Khúc tráng ca từ lòng Mẹ trên Đất thép Củ Chi
Về lại xã Phú Hòa Đông, TP.HCM trong những ngày tháng tư lịch sử, nắng dường như rót mật lên những rặng bần ven sông. Mảnh đất từng bị cày xới bởi bom đạn, pháo bầy rải thảm nay đã thay da đổi thịt. Thế nhưng, đằng sau sự bình yên ấy, trong ngôi nhà nhỏ lọt thỏm giữa xóm làng, có một huyền thoại sống mang tên Nguyễn Thị Ly, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng đã gánh vào lòng mình tận cùng của nỗi đau chiến tranh và đỉnh cao của khí tiết cách mạng.
Nỗi đau tột cùng của người mẹ mất bốn núm ruột
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những vết thương trong tim Mẹ Nguyễn Thị Ly vẫn chưa bao giờ khép miệng. Trong ngôi nhà nhỏ hiu quạnh, hình bóng người mẹ già với dáng vẻ khắc khổ in hằn dấu vết thời gian luôn khiến những ai ghé thăm phải cay khóe mắt. Mẹ mang trong mình một trái tim rỉ máu khi có tới bốn người con trai anh dũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, và một người con là thương binh.
Trên chiếc bàn thờ thiêng liêng tỏa khói nhang trầm, điều ám ảnh nhất là những người con hy sinh của Mẹ không có lấy một tấm hình để lại. Nỗi đau cứ thế giáng xuống cuộc đời người mẹ gầy gò. Có người con hy sinh, thi thể bị giặc đem bêu giữa chợ không cho gia đình mang về an táng. Nỗi đau đớn xé ruột gan chưa kịp nguôi ngoai, vào đúng mùng 7 Tết năm ấy, Mẹ lại rụng rời khi nhận tin một người con trai nữa trúng đại bác của Mỹ tại khu vực Ba Sòng (Bắc Củ Chi). Cái giấy báo tử này chưa kịp giấu đi, Mẹ lại nghe tin dữ người con trai Huỳnh Văn Điển (thường gọi là Tư Thành) đã bị giặc bắt.
Cuộc đối mặt định mệnh trong phòng tra tấn
Đồng chí Tư Thành vốn là cán bộ trung đội bậc phó, phụ trách Đội Giao thông võ trang thuộc Cụm Tình báo Quân sự hoạt động nội thành Sài Gòn. Trong một lần đột nhập ấp chiến lược Phú Hòa Đông để thực hiện nhiệm vụ, anh bị giặc bắn trọng thương vào chân và bị bắt sống đưa về bốt.
Biết anh là cán bộ cốt cán, kẻ thù đã dùng mọi cực hình dã man nhất để bức cung: chúng lấy dùi sắt nung đỏ xoáy thẳng vào vết thương chưa lành, dí điện vào các huyệt đạo hiểm yếu, hất tung anh lên không trung rồi để rơi tự do xuống sàn như một món đồ vô tri. Đau đớn thể xác đến tột cùng, nhưng người chiến sĩ tình báo kiên trung tuyệt đối cắn răng chịu đựng, không hé răng khai báo lấy một nửa lời. Bất lực trước ý chí sắt đá, tên quận trưởng ngụy đã nghĩ ra một mưu kế vô cùng thâm độc: Dùng tình mẫu tử để bẻ gãy lý tưởng cách mạng. Chúng ép Mẹ Ly lên bốt, nhằm dùng nước mắt người mẹ khuyên con "bỏ hàng ngũ Việt Cộng, sang với chính nghĩa quốc gia".
