Ký ức về đồng đội

Chiều ngày 10/01/2026, Đoàn thanh niên xã Lai Khê có dịp gặp gỡ ông Nguyễn Hồng Thái, một đại tá quân đội xã Lai Khê, thành phố Hải Phòng. Mái đầu ông đã bạc, đôi tay không còn vững như xưa, nhưng ký ức về những năm tháng cầm súng thì chưa bao giờ nhạt đi. Có những gương mặt, những cái tên, dù thời gian trôi qua bao lâu, vẫn hiện lên rõ ràng như mới hôm qua. Trong số đó, tôi nhớ nhất là anh Lê Đức Trình, một người lính cùng đơn vị với tôi, đã hy sinh trong một trận đánh ác liệt.

Chúng tôi gặp nhau lần đầu vào cuối năm ấy, khi tôi được bổ sung về đại đội. Anh Trình hơn tôi vài tuổi, quê ở vùng trung du, nước da sạm nắng, giọng nói trầm và chậm. Anh không phải người sôi nổi, nhưng luôn tạo cho người khác cảm giác tin cậy. Trong sinh hoạt, anh gọn gàng, nguyên tắc; trong chiến đấu, anh bình tĩnh đến lạ thường.

Đơn vị chúng tôi lúc đó đang làm nhiệm vụ giữ một khu vực chiến lược, địa hình chủ yếu là đồi thấp xen rừng rậm. Cuộc sống của người lính gắn liền với hầm hào, với những đêm hành quân không trăng, với tiếng pháo vọng về từ xa. Ăn uống thiếu thốn, bệnh sốt rét hoành hành, nhưng không ai kêu ca. Anh Trình thường động viên anh em bằng những câu rất ngắn: “Cố lên, rồi sẽ qua thôi.”

Anh hay kể về quê nhà vào những lúc hiếm hoi được nghỉ. Anh nói về mẹ già, về người vợ trẻ và đứa con trai anh chưa kịp nhìn mặt vì đi chiến đấu khi vợ còn mang thai. Trong ba lô của anh có một lá thư nhàu nát, anh đọc đi đọc lại nhiều lần nhưng chưa bao giờ đọc to cho ai nghe.

Trận đánh xảy ra vào đầu mùa mưa. Địch mở cuộc tấn công lớn nhằm phá vỡ tuyến phòng ngự của chúng tôi. Pháo bắn dữ dội từ sáng sớm. Đất đá sạt xuống hầm, cây cối gãy đổ. Không khí đặc quánh mùi thuốc súng. Tiểu đội chúng tôi được lệnh giữ một vị trí then chốt, không được rút lui dù bất cứ giá nào.

Trong lúc giao tranh, một tổ liên lạc bị đứt, thông tin giữa các mũi không còn thông suốt. Anh Trình, khi đó là tiểu đội trưởng, nhận nhiệm vụ mang mệnh lệnh sang chốt bên cạnh. Quãng đường không xa, nhưng phải băng qua một khoảng trống đã bị địch khống chế hỏa lực.

Tôi còn nhớ rất rõ, trước khi đi, anh quay lại nhìn chúng tôi, nói một câu rất bình thản: “Tôi đi rồi về ngay.”

Anh cúi thấp người, lợi dụng từng mô đất để di chuyển. Đạn bắn rát xung quanh. Chúng tôi nín thở theo dõi từng bước của anh. Khi anh gần đến được giao thông hào bên kia, một loạt đạn nổ vang. Anh Trình ngã xuống.

Chúng tôi cố bò ra kéo anh về, nhưng hỏa lực quá mạnh. Phải đến khi trận đánh tạm lắng, chúng tôi mới tiếp cận được. Anh nằm nghiêng, ngực bê bết máu. Lá thư trong túi áo đã thấm đỏ. Anh đã hy sinh, ngay trên con đường làm nhiệm vụ cuối cùng của mình.

Chúng tôi chôn cất anh ngay sau trận đánh, dưới chân một gốc cây lớn. Không có vòng hoa, không có lễ nghi đầy đủ. Chỉ có những người lính đứng lặng, mũ cầm trên tay. Tôi nhớ hôm đó trời âm u, mưa rơi lất phất, như thể cả cánh rừng cũng lặng đi tiễn anh.

Sau chiến tranh, mỗi lần nhớ lại, tôi không nghĩ nhiều đến thắng hay thua, đến bản đồ hay chiến dịch. Tôi nghĩ đến anh Trình và những người như anh – những người lính bình thường, không kịp để lại cho đời một điều gì lớn lao ngoài chính sự hy sinh của mình.

Họ ngã xuống để người khác được sống, để đất nước có ngày yên tiếng súng. Và với tôi, đó là điều không bao giờ được phép quên.