Ký ức từ "Tọa độ lửa" Ngã ba Đồng Lộc

Tôi đến thăm O vào một buổi chiều mưa phùn, O ngồi bên bậu cửa, đôi mắt mờ đục nhìn về phía dãy núi Hồng Lĩnh xa xăm. O Hường cầm lấy tay tôi, bàn tay gầy guộc nhưng ấm nóng. O bắt đầu kể, giọng đặc sệt tiếng Nghệ:

"Cháu ạ, Đồng Lộc năm 1968 không phải là rừng cây xanh mướt như bây giờ đâu. Nó là một vùng đất chết. Bom Mỹ dội xuống đây nhiều đến mức đất đỏ bazan biến thành bột trắng, tơi xốp như vôi. Chúng o ngày ấy cứ nghe tiếng động cơ máy bay là biết loại nào: Thần sấm, Con ma hay B-52.

Công việc của Đại đội 551 chúng o là 'thông đường'. Xe vận tải vào Nam chỉ đi được ban đêm, nên ban ngày bom đánh nát đường thì chiều tối chúng o phải san lấp cho bằng được. Có những lúc vừa lấp xong, bom lại dội xuống, chúng o lại ra làm lại. Cứ thế, đất không kịp nguội, mà máu đồng đội cũng chưa kịp khô trên những đoạn hào."

Giọng O bỗng run run, O lấy vạt áo thấm nước mắt:

"Chiều hôm đó, khoảng 16 giờ 30. Trời nóng hầm hập. Tiểu đội 4 của chị Võ Thị Tần (lúc đó chị Tần là Tiểu đội trưởng, quê ở Thiên Lộc) được lệnh ra lấp hố bom ở đoạn đường độc đạo để thông xe.

Chúng o ở đơn vị bên cạnh, vẫn nghe tiếng các chị gọi nhau í ới. Chị Tần thì nghiêm nghị nhưng thương em út lắm. Còn Nhỏ, còn Cúc, còn Xuân... đứa nào cũng trẻ măng, tóc dài đen lánh. Đột nhiên, một tốp máy bay Mỹ bất ngờ quay lại. Chúng trút bom xuống đúng tọa độ hố bom số 15 nơi tiểu đội chị Tần đang làm việc.

Tiếng nổ kinh hoàng đến mức cả vùng rừng núi rung chuyển. Khói đen bốc cao ngùn ngụt. Khi chúng o lao ra, trước mắt chỉ còn là một hố bom khổng lồ. Con đường biến mất, những tà áo xanh TNXP cũng biến mất. Chúng o điên cuồng dùng tay không bới đất, vừa bới vừa gào tên: 'Tần ơi! Cúc ơi! Nhỏ ơi! Các em ở đâu?'."

O dừng lại một chút, nhấp ngụm nước chè xanh rồi kể tiếp về sự hy sinh đau đớn nhất:

"Cháu biết không, chúng o tìm thấy 9 người ngay trong chiều tối hôm đó. Các chị nằm gần nhau, gương mặt như đang ngủ. Nhưng riêng Hồ Thị Cúc thì không thấy. Một ngày, hai ngày... chúng o đào bới đến rỉ máu mười đầu ngón tay mà vẫn bặt vô âm tín.

Đến ngày thứ ba, anh Yến – một kỹ sư giao thông cùng đơn vị, vì quá thương xót đã ngồi bên miệng hố bom viết bài thơ gọi hồn: 'Cúc ơi! Em ở đâu không về với đội... Chín bạn đã về rồi chỉ còn mình em thôi'.

Lạ kỳ thay, sau khi đọc bài thơ ấy, chúng o đào thêm một đoạn thì thấy Cúc. Em ấy nằm sâu trong hầm cá nhân bị sập, tay vẫn cầm chiếc xẻng, đầu đội nón móp méo. Cúc ra đi khi mới 20 tuổi, còn bao nhiêu dự định chưa kịp làm..."