Cái đêm định mệnh trước khi lên bốt giặc, Mẹ Ly không tài nào chợp mắt. Mẹ thức trân trân nhìn ngọn đèn hột vịt lộn, nhai cạn từng miếng trầu đến rát bỏng cả môi tứa máu vì thương con đến cồn cào ruột gan. Nghe tiếng chim bìm bịp kêu báo hiệu trời sáng, Mẹ lầm lụi lay người chồng là ông Huỳnh Văn Thú dậy. Mẹ ăn vội vài hột cơm nguội để chuẩn bị bước vào hang cọp. Lúc ấy, ông Thú vác cuốc ra cửa, chỉ quay đầu lại bỏ lửng một câu rắn rỏi: "Coi chừng rồi không dám nhìn mặt ai, bà liệu đó mà nói thằng Thành". Câu nói cộc lốc của chồng như một mệnh lệnh từ trái tim, tiếp thêm cho Mẹ sức mạnh phi thường.
Khoác lên mình bộ bà ba màu đen sờn cũ, quấn chiếc khăn rằn quen thuộc lên đầu, Mẹ Ly bước đi, lòng quặn thắt nhưng bước chân thì vô cùng vững chãi. Giặc đưa Mẹ vào phòng điều tra. Đập vào mắt người mẹ là một cảnh tượng kinh hoàng: Trước mặt bà là chiếc giường sắt lạnh lẽo, anh Tư Thành nằm bất tỉnh, toàn thân bầm dập, lở loét vết thương. Đứng phía sau là tên cai ngục với gương mặt hầm hầm sát khí, trên tường thì vứt chỏng chơ chằng chịt dây điện, kềm, roi.
Người mẹ hớt hải lật đật chạy đến đỡ con, đôi bàn tay run rẩy lật tấm vải đắp trên người con mà chết điếng xót xa. Thế nhưng, khi hé mắt thấy mẹ, dù mặt sưng húp và không đủ sức ngồi dậy, anh Thành vẫn ráng gom chút hơi tàn chồm lên và nói lớn, rành rọt: "Má nói mọi người cứ yên tâm". Lời dặn dò ấy của người con găm thẳng vào tim Mẹ. Mẹ hiểu con trai mình đã quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Giữa vòng vây kẻ thù tay sai đang giục giã, không một giọt nước mắt hèn nhát nào rơi xuống, không một lời khuyên đầu hàng nào được cất lên. Kẻ thù đã thua hoàn toàn trước người Mẹ Thành đồng kiên khuất.
Giọt nước mắt ngày đoàn tụ
Chiến tranh qua đi, đất nước ca khúc khải hoàn. Mẹ Ly đã mất đi bốn người con vĩnh viễn, đánh đổi cả tuổi thanh xuân, mồ hôi và máu vắt cạn cho hòa bình của dân tộc. May mắn thay, người chiến sĩ kiên trung Tư Thành năm xưa đã sống sót trở về.
Khoảnh khắc gặp lại con sau những năm tháng lao tù ác liệt, Mẹ Ly vỡ òa trong niềm hạnh phúc tột cùng. Hai mẹ con ôm chầm lấy nhau, khóc nức nở nghẹn ngào không nói được nên lời. Đôi bàn tay gầy guộc đầy sẹo rỗ của mẹ run run xoa khắp khuôn mặt, nhìn con từ đầu xuống chân như để tin chắc rằng núm ruột duy nhất của mình vẫn còn sống hiển hiện trên cõi đời này. Kể từ đó, trong ngôi nhà nhỏ ở Phú Hòa Đông, người dân vẫn thường thấy bóng dáng một người con trai bước đi khập khiễng, dấu tích của những đòn tra tấn tàn bạo năm xưa sớm hôm kề cận chăm sóc người mẹ già vĩ đại.
Câu chuyện về Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Ly vẫn sống mãi trong tâm khảm của người dân vùng Đất thép. Cuộc đời Mẹ không chỉ là một thiên bi tráng về sự hy sinh vô bờ bến, mà còn là một tượng đài bất tử về khí tiết người phụ nữ Nam Bộ. Đứng trước Mẹ, những ngôn từ hoa mỹ nhất dường như cũng trở nên chật hẹp, bởi bản thân cuộc đời Mẹ đã là một bài ca oai hùng nhất về tình yêu Tổ quốc. Những người mẹ như Mẹ Ly đã dùng máu thịt của chính núm ruột mình để đúc nên hình hài đất nước tươi đẹp ngày hôm nay.
