KHI LÀNG CÒN – NƯỚC CÒN

Ông Đỗ Văn Nhân sinh năm 1940, quê ở quận Dương Kinh, TP Hải Phòng – một vùng quê ven biển, nơi con người quen với gió mặn và cũng sớm quen với bom đạn. Khi chiến tranh lan về làng, ông Nhân còn rất trẻ, nhưng đã sớm hiểu một điều giản dị mà sâu sắc: muốn giữ nước, trước hết phải giữ được làng.

Không khoác quân phục chính quy, không mang quân hàm, ông tham gia du kích địa phương – lực lượng bám đất, bám dân, lấy chính làng quê làm chiến hào. Ban ngày là người dân cày cấy, sửa lưới, vá thuyền; ban đêm là du kích, tuần tra ngõ xóm, canh gác từng lối mòn, từng bờ tre, từng bến nước.

Những đợt càn của địch tràn về làng thường bất ngờ và tàn bạo. Chúng đốt nhà, lùng sục từng mái rạ, từng gốc cau. Khi ấy, ông Nhân cùng anh em du kích âm thầm dẫn dân xuống hầm bí mật, đưa cán bộ rút an toàn, rồi quay lại giữ làng bằng chính thân mình. Có lúc chỉ với vài khẩu súng thô sơ, có lúc chỉ bằng địa hình quen thuộc và lòng gan góc, họ khiến kẻ địch phải dè chừng từng bước.

Ông Nhân thuộc từng lối đi trong làng như thuộc lòng bàn tay mình. Đường nào có thể phục kích, bờ ao nào có thể ẩn nấp, bụi tre nào che được ánh lửa – tất cả đều trở thành vũ khí của người du kích. Nhiều đêm mưa gió, ông nằm sát đất, nghe tiếng giày địch dẫm trên mặt đường làng mà tim đập thình thịch, nhưng bàn tay vẫn siết chặt súng, quyết không để chúng tiến sâu.

Có những lần thoát hiểm trong gang tấc. Có những đồng đội ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương. Máu thấm vào đất làng, hòa với bùn non, để rồi từ đó, mỗi gốc cây, mỗi mái nhà đều mang một lời thề lặng lẽ: làng này không khuất phục.

Chiến tranh kết thúc, ông Nhân trở về với cuộc sống đời thường. Không còn tiếng súng, không còn những đêm chống càn, ông lại làm người dân quê chân chất. Nhưng trong ánh mắt người cựu du kích ấy vẫn còn nguyên sự cảnh giác, sự kiên cường của những năm tháng giữ làng giữa lửa đạn.

Ngôi làng hôm nay yên bình, trẻ con lớn lên không biết tiếng bom, người già ngồi trước hiên nhà nhìn sóng biển xa xa. Ít ai biết rằng, để có được sự bình yên ấy, đã có một thời những người như ông Đỗ Văn Nhân đứng ở ranh giới sống – chết, lấy thân mình làm tấm lá chắn cho làng quê.

Bởi ông và những du kích năm xưa tin vào một điều không cần viết thành khẩu hiệu:
Làng còn thì nước còn.