Huỳnh Thị Trà – nữ Thị đội phó gan góc của Quảng Ngãi

uỳnh Thị Trà (1946–1970) quê ở xã Bình Đông, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Từ một nữ du kích ở cơ sở, bà trưởng thành trong chiến đấu, được giao nhiệm vụ Thị ủy viên, Thị đội phó và phụ trách lực lượng biệt động thị xã Quảng Ngãi.

Trong ký ức của đồng đội, Huỳnh Thị Trà là một nữ chiến sĩ thông minh, nhanh nhẹn và đặc biệt gan góc. Hoạt động trong vùng địch kiểm soát, lực lượng biệt động phải dựa vào cơ sở quần chúng, nắm chắc đường đi, địa hình và quy luật hoạt động của đối phương. Mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự bí mật, bình tĩnh và khả năng đưa ra quyết định ngay trong tình huống nguy hiểm.

Tư liệu của Báo Quảng Ngãi và lời kể của cựu chiến sĩ biệt động Nguyễn Thị Xuân Mai ghi nhận Huỳnh Thị Trà đã tham gia, chỉ huy hơn 200 trận đánh, gây thiệt hại cho hàng trăm quân đối phương. Những con số ấy phản ánh cường độ hoạt động lớn của một người chỉ huy trẻ trong chiến trường đô thị và vùng ven đầy khắc nghiệt.

Con đường từ du kích xã đến Thị đội phó của Huỳnh Thị Trà cũng cho thấy vai trò nổi bật của phụ nữ Quảng Ngãi trong kháng chiến. Bà không chỉ trực tiếp cầm súng mà còn đảm nhiệm công tác tổ chức, chỉ huy lực lượng biệt động. Giữa hoàn cảnh hiểm nguy, nữ cán bộ trẻ vẫn kiên trì bám địa bàn và sát cánh cùng đồng đội.

Tư liệu lịch sử của thị xã Quảng Ngãi ghi bà sinh năm 1946, giữ chức Thị ủy viên, Thị đội phó và hy sinh ngày 20/1/1970. Sau khi bà hy sinh, thi thể bị đưa ra phơi trên đường nhằm uy hiếp tinh thần nhân dân. Một người dân ở xã Nghĩa Dõng đã bí mật chôn cất bà tại gò đất phía sau nhà. Sự giúp đỡ lặng thầm ấy thể hiện tình cảm và sự che chở của nhân dân đối với người chiến sĩ cách mạng.

Nhiều năm sau chiến tranh, hành trình tìm lại hài cốt Huỳnh Thị Trà gắn với một kỷ vật rất đặc biệt: chiếc nhẫn vàng do mẹ bà trao. Khi phần mộ được xác định và cất bốc, chiếc nhẫn vẫn còn đó, trở thành dấu hiệu giúp gia đình nhận ra người thân. Một vật nhỏ bé đã đi qua chiến tranh, nối tình mẫu tử với ký ức về người nữ chiến sĩ tuổi đôi mươi.

Hài cốt của bà sau đó được đưa về an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Núi Bút. Năm 1994, Huỳnh Thị Trà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Báo chí địa phương ghi nhận bà là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân duy nhất của Quảng Ngãi vào thời điểm được truy tặng.

Câu chuyện của Huỳnh Thị Trà không chỉ nằm ở hơn 200 trận đánh. Đó còn là hành trình của một cô gái nông thôn trở thành người chỉ huy biệt động, là sự chở che của nhân dân và là chiếc nhẫn của người mẹ được tìm lại sau nhiều năm. Cuộc đời chỉ kéo dài 24 năm của bà đã để lại một dấu ấn bền lâu trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Quảng Ngãi.