Kinh Ngang bi tráng

Kỳ 2: 14 bộ hài cốt trên cánh đồng hai màu lúa

QĐND - Khi chúng tôi liên lạc với anh nông dân Sáu Dùng thì được anh cho biết: Ngoài việc phá tràm phát hiện ra hài cốt liệt sĩ, khi trồng lúa, anh thấy một điều lạ là vào mùa lúa chín, những cánh đồng bên cạnh thì vàng rực, riêng cánh đồng nhà anh thì chỗ xanh, chỗ chín. Đào những chỗ lúa xanh lên, anh nhận định dưới đó có hài cốt liệt sĩ, nhưng anh không thể cất bốc vì thi thể các chú, các anh đã tan vào lòng đất...

Anh nông dân tốt bụng và người cựu chiến binh tận tâm

Năm 2010, vợ chồng anh Sáu Dùng (Nguyễn Văn Dùng) ở ấp Vĩnh An, xã Vĩnh Đại, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An mướn khoảng 1ha đất ở khu vực Kinh Ngang để trồng lúa. Khi cho xe Kobe móc những gốc tràm để mở rộng diện tích gieo trồng, anh Sáu kinh ngạc phát hiện, bám dưới gốc tràm là những chiếc tăng, võng, ba lô và những bộ hài cốt gần như mục nát. Nhìn các hiện vật, anh đoán ngay là hài cốt liệt sĩ. Chỉ khai quật ở một khóm tràm nhỏ, anh đã tìm thấy 7 bộ hài cốt. Anh đưa lên bờ kênh cao ráo chôn cất, rồi hằng ngày hương khói. Biết đây là việc hệ trọng nên ngay sau đó, anh Sáu đã lên Ban CHQS huyện Tân Hưng báo cáo lại sự việc. Nhận được thông tin, Đại tá Phan Minh Tuấn, Chính trị viên cùng Ban CHQS huyện rất cảm động, ngay lập tức, các anh có mặt tại thực địa, căn cứ vào các hiện vật được tìm thấy, xác định đây chính là các hài cốt của cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, các anh đã đưa hài cốt về nghĩa trang liệt sĩ huyện an táng. Xót xa và không thể yên lòng khi biết còn nhiều hài cốt của các chú, các anh đang nằm trong lòng đất lạnh, qua nhiều lần phối hợp các ngành liên quan tích cực nỗ lực tìm kiếm, Ban CHQS huyện Tân Hưng đã cất bốc thêm 7 bộ hài cốt nữa.

Lúc đầu, Ban CHQS huyện Tân Hưng không biết đây là hài cốt liệt sĩ thuộc đơn vị nào, các chú, các anh hy sinh trong tình huống ra sao? Mãi đến tháng 10-2014, Ban CHQS huyện Tân Hưng mới biết, các liệt sĩ nằm lại Kinh Ngang chính là cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 88A, hy sinh năm 1970 khi đang hành quân về xây dựng cơ sở, mở rộng địa bàn giải phóng tại Quân khu 8 (vùng Kiến Phong, Kiến Tường). Câu chuyện xúc động này được chính cựu chiến binh Nguyễn Thế Điệp-người còn sống sót trong cuộc hành quân bi tráng năm ấy kể lại.

