Huỳnh Thúc Kháng (1)

Chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng.

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Huỳnh Thúc Kháng.

Năm sinh: 1876 - Năm mất: 1947.

Quê quán: Tiên Phước, Quảng Nam.

Chức vụ: Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Quyền Chủ tịch nước (1946).

Nguồn tư liệu: Lịch sử Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

DĨ BẤT BIẾN, ỨNG VẠN BIẾN

Huỳnh Thúc Kháng là một đại khoa bảng (Tiến sĩ) triều Nguyễn, nổi tiếng khẳng khái, từng bị đày ra Côn Đảo 13 năm vì tham gia phong trào chống thuế. Sau khi ra tù, ông làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ, dùng nghị trường để đấu tranh công khai với Pháp, kiên quyết không nhận chức quan, giữ trọn khí tiết "Bần tiện bất năng di" (Nghèo khó không đổi dời).

Năm 1946, Bác Hồ mời cụ Huỳnh ra tham gia Chính phủ liên hiệp. Dù tuổi cao sức yếu, nhưng nể phục tài đức của Cụ Hồ, cụ Huỳnh đã nhận lời làm Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Giữa năm 1946, Bác Hồ sang Pháp đàm phán, Bác đã tin tưởng giao quyền điều hành đất nước cho cụ Huỳnh với chức danh Quyền Chủ tịch nước. Trước khi đi, Bác dặn cụ một câu nổi tiếng: "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" (Lấy cái không thay đổi để đối phó với cái muôn ngàn thay đổi).

Lúc đó, tình hình trong nước cực kỳ rối ren. Bọn phản động Quốc dân đảng được quân Tưởng Giới Thạch hậu thuẫn, ra sức quấy phá, bắt cóc, tống tiền, in tiền giả, âm mưu đảo chính lật đổ chính phủ. Cụ Huỳnh, với bản lĩnh của một nhà nho lão luyện và tấm lòng yêu nước thương dân, đã chèo lái con thuyền cách mạng một cách tài tình.

Cụ kiên quyết trừng trị bọn phản động nhưng cũng rất mềm dẻo để tránh xung đột vũ trang sớm. Đặc biệt, trong vụ án Ôn Như Hầu, cụ đã ký lệnh cho công an trấn áp sào huyệt của bọn phản động, đập tan âm mưu đảo chính. Cụ Huỳnh tuyên bố đanh thép: "Đoàn kết là sống, chia rẽ là chết". Khi giặc Pháp đánh chiếm lại Trung Bộ, cụ đi kinh lý miền Trung và qua đời tại Quảng Ngãi năm 1947. Trong thư gửi vĩnh biệt cụ, Bác Hồ viết: "Cụ Huỳnh là một người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao... Cụ lòng son dạ sắt, yêu nước thương nòi".

Hình ảnh cụ Huỳnh Thúc Kháng với bộ râu dài, cốt cách thanh cao làm Bộ trưởng là biểu tượng tuyệt vời của khối đại đoàn kết dân tộc. Cụ là minh chứng cho thấy: Những người cộng sản và những nhà nho yêu nước đều có thể đi chung một con đường vì mục tiêu độc lập cho Tổ quốc.

Sự tin tưởng của Bác Hồ dành cho cụ và sự tận tụy của cụ đáp lại lòng tin ấy là bài học lớn về "Dụng nhân như dụng mộc" (Dùng người như dùng gỗ). Trong tập thể, sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau chính là chìa khóa của thành công.