la văn cầu
Đồng chí La Văn Cầu, dân tộc Tày, sinh năm 1932 tại xã Đình Phong, trú quán tại xã Phong Nặm (Trùng Khánh), là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ đã nuôi chí căm thù đế quốc, phong kiến sâu sắc. Năm 1948, mới tròn 16 tuổi, anh khai tăng hai tuổi để tham gia bộ đội, kiên cường chiến đấu dũng cảm, quên mình xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc và lập công xuất sắc.
Từ thuở còn thơ, chứng kiến cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, được cán bộ tuyên truyền, giác ngộ, La Văn Cầu càng hiểu rõ hơn căn nguyên khổ cực của người dân mất nước. Vì vậy, đồng chí rất phấn khởi khi trở thành chiến sĩ của Đại đội 671, Trung đoàn Cao - Bắc - Lạng thuộc Sư đoàn 316, còn mang tên Sư đoàn Bông Lau.
Đơn vị hầu hết là con em các dân tộc miền núi vùng Đông Bắc. Đồng chí gương mẫu học tập, rèn luyện trong công tác, sẵn sàng chiến đấu; là người thật thà, giản dị, hiền lành, thân thiện, cởi mở giúp đỡ mọi người nên được đồng đội quý mến. Ngay ở tuổi đôi mươi, đồng chí tham gia trực tiếp chiến đấu 29 trận đánh, trận nào cũng nêu gương tinh thần dũng cảm, ý chí ngoan cường, trách nhiệm cao, chấp hành nghiêm mệnh lệnh của cấp trên, vượt qua mọi khó khăn, thử thách ác liệt nhất, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Trong trận phục kích trên Quốc lộ 4, tại đèo Bông Lau - Lũng Phầy, đồng chí tình nguyện xung phong vào Tổ xung kích sẵn sàng tiên phong đánh địch, như một mũi tên lao tới diệt thù. Thực hiện kế hoạch tác chiến, cả đơn vị nhanh chóng vào vị trí mai phục, chờ lệnh tiến công; khi địch đã rơi vào tầm ngắm, tiếng súng phát lệnh nổ, lệnh xung phong, đồng chí cùng đồng đội nhất tề xông lên nổ súng tiêu diệt quân thù. Địch bị bất ngờ, hoảng sợ, bắn xối xả về phía ta nhưng không cản được bước tiến của bộ đội với địa thế hiểm phục kích, chúng rơi vào thế bị động.
Đồng chí phát hiện một tên lính Pháp trên xe tăng và hạ gục bằng một viên đạn chính xác, đồng thời nhảy lên cướp lấy súng. Khi ngoảnh lại thấy ba tên Pháp đang đến, đồng chí liền dùng khẩu súng vừa thu được bắn chết cả ba tên rồi mới nhảy xuống xe tăng. Trận địa ầm ầm súng đạn, đồng chí tiếp tục truy lùng địch và bắn chết thêm ba tên nữa, loại khỏi vòng chiến đấu 7 tên địch, góp phần vào trận đánh thắng của quân ta trên trận địa phục kích Đường số 4 Bông Lau - Lũng Phầy, khi ấy đồng chí mới 17 tuổi.
Đầu năm 1950, quân Pháp rút khỏi các đồn lẻ tập trung quân về thị xã Cao Bằng và Đông Khê, chúng tăng cường binh lực, vũ khí, đạn dược nhằm cố thủ và bảo toàn lực lượng, hòng tránh sự tập kích bất ngờ trong chiến tranh du kích của ta. Sau khi phân tích đánh giá tình hình, ta chủ động mở Chiến dịch Phan Đình Phùng đánh đồn Đông Khê lần thứ nhất ngày 26/5/1950.
Trong trận đánh này, đồng chí tuy đã bị thương nhưng vẫn kiên quyết xin được tham gia chiến đấu. Khi trận đánh gặp khó khăn, đơn vị bạn bị thương vong khá nhiều, đồng chí động viên anh em băng bó cứu thương và cõng thương binh về nơi tập kết an toàn. Trên đường rút về căn cứ, địch nhảy dù phản kích, dù bị thương nhưng đồng chí vẫn cùng đồng đội vác khẩu súng 12,7 ly thu được của địch về tới đơn vị. Chiến dịch Phan Đình Phùng kết thúc thắng lợi.
