Lần Gác Cuối Cùng

Đêm cuối tháng ba năm 1954.

Sương phủ dày đặc quanh các điểm cao ở Điện Biên.

Tiểu đội của Hoàng Văn Kỳ nhận nhiệm vụ canh gác suốt đêm trước giờ nổ súng.

Đó là một đêm rất yên tĩnh.

Đến mức.

Người ta có thể nghe thấy tiếng nước nhỏ từ vách đá.

Tiếng lá khô bị gió cuốn.

Và cả nhịp thở của đồng đội.

Kỳ đứng gác ở mép chiến hào.

Trong túi áo.

Là một tờ giấy đã gấp nhiều lần.

Không phải thư.

Cũng chẳng phải mệnh lệnh.

Mà là danh sách những người trong tiểu đội.

Mỗi khi ai bị thương.

Hay chuyển đơn vị.

Anh đều cẩn thận ghi lại.

Anh từng nói.

"Nếu."

"Mai này."

"Ai còn."

"Sống."

"Thì."

"Phải nhớ."

"Đủ tên."

"Họ."

Đêm ấy.

Một chiến sĩ trẻ hỏi nhỏ.

"Anh."

"Có sợ."

"Không?"

Kỳ nhìn lên bầu trời không trăng.

Mỉm cười.

"Sợ."

"Chứ."

"Ai."

"Mà."

"Không."

"Nhưng."

"Đứng."

"Sau mình."

"Là."

"Đất nước."

Rạng sáng.

Tiếng pháo đầu tiên vang lên.

Đất đá tung mù.

Cả đơn vị đồng loạt xung phong.

Trận đánh kéo dài suốt nhiều giờ.

Khi chiến sự tạm lắng.

Kỳ ngồi dựa vào chiến hào.

Mở tờ giấy trong túi.

Anh lặng lẽ đánh dấu thêm một cái tên.

Rồi gấp lại.

Không ai biết.

Lần đánh dấu ấy.

Là để ghi nhớ người đồng đội vừa nằm xuống.

Nhiều năm sau.

Trong một buổi họp mặt cựu chiến binh.

Ông Kỳ lấy từ chiếc hộp gỗ cũ ra tờ giấy đã ngả vàng.

Mực nhiều chỗ đã nhòe.

Nhưng từng cái tên vẫn còn đọc được.

Ông đọc chậm rãi.

Đọc đến đâu.

Mọi người lặng im đến đó.

Có người cúi đầu.

Có người lau nước mắt.

Họ nhận ra.

Điều còn lại sau chiến tranh.

Không chỉ là chiến thắng.

Mà còn là ký ức về những người đã cùng mình đi qua những ngày khốc liệt nhất.

Trong buổi gặp mặt, một cựu chỉ huy nhắc đến Anh hùng Phan Đình Giót, người đã lấy thân mình lấp lỗ châu mai để mở đường cho đồng đội tiến lên.

Ông nói:

"Có những."

"Con người."

"Ra đi."

"Để."

"Đồng đội."

"Được."

"Tiến về."

"Phía trước."

Kỳ gấp lại tờ giấy.

Đặt vào ngực áo.

Bên ngoài, nắng chiều phủ lên những ngọn đồi Điện Biên.

Ông hiểu rằng.

Có những lần gác đã kết thúc từ rất lâu.

Nhưng trách nhiệm gìn giữ ký ức về đồng đội sẽ còn theo mình đến hết cuộc đời.

Bởi chỉ khi những cái tên ấy còn được nhắc đến, họ vẫn mãi sống trong lòng những người ở lại và trong lịch sử của dân tộc.