Khúc Văn Lượng
Lê Khánh Ngọc
Khúc Văn Lượng (1941 – 1991) là một sĩ quan cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tá. Ông là một trong những tài xế vận tải quân sự xuất sắc nhất trên tuyến đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh trong thời kỳ Kháng chiến chống Mỹ, được đồng đội mệnh danh là "Tuấn mã đường Trường Sơn". Năm 1969, ông vinh dự được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.[1]
Thân thế và bước đầu binh nghiệp
Khúc Văn Lượng sinh năm 1941 tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Nam Hà (nay thuộc xã Tân Thanh, tỉnh Ninh Bình). Ông xuất thân trong một gia đình mang đức tin Công giáo.
Mang trong mình lòng yêu nước, tháng 4 năm 1963, ông chính thức nhập ngũ và trở thành chiến sĩ lái xe vận tải phục vụ chiến trường. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và biên chế vào Đại đội 10, Tiểu đoàn 781, Binh trạm 14 thuộc Đoàn 559. Đây là lực lượng nòng cốt làm nhiệm vụ chi viện sức người, sức của từ hậu phương miền Bắc cho chiến trường miền Nam.[1]
Những chiến công trên tuyến đường Trường Sơn
Trong suốt những năm tháng ác liệt của chiến tranh, Khúc Văn Lượng đã hoạt động hơn 1.000 ngày đêm trên tuyến đường lửa Trường Sơn. Ông trực tiếp cầm vô lăng, vận chuyển đạt 46.000 tấn/kilômét, luôn là người đạt cung độ và số chuyến trong tháng cao nhất đơn vị. Đặc biệt, trong đợt tổng công kích mùa khô 1967 – 1968, ông đạt kỷ lục 26 chuyến/tháng (vượt xa định mức đề ra là 15 chuyến/tháng).[1]
Với vai trò là một cán bộ chỉ huy (Trung đội trưởng), ông luôn thể hiện sự mưu trí, linh hoạt, dũng cảm và bám sát trận địa. Những chiến công tiêu biểu của ông có thể kể đến:
Mùa khô 1967 – 1968: Trong một chuyến vận tải, xe bị trúng bom lân tinh khiến lửa cháy lan vào buồng lái. Giữa vòng vây của bom bi và bom phá đang nổ liên hồi, ông bình tĩnh dập tắt lửa rồi lái xe vượt qua đoạn đường nguy hiểm. Bị máy bay địch truy kích, ông dùng mưu lừa địch chuyển hướng để đưa xe hàng vào nơi ẩn nấp an toàn.
Tháng 10 năm 1968: Khi vừa vượt qua một trọng điểm, một loạt bom tọa độ nổ ngay phía sau xe. Phán đoán đồng đội đi sau gặp nạn, ông giấu xe vào nơi an toàn rồi chạy bộ quay lại hiện trường. Phát hiện xe sau trúng bom và 2 lái xe bị thương, ông đã tận tình cấp cứu, phối hợp giải quyết hậu quả suốt cả ngày dưới làn hỏa lực địch. Ngay đêm hôm đó, ông tiếp tục lên xe làm nhiệm vụ để bảo đảm kế hoạch vận chuyển.[1]
Tháng 11 năm 1968: Trên đường chi viện cho Binh trạm 12, đoàn xe bị máy bay B-52 ném bom tàn phá khiến nhiều xe hư hỏng. Không chùn bước, ông dũng cảm tranh thủ những khoảng nghỉ giữa các đợt oanh tạc để lao ra mặt đường sửa chữa xe, tạo động lực cho đồng đội làm theo, giúp đơn vị hoàn thành kế hoạch chi viện.
Trên đường số 20 Quyết Thắng: Ông luôn xung phong đi đầu đội hình để rà đường. Một lần vừa qua cột mốc km 68, phía sau bị B-52 rải thảm. Ông lập tức dừng xe, quay lại trận địa để giải quyết chu đáo công tác thương binh, tử sĩ cho đơn vị rồi mới tiếp tục hành trình.[1]
Hành động cảm tử (Tháng 4 năm 1969): Khi đơn vị chuyển sang cung đường mới, đoàn xe 40 chiếc chở đầy hàng bị ùn tắc do địch thả bom từ trường chặn lối, trong khi không có máy rà phá bom. Chiếc xe đi đầu trúng bom văng xuống đường, tài xế bị thương. Trong tình thế cấp bách, Khúc Văn Lượng đã tự mình lái xe lao lên phía trước để kích nổ bom từ trường, mở đường cho toàn đơn vị. Dù bị sức ép của bom làm ngất lịm đi, nhưng ngay khi tỉnh dậy, ông lại tiếp tục bám vô lăng dẫn đầu đoàn xe vượt qua trọng điểm.[1]
Phẩm chất và Khen thưởng
Khúc Văn Lượng được biết đến là một cán bộ gương mẫu, hết lòng thương yêu chiến sĩ và sẵn sàng quên mình vì đồng đội. Ông luôn đi đầu trong việc thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Yêu xe như con, quý xăng như máu", cực kỳ tiết kiệm nguyên vật liệu và trân trọng thu nhặt từng chi tiết phụ tùng rơi vãi để tái sử dụng.[1]
Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc, ông đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng:
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (Do Chủ tịch nước phong tặng ngày 22 tháng 12 năm 1969).
01 Huân chương Chiến công hạng Nhì.
02 Huân chương Chiến công hạng Ba.
Danh hiệu Chiến sĩ thi đua và Chiến sĩ Quyết thắng trong 3 năm liền.
Giai đoạn hậu chiến và qua đời
Sau đại thắng mùa Xuân năm 1975, Khúc Văn Lượng tiếp tục gắn bó với quân đội, thực hiện các nhiệm vụ trong thời kỳ hậu chiến. Từ cấp bậc Chuẩn úy - Trung đội trưởng trong chiến tranh, ông từng bước trưởng thành và được thăng hàm Trung tá, giữ chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 781 (bộ đội vận tải), trước khi chính thức nghỉ hưu.[1]
Tuy nhiên, những năm tháng lăn lộn ở chiến trường đã tàn phá sức khỏe của ông. Do di chứng nặng nề từ việc nhiễm chất độc da cam (dioxin) và sức ép từ nhiều lần phá bom từ trường, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Khúc Văn Lượng đã từ trần vào năm 1991, hưởng dương 50 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương và khâm phục sâu sắc trong lòng đồng đội cùng thế hệ những người lính vận tải Trường Sơn năm xưa.[1]