Để đưa cuộc kháng chiến tiếp tục tiến lên bước mới, ta mở Chiến dịch Biên giới tháng 9/1950. Trong chiến dịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi đồng bào Cao - Bắc - Lạng” và trực tiếp ra trận đã làm nức lòng cán bộ, chiến sĩ toàn quân. Trận đánh Đông Khê lần thứ hai bắt đầu, sau 4 giờ chiến đấu oanh liệt giành từng tấc đất, quân ta chiếm được cứ điểm Yên Ngựa, Phja Khóa và công đồn Cạm Phầy, Pò Đình, Pò Hẩu, nhà Phủ Thiện, Nha Cũ.
Dựa vào công sự, hầm ngầm kiên cố, pháo binh và máy bay yểm trợ, địch đánh chiếm lại các vị trí đã mất. Ta tổ chức lại đội hình chiến đấu, xác định nhiệm vụ hàng đầu là bằng mọi cách công phá lô cốt, hầm ngầm, kiềm chế hỏa lực địch, mở đường cho bộ binh xông lên chiếm lĩnh trận địa.
Tiểu đội phó La Văn Cầu được phân công chỉ huy tổ bộc phá làm nhiệm vụ phá hàng rào dây thép gai đánh lô cốt đầu cầu. Nhưng khi mở đường qua hai hàng rào thì hai đồng chí của tổ bị thương, không thể tiếp tục chiến đấu, đồng chí động viên anh em khẩn trương tháo gỡ mìn và phá nốt hai hàng rào cuối cùng. Địch tập trung hỏa lực bắn xối xả làm hỏng các ống bộc phá của ta, ra sức ngăn cản bước tiến của các chiến sĩ đang hừng hực khí thế xông lên.
Khi tiến đánh lô cốt thì cả tổ đều bị thương, không ngần ngại, đồng chí dũng cảm lao lên trước làn đạn của địch, bằng mọi giá phải hoàn thành nhiệm vụ của tổ bộc phá. Vượt qua hàng hào phòng ngự thứ ba của địch, đồng chí bị thương và ngất đi. Sau khi tỉnh dậy, thấy cánh tay phải bị đạn bắn gãy nát, gói bộc phá 12 kg còn nguyên vẹn, vị trí này cách địch chừng 10 m nữa, đồng chí gượng dậy băng lên nhưng cánh tay bị thương vướng lủng lẳng, đau đớn, rất khó vận động.
Nghĩ đến nhiệm vụ chưa hoàn thành, đồng chí quay trở lại nhờ đồng đội chặt đứt cánh tay phải. Tiếp đó đồng chí nhằm thẳng lô cốt địch xông lên lần nữa và nhét bộc phá vào lỗ châu mai. Địch dùng súng đẩy bộc phá ra, vì chỉ còn một tay nên đồng chí phải dùng ngực đẩy vào, rất may khối bộc phá hình chữ nhật nên bị mắc lại. Đồng chí giật liền một lúc hai kíp nổ rồi nhanh chóng chạy ngay xuống chiến hào quân ta đang chiếm giữ. Một tiếng nổ dữ dội vang lên, sức ép quả bộc phá đẩy đồng chí đi khá xa và ngất đi.
Cùng lúc đó, Tiểu đội trưởng Lý Viết Mưu quê ở xã Độc Lập (Quảng Hòa) ở mũi tiến công gần đó tuy bị thương nhưng đã dùng khối bộc phá 12 kg đánh tan lô cốt của địch, mở đường cho quân ta ào ạt xông lên đánh chiếm cứ điểm. Khi tỉnh dậy, đồng chí thấy lô cốt đầu cầu cháy rừng rực cùng tiếng thét xung phong của đồng đội, đồng chí định tiếp tục lao lên để đánh tiếp lô cốt thứ 2 nhưng máu chảy nhiều từ cánh tay nên đã kiệt sức. Thấy thương binh khá nhiều, đồng chí không chịu nằm lên cáng thương mà tự mình vượt đồi núi về đến trạm xá quân y. Do vết thương bị nhiễm trùng nặng, các bác sĩ phải tháo đến khớp tay bả vai mới cứu sống được đồng chí.
Tình yêu đất nước sâu sắc cùng ý chí kiên cường, quả cảm, đồng chí La Văn Cầu và một số chiến sĩ thi đua được gặp Bác Hồ tại Chiến khu Việt Bắc năm 1951. Tại Đại hội Liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tháng 5/1952, đồng chí vinh dự được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba và tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ tranh nhân dân. Anh hùng La Văn Cầu là niềm tự hào của nhân dân các dân tộc Cao Bằng.