Cựu chiến binh Nguyễn Thế Điệp cho biết: Sau nhiều năm trăn trở, tháng 10-2014, ông quyết định quay trở lại Long An - nơi chiến trường xưa để tìm đồng đội. Một mình hành trình trên con đường dài hàng nghìn cây số từ Bắc vào Nam, ông Điệp cứ suy nghĩ mãi: Tìm đồng đội phải bắt đầu từ đâu? Ai là người hiểu rõ nhất về họ? Suy đi tính lại, ông quyết định đến thẳng Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Tân Hưng với hy vọng sẽ tìm được mộ của đồng đội hy sinh tại Kinh Ngang. Đến nghĩa trang liệt sĩ, ông Điệp gặp ngay người quản trang: “Thưa ông! Ở đây có liệt sĩ nào hy sinh trong trận Kinh Ngang năm 1970 không?”. Nghe ông Điệp hỏi vậy, người quản trang nói ngay: “Có đấy anh ạ! Năm 2010, Ban CHQS huyện Tân Hưng cùng với anh Sáu Dùng đã tìm được 14 bộ hài cốt liệt sĩ tại Kinh Ngang đưa về an táng tại khu vực kia. Đáng tiếc không biết họ là ai? Quê quán ở đâu?...”. Ông Điệp bật dậy, chạy theo hướng tay người quản trang vừa chỉ. Kia rồi, 14 tấm bia mộ ghi liệt sĩ vô danh, hy sinh tại Kinh Ngang, không tên tuổi, không quê hương bản quán… Ông quỳ xuống ôm lấy một tấm bia mộ khóc nức nở: “Đồng đội ơi, tôi đây rồi!”.

Theo sự chỉ dẫn của người quản lý nghĩa trang, ông Điệp tìm về địa danh Kinh Ngang, nơi cách đây 45 năm về trước, trong một đợt hành quân về xây dựng cơ sở, mở rộng địa bàn giải phóng, đơn vị ông đã bị quân địch bao vây, tiêu diệt. Tại đây, ông gặp được người nông dân tốt bụng Sáu Dùng (người đầu tiên phát hiện ra hài cốt liệt sĩ ở Kinh Ngang). Anh Sáu đưa ông Điệp ra thăm cánh đồng nơi diễn ra trận chiến ác liệt ngày ấy. Cảnh vật đã thay đổi nhiều, không còn dấu tích của chiến tranh nhưng lòng ông quặn thắt. Ông chạy về phía những đống tràm trơ gốc, dùng tay đào bới, lôi ra những mảnh tăng võng mục nát còn sót lại… Ký ức đau thương ùa về, ông úp những vật quý giá ấy lên ngực thật lâu, nghẹn ngào, nức nở…

…Đó là chiều Mồng Một Tết Nguyên đán Canh Tuất năm 1970. Sau một đêm hành quân xuống chiến trường miền Tây, đến Kinh Ngang, xã Vĩnh Đại thì trời sáng, đơn vị ông phải trú quân để tối đến đi tiếp thì bị địch phát hiện. Chúng điều trực thăng đổ quân bao vây, đánh phá ác liệt. Lúc đó, ông Điệp và ông Thủy là chiến sĩ thông tin 2W của tiểu đoàn, đang ẩn nấp tại một khóm tràm nhỏ rộng chừng 2m2. Ngay khi địch ập đến, chúng nhằm vào những khóm tràm xả đạn. Theo phản xạ, ông chỉ kịp lăn nhanh xuống đìa nước, rúc vội vào đám rễ tràm mọc chìa ra dày đặc để tránh đạn. Đến gần nửa đêm, ông Điệp và ông Thủy mới tìm đường thoát. Trên đường cơ động, một cảnh tượng hãi hùng hiện ra trước mắt các ông, đó là dưới đoạn đìa không dài lắm, song mấy chục cán bộ, chiến sĩ hy sinh dưới đó. Không có thời gian để làm công tác thương binh tử sĩ, hai ông đành phải nén đau thương gạt các anh sang một bên để lội tiếp... Lội sâu vào bên trong, hai ông gặp một con kênh rất nhiều sen và cây súng, các ông lội dọc kênh không dám lên bờ vì sợ anh em du kích gài lựu đạn. Phía sau, súng vẫn nổ ầm ĩ, có cả tiếng AK. Sau khi lội chừng 5 tiếng, Điệp và Thủy hái đài sen, lấy ngó sen vừa lội vừa ăn, mỗi người còn lấy một ôm dự trữ, khi trời sáng thì lên đồng chui vào cỏ ngủ. Cứ thế ngày ngủ dưới cỏ, đêm đi, gặp gì ăn nấy, chủ yếu là cây súng và rau dại, đến sáng mồng 9 Tết, hai ông được Tiểu đoàn 9 đón ở sông Vàm Cỏ Tây. 7 ngày sau, ông Điệp được lệnh quay trở lại chiến trường đặt một trạm liên lạc để đón bộ đội. Đêm đó, ông cũng đến vùng Kinh Ngang, mùi tử khí bốc lên nồng nặc từ cánh đồng, trong các bụi tràm lúp xúp…

