Ký ức màu khói
Những buổi chiều quê năm ấy, khói bếp luôn bay lên từ cuối làng, mỏng manh như một dải lụa xám vắt ngang bầu trời. Người ta vẫn nói, khói bếp là dấu hiệu của bình yên. Nhưng với chúng tôi – những đứa trẻ lớn lên giữa thời hoa lửa – khói không chỉ là bữa cơm chiều, mà còn là ký ức của những tháng ngày bom đạn.
Ký ức màu khói
Những buổi chiều quê năm ấy, khói bếp luôn bay lên từ cuối làng, mỏng manh như một dải lụa xám vắt ngang bầu trời. Người ta vẫn nói, khói bếp là dấu hiệu của bình yên. Nhưng với chúng tôi – những đứa trẻ lớn lên giữa thời hoa lửa – khói không chỉ là bữa cơm chiều, mà còn là ký ức của những tháng ngày bom đạn.
Tôi nhớ rõ căn nhà nhỏ của mẹ, mái tranh đã sờn, vách đất nứt nẻ. Mỗi lần nghe tiếng máy bay gầm rú trên cao, mẹ lại vội vàng dập bếp, kéo tôi chạy xuống hầm trú ẩn. Khói chưa kịp tan, vẫn quẩn quanh trong căn bếp nhỏ, cay xè nơi sống mũi.
“Rồi sẽ có ngày không còn khói súng nữa đâu con,” mẹ thường nói, giọng vừa dịu dàng vừa kiên định.
Nhưng ngày ấy, khói đâu chỉ có từ bếp. Những cánh đồng làng tôi nhiều khi mịt mù trong khói bom. Đất cháy xém, cỏ cây gục xuống, và cả những mái nhà thân quen cũng có khi hóa thành tro tàn. Tôi đã từng đứng lặng nhìn làng mình chìm trong màu khói xám đục, không biết đâu là khói bếp, đâu là khói chiến tranh.
Cha tôi là bộ đội. Mỗi lần cha về, áo còn vương mùi khói súng. Tôi chạy đến ôm chầm lấy cha, thấy lòng mình vừa ấm áp vừa lo sợ. Cha xoa đầu tôi, cười hiền:
“Con trai phải mạnh mẽ, sau này còn xây lại làng mình.”
Rồi cha lại đi. Mỗi lần như thế, mẹ lại đốt bếp sớm hơn thường lệ. Khói bay lên, cuộn tròn trong gió chiều, như mang theo nỗi nhớ gửi đến nơi xa xôi nào đó.
Có những ngày, tôi ngồi bên giếng nước, nhìn về phía chân trời nơi khói vẫn bốc lên từng cột. Tôi tự hỏi không biết ở nơi ấy, cha có nhìn thấy làn khói quê nhà hay không.
Năm tháng trôi qua, chiến tranh rồi cũng lùi xa. Làng tôi dần hồi sinh. Những mái nhà mới dựng lên, xanh màu ngói đỏ. Cánh đồng lại rì rào tiếng lúa. Và khói… vẫn bay lên mỗi chiều, nhưng giờ đây là khói của bữa cơm đoàn tụ.
Tôi đã lớn. Mỗi lần nhóm bếp, nhìn làn khói mỏng bay lên, lòng lại chợt se lại. Ký ức ngày xưa như trở về – vừa đau thương, vừa ấm áp.
Khói bếp bây giờ không còn cay mắt như trước. Nhưng trong sâu thẳm, tôi biết mình sẽ không bao giờ quên màu khói của một thời đã qua – màu khói của mất mát, của hy sinh, và cũng là màu khói của niềm tin, của ngày mai.
