Ký ức biên giới Hà Giang của ông Nguyễn Văn Lập
Ông sinh năm 1968. Đến tháng 3/1989, ông nhập ngũ, lên biên giới Hà Giang. Hồi ấy ông mới ngoài hai mươi, lòng thì nóng như lửa, nhưng thật ra… cũng biết sợ chứ. Sợ không phải vì tiếng súng, mà sợ mình không đủ bản lĩnh, sợ mình làm liên lụy đồng đội, sợ một ngày nhận thư nhà mà không còn cơ hội về nữa.
Hà Giang không giống ở quê mình. Trời lạnh nó “cắt” vào da thịt. Sương xuống dày, có hôm đưa tay ra trước mặt cũng thấy mờ mờ. Đêm biên giới yên lặng lắm, nhưng cái yên lặng ấy không phải yên lành. Nó là thứ yên lặng bắt người ta phải căng mắt, căng tai, phải giữ từng bước chân, giữ từng nhịp thở.
Ngày đầu lên chốt, ông nhớ nhất cái cảm giác… vừa lạ vừa quen. Lạ vì núi đá tai mèo lởm chởm, gió rít qua khe núi như tiếng ai gọi. Quen vì vẫn là màu đất, vẫn là mùi cỏ cây, vẫn là tiếng anh em gọi nhau “này… ơi…” nghe thân thuộc như ở làng. Nhưng ở đó, ông hiểu nhanh một điều: mình không còn sống cho riêng mình nữa. Mình sống cho đơn vị, cho nhiệm vụ, và cho cả quê nhà phía sau lưng.
Cuộc sống lính biên giới thời ấy không phải lúc nào cũng ầm ầm. Nhiều ngày chỉ là tuần tra – canh gác – trực chiến, lặp đi lặp lại. Nhưng chính cái “lặp” ấy mới rèn người. Có đêm đứng gác, rét run, súng nặng như đeo đá vào vai. Thằng nào cũng thèm một ngụm nước ấm, một bát cơm nóng. Nhưng đổi lại, tụi ông có thứ quý nhất: tình đồng đội.
Ông còn nhớ một lần, trời mưa phùn, gió thốc, áo mưa ướt sũng. Có thằng em cùng tổ gác môi tím tái, tay run bần bật. Ông lặng lẽ kéo sát nó vào, nói đúng một câu:
“Cố lên, hết ca là về.”
Nghe thì đơn giản, nhưng giữa cái lạnh thấu xương ấy, câu nói ấy giống như một que diêm, không làm ấm cả trời, nhưng đủ ấm một người.
Những lúc rảnh hiếm hoi, ông hay lôi thư nhà ra đọc. Có lá thư mẹ viết chữ không thẳng hàng, mực nhòe vì chắc mẹ viết vội. Có câu mẹ chỉ hỏi: “Con có ăn được không? Có lạnh không?” Ông đọc mà nghẹn. Người lính trên biên giới nhiều khi chẳng cần ai tặng gì lớn. Chỉ cần biết ở nhà vẫn có người chờ mình, là đã có lý do để đứng vững.
Rồi tháng ngày cứ thế trôi. Tháng 11/1991, ông xuất ngũ. Trên đường về, nhìn những mái nhà thấp thoáng, nhìn ruộng đồng, nhìn trẻ con chạy chân đất ngoài ngõ… ông mới thấy: hóa ra thứ mình giữ gìn suốt mấy năm qua chính là những điều bình thường như vậy.
Về đến nhà, mẹ ông nhìn ông từ đầu đến chân rồi quay mặt đi lau nước mắt. Cha ông không hỏi nhiều, chỉ gật đầu một cái thật chậm. Ông hiểu: có những điều người lớn không nói ra, nhưng cả đời vẫn nhớ.
Bây giờ kể lại, ông không dám nhận mình là người gì to tát. Ông chỉ là một người từng đi lính biên giới Hà Giang những năm 1989–1991. Nhưng ông muốn các cháu nhớ một điều:
Hòa bình không tự nhiên mà có.
Nó được đổi bằng mồ hôi, bằng tuổi trẻ, bằng những đêm trắng nơi đầu gió… của rất nhiều người. Vì vậy, các cháu sống sao cho tử tế, biết thương nhau, biết giữ gìn quê hương, để những ngày tiếng cười rộn rã này còn mãi.