Ngôi miếu nhỏ và mong ước tri ân

Khi chúng tôi liên lạc với anh nông dân Sáu Dùng, giọng đầy xúc động, anh bùi ngùi: Nhiều hài cốt các chú, các bác lắm em ơi. Khắp cánh đồng, chỗ nào màu lúa khác thường là chỗ các chú, các bác nằm. Bà con tát đìa không dám bắt cá vì có nhiều hài cốt quá. Thương các chú, các bác, gia đình tôi đã lập một cái miếu nhỏ từ 4 năm nay thờ cúng các chú. Cũng đã 4 năm nay, vào ngày 27-7, gia đình chúng tôi và người dân nơi đây tổ chức giỗ các liệt sĩ tại ngôi miếu nhỏ này...

Gọi là miếu nhỏ nhưng thực tế chỉ là mấy tấm tôn được vợ chồng anh Sáu Dùng ghép lại làm chỗ thờ cúng hương hồn các liệt sĩ. Dù miếu thờ sơ sài nhưng bằng tấm lòng thành kính và sự chân thành, đã 4 năm nay, trong ngôi miếu ấy, anh nông dân Sáu Dùng không bao giờ để hương tàn khói lạnh.

Trao đổi với chúng tôi, Đại tá Phan Minh Tuấn, Chính trị viên Ban CHQS huyện Tân Hưng, cho biết: Ngay khi vợ chồng anh Sáu Dùng phát hiện ra những bộ hài cốt liệt sĩ, Ban CHQS huyện Tân Hưng đã chủ động xác minh nắm thông tin trận đánh, tiến hành khảo sát và lên kế hoạch phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Nhưng khi bắt tay vào thực hiện, Ban CHQS huyện Tân Hưng thấy việc làm này thật sự không khả thi, bởi các chú, các anh hy sinh cách đây đã 45 năm. Công tác thương binh tử sĩ lúc bấy giờ do hoàn cảnh chiến tranh ác liệt không được làm chu đáo nên gần như thi thể đã mục nát. Liệt sĩ nào may mắn, được bà con đi làm ruộng phát hiện bao gói lại chôn cất thì còn phần nào, da thịt, xương cốt của các anh gần như đã tan vào đất, vào nước cả rồi… Chúng tôi biết, đó là sự hy sinh mất mát lớn lao. Điều có thể làm được lúc này là nên xây dựng một đền thờ tưởng niệm các liệt sĩ Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 88A để hằng ngày chính quyền và nhân dân địa phương hương khói thờ phụng.

Là người may mắn sống sót trong trận chiến đấu ấy, trở về với cuộc sống đời thường, ông Nguyễn Thế Điệp vẫn canh cánh những nỗi niềm: Những đồng đội mình nằm lại đồng nước Tháp Mười là ai? Tên gì? Quê ở đâu? Những câu hỏi ấy thôi thúc ông trở lại vùng đất này nhiều lần với hy vọng tìm được đồng đội. Trong những cuộc hành trình vào Nam ra Bắc, ông Điệp chỉ mong mỏi một ngày nào đó, các cơ quan chức năng tìm lại hồ sơ để biết được đồng đội ông ai đã hy sinh trong trận này để thông tin với gia đình, người thân, giúp họ vơi đi nỗi nhớ mong, chờ đợi và không còn mải miết với những cuộc tìm kiếm chưa kết quả.