II/ XÂY DỰNG THẾ TRẬN VỮNG CHẮC, BỐ TRÍ HỆ THỐNG TRẬN ĐỊA PHÂN TÁN NHƯNG HỎA LỰC TẬP TRUNG, SỬ DỤNG PHÁO BINH THEO YÊU CẦU CHIẾN DỊCH, ĐÁP ỨNG PHƯƠNG CHÂM "ĐÁNH CHẮC, TIẾN CHẮC"

1. Xây dựng trận địa pháo kiên cố

Để chiến đấu được liên tục cả ban ngày lẫn ban đêm, không thể làm công sự dã chiến mà cần phải có công sự vững chắc.

Ngày 7 tháng 2 năm 1954, khi đến thăm pháo binh tại Mặt trận, Đại tướng đã chỉ thị: "... Phải kiến trúc những trận địa pháo thật kiên cố, công sự phải thật dày, chắc đủ sức chống lại bom đạn của địch. Ngoài thì giờ chiến đấu phải tranh thủ thời gian bồi đắp thêm công sự. Đắp công sự dày thêm một phân tức là tạo thêm điều kiện thuận lợi để chiến thắng quân địch. Phải tổ chức nhiều trận địa nghi binh để làm lạc hướng quân địch, phân tán và tiêu hao vũ khí đạn dược của chúng".

Chấp hành chỉ thị ấy, Mặt trận đã tăng cường cho mỗi Tiểu đoàn pháo 105 ly một tiểu đoàn bộ binh để làm công sự. Cơ sở xây dựng trận địa là đại đội pháo, khối lượng công sự của một đại đội gồm:

- Hầm đặt pháo cho bốn khẩu.

- Hàm để đạn chiến đấu và đạn dự trữ.

- Hầm cho pháo thủ nghỉ ngơi.

- Hầm chỉ huy trận địa.

- Hầm để nấu ăn, kho dự trữ thực phẩm, nước uống.

- Hầm để thương binh nhẹ.

- Hệ thống giao thông hào giữa các khẩu đội và các hầm.

Khối lượng đào công sự cho một hầm khẩu đội trung bình từ 200 mét khối đến 300 mét khối đất đá, khung hầm pháo cần có khoảng 10-12 cột gỗ và 6-8 xà đỡ với đường kính từ 30-40 cen-ti-mét, dùng đinh sắt chữ U để liên kết giữa cột - xà - gỗ lát nóc hầm pháo. Nắp hầm pháo được đắp dày từ 3-4 mét chia làm nhiều lớp, mỗi lớp dày khoảng 30-40 cen-ti-mét, hết một lớp đất lại đến một lớp nứa hoặc tre đập dập bó lại rồi xếp cao cho đủ 30-40 cen-ti-mét, giao thông hào đào sâu 1,5-1,8 mét. Thời gian để xây dựng một trận địa cần 10-15 ngày với 200 cán bộ chiến sĩ lao động liên tục ngày đêm. Do có trận địa vững chắc nên mặc dù quân địch ra sức bắn phá oanh tạc, nhưng pháo ta vẫn kiên cường chiến đấu, hỏa lực không hề bị gián đoạn. Nghĩ lại chỉ có khí thế của chiến dịch Điện Biên Phủ mới làm nên kỳ tích đó.

2. Bố trí trận địa

Trận địa bắn của sáu đại đội pháo 105 ly được bố trí thành một vành cung khoảng 30 ki-lô-mét từ Đông Nam đến Tây Bắc cánh đồng Mường Thanh, mỗi trận địa cách nhau từ 4 đến 5 ki-lô-mét, chính diện một trận địa cũng khoảng từ 250-400 mét. Cụ thể được bố trí như sau:

- Hai Đại đội 801, 802 ở dãy núi Tà Lèng.

- Trận địa Đại đội 803 ở Bản Tấu.

- Đại đội 804 ở Nà Lời.

- Đại đội 806 ở cao điểm 684 Nà Lời.

- Đại đội 805 ở Pú Hồng Mèo.

Lúc đầu bố trí như vậy bảo đảm năm đại đội có thể tập trung bắn vào các mục tiêu ở trung tâm Mường Thanh. Sau đợt một để phát huy tầm bắn có hiệu quả nên từ ngày 17 đến 19 tháng 3 năm 1954 có một đợt di chuyển các trận địa lên phía trước sát địch:

- Hai Đại đội 801, 802 từ Tà Lèng khu Đông di chuyển về khu vực Bản Kéo ở Tây Bắc Mường Thanh.

- Đại đội 803 cũng di chuyển lên phía trước 2 ki-lô-mét.

- Đại đội 804 từ Nà Lời lên khu vực Him Lam.

- Đại đội 805 từ Pú Hồng Mèo tiến lên cách Hồng Cúm 4 ki-lô-mét và sẵn sàng sử dụng được khi cần tập trung về Mường Thanh.

Chỉ riêng Đại đội 806 vì do có vị trí sát địch, kín đáo, phát huy hỏa lực tốt nên vẫn trụ lại cho đến ngày toàn thắng.

Để chuẩn bị cho đợt tiến công thứ ba nhằm phát huy hỏa lực bắn thẳng, trung đoàn lựu pháo đã hạ lệnh cho mỗi tiểu đoàn sẵn sàng một trung đội gồm hai khẩu đưa lên sát trung tâm Mường Thanh từ 1,5 đến 2 ki-lô-mét để ngắm bắn trực tiếp. Các trận địa, các đại đội sơn pháo sau đợt hai cùng di chuyển lên phía trước, cụ thể là:

- Đại đội 755 chiếm lĩnh trận địa bắn thẳng trên đồi E.

- Đại đội 753 bố trí trên đồi D.

- Đại đội 752 bố trí ở đồi C tranh chấp giữa ta và địch.

- Đại đội 757 lên đồi Cháy khu Đông.

Giữa tháng 3 năm 1954, sau khi được Mỹ tăng cường máy bay B26, chúng mở đợt tiến công đánh phá các trận địa pháo ta, dùng cả bom na-pan, có ngày dùng tới 250 lần chiếc máy bay oanh tạc và cường kích. Nhưng qua 55 ngày đêm chiến đấu, pháo binh ta vẫn bám trụ kiên cường, chi viện cho bộ binh tiến công tiêu diệt địch.

Lúc đầu quân địch đã coi thường pháo binh ta, chúng cho rằng pháo binh ta lực lượng còn nhỏ và yếu, không có cách gì vận chuyển đến địa điểm gần chúng, mà nếu có đưa được pháo binh vào những trận địa có thể uy hiếp chúng thì chúng có khả năng tức khắc phát hiện và tiêu diệt lực lượng pháo ta.

Nhưng trái với dự tính của chúng, do sự chuẩn bị đầy đủ của ta từ khi nổ súng tiến công đến suốt quá trình chiến dịch, pháo binh nhỏ bé của ta không những không bị tiêu diệt mà ngược lại làm cho quân địch phải khiếp sợ, tên quan năm Sác-lơ Pi-rốt đã tự sát trước tài nghệ sử dụng pháo của Bộ chỉ huy chiến dịch.

Vấn đề tổ chức xây dựng các trận địa bắn đều có công sự kiên cố, bố trí hệ thống trận địa phân tán hiểm hóc đã tạo ra một thế trận pháo binh vững chắc, mạnh và ổn định, sử dụng pháo binh theo yêu cầu chiến dịch để pháo binh chi viện hiệu quả cho các đại đoàn bộ binh, là bí quyết sử dụng pháo binh của quân đội ta.