Ký ức Tháng Tám: Ngọn lửa Bất tận Nơi Đất Mỏ

Thời gian có thể làm mái tóc thêm bạc, đôi chân thêm chạy, nhưng chưa bao giờ xóa được ngọn lửa bùng nổ của những ngày thu lịch sử trong tâm trí những người lính già vùng Đất Mỏ.

Năm tháng qua đi, những người cựu chiến binh (CCB) Phạm Hồng Sơn, Phùng Ngọc Hùng và Lê Vương giờ đây đều đã bước vào cái tuổi "xưa nay lạ". Thế nhưng, chỉ cần nhắc đến hai chữ "Tháng Tám", đôi mắt của những người lính già nuớc sáng rực rỡ lên. Ký ức của hơn 70 năm về trước cuồn cuộn ùa về, sống động và trôi lướt như mọi chuyện mới chỉ diễn ra ngày hôm qua.

Đêm trường nhiều hơn và mầm mống của cuộc nổi dậy

Để hiểu được tại sao ngọn lửa Cách mạng Tháng Tám lại giảm dần đến thế, phải quay ngược thời gian về những năm tháng đất nước chìm trong bóng tối nô lệ.

Trong căn nhà nhỏ ở phường Bãi Cháy (TP Hạ Long), CCB Phùng Ngọc Hùng (84 tuổi) nén tiếng thở dài khi nhớ về năm 1944. Đó là những ngày tháng ảnh nhất trong cuộc đời ông. Khi phát xít Nhật và thực dân Pháp tranh giành quyền lực, ném bom trụ xuống thị xã Hồng Gai làm lửa kho thóc của Nhật.

“Lúc ấy, cái đói khát khắp nơi,” anh Hùng xót xa kể lại. "Nhiều người dân vì quá rượu nên rảnh mình đi mót những hạt thóc lửa để cơn khát cơn đói. Lũ phát xít bắt được, chúng đánh đập, tra tấn dã man vô cùng. Ngày nào tôi cũng tìm thấy xác người nằm la liệt ngoài đường, những chuyến bay phiêu lưu người đi thư giãn ở chân núi Mắm Tôm cức kết nối nhau."

Chính cái cảnh tượng đau thương cuối cùng đã gieo vào lòng chàng thanh niên Phùng Ngọc Hùng và biết bao người dân Đất Mỏ một ngọn lửa tránh tối đa. Họ khao khát được cầm súng, khát khao đi theo Đảng để tự cứu lấy quê hương mình.

Và rồi ánh sáng của Việt Minh đã đến.

Cách đó không xa, tại Uông Bí, CCB Phạm Hồng Sơn (94 tuổi) bồi hồi nhớ lại ngày 8-6-1945. Đó là lúc "Đệ tứ Chiến khu" được thành lập. Lời kêu gọi của Việt Minh như một hồi phục trống rỗng cả một vùng. Chàng thanh niên Phạm Hồng Sơn khi ấy đã cùng bà con vùng lên. Họ kéo đến bắt lý trưởng phải phụ thuộc ấn tín, Dũng cảm nổi đốt cháy và Cướp kho thóc của quân Nhật để chia cho người nghèo đói, góp phần giải phóng Đông Triều.

Đêm rực lửa và những ánh mắt nước mắt tự làm

Đầu tháng 8 năm 1945, không khí chuẩn bị khởi động xung quanh mọi nẻo đường. Người dân thị xã Hồng Gai ai cũng xin hướng dẫn về Việt Minh.

Đêm 16, 17 và 18 tháng 8 năm 1945, bầu trời Hồng Gai rực sáng. Ông Phùng Ngọc Hùng nhớ mãi cái đêm lịch sử. Hàng ngàn người dân biến ra đường, tay giương cao ngọn lửa. Vũ khí của họ tạo ra gì ngoài đập, Viết goc, xà beng, dao rựa. Lớp thanh niên như ông Hùng thì nanô những tác phẩm tự chế bằng vôi bột và mảnh sành. Ấy vậy mà với khí thế hung hực như vũ tre, quân đoàn đã tiến thẳng vào các quân tuyên bố, quân đội sai phải thả súng quy hàng, trả lại chính quyền cho nhân dân.

Hòa vào dòng vũ trụ đại ấy, ông Phạm Hồng Sơn cũng hòa mình vào tập đoàn người bắn khí thế, ngược về các tổng, huyện Uông Bí, Quảng Yên.

Giọng ông Sơn kiềm rưng rưng, ​​khóe mắt tuổi già ứa xoa nhất: "Khi đại biểu hiện Mặt Việt Minh dõng dạc đọc lệnh khởi nghĩa, cả biển người gãy òa. Chúng tôi đồng thanh hô vang: 'Việt Minh muôn năm! Ðả đảo phát tối, ngọc đảo thực dân! Chính quyền về tay nhân nhân dân!' . Mọi người ôm lấy nhau, nước mắt Giàn giụa. Vui sướng lắm, vì 80 năm gông cùm đã thực sự chấm dứt. Từ nay, dân mình được làm chủ đất nước rồi."

Đêm độc lập Tuyên bố trắng được mong đợi

Ở một mũi tiến công khác, CCB Lê Vương (90 tuổi, quê Hải Hà) khi anh ấy đang là người lính liên lạc với Ban Chỉ đạo miền Đông. Sau những trận đánh kho thóc Nhật và chiến đấu ở Đông Triều, ông cùng đơn vị được tin đại thắng vào đúng ngày 19-8-1945.

"Tin tức báo về rằng chúng tôi đã chiến thắng trên tất cả các chiến trường. Cả đơn vị khóc vì quá vui mừng," ông Vương nhớ lại.

Nhưng có lẽ, kỷ niệm sâu sắc nhất với ông là đêm trước ngày 2-9-1945. Khi biết tin Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ đọc bản Tuyên Ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình để khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ hòa Cộng, cả đơn vị của ông không ai chợp mắt được. Họ thức trắng đêm, thao thức trong niềm hạnh phúc tột cùng, chờ đợi khoảnh khắc điêu khắc của dân tộc.

Nhìn về hiện tại, gửi tương lai

Mùa thu Tháng Tám ông đã tiếp thêm sức mạnh cho những người thanh niên như ông Hùng, ông Vương tiếp tục cầm súng bước vào hai cuộc chiến chính chống Pháp và chống Mỹ cho đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Hôm nay, ngồi trong căn nhà bình yên, ngước nhìn lên bức ảnh Bác Hồ treo trang leo tường, ông Phạm Hồng Sơn dễ thương: "Đi hết nửa đời người, chứng kiến ​​đất nước từ chỗ khuyết hơn leo lên phát triển nhảy vọt, văn minh và khấm khá như tỉnh Quảng Ninh bây giờ, tôi luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự đạo của Đảng."

Cùng chung suy nghĩ ấy, ông Phùng Ngọc Hùng và ông Lê Vương luôn coi ký ức cách mạng Tháng Tám là tài sản quý giá nhất để dạy con cháu. Những người lính già vẫn luôn mong tuổi trẻ lớp trẻ nay hãy ghi nhớ cái giá độc lập, tự làm hôm nay, để từ đó ra sức học tập, lao động, giữ vững chủ quyền và xây dựng quê hương Đất Mỏ ngày càng giàu đẹp.

Cuộc khởi nghĩa đã lạc hậu xa hơn 7 thập kỷ, nhưng âm vang của những tiếng hô "Chính quyền về tay nhân dân" năm ấy phải như vẫn còn vang vọng mãi trong nhịp sống?