Làng Cẩm Sa – Ngôi làng 503 liệt sĩ và 111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng
Làng Cẩm Sa – Ngôi làng 503 liệt sĩ và 111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng
Bên dòng sông Vĩnh Điện, có một ngôi làng từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt đến mức người dân nơi đây gọi đó là một vùng đất lửa.
Đó là làng Cẩm Sa, nay thuộc khối phố Cẩm Sa, phường Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng.
Từ một làng chài nhỏ nằm trên vùng đất nhiều cát trắng, Cẩm Sa đã trở thành một địa danh ghi dấu sự hy sinh đặc biệt lớn lao trong lịch sử kháng chiến.
503 liệt sĩ.
111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Những con số ấy khiến bất cứ ai nghe đến cũng phải lặng người.
Ngôi làng bên dòng Vĩnh Điện
Ngày trước, Cẩm Sa là một làng quê nghèo.
Người dân sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt, làm ruộng và những công việc gắn với sông nước.
Dòng Vĩnh Điện chảy qua quê hương, chứng kiến những mùa nước lên xuống và cuộc sống bình dị của người dân.
Nhưng chiến tranh đã biến vùng đất ấy thành một nơi hoàn toàn khác.
Cẩm Sa nằm trong khu vực chiến sự ác liệt.
Những người dân vốn chỉ quen với ruộng đồng, sông nước phải sống giữa bom đạn.
“Tọa độ lửa”
Trong những năm chiến tranh, Cẩm Sa trở thành một trong những khu vực bị chiến tranh tàn phá nặng nề.
Quân đội đối phương tiến hành nhiều cuộc càn quét.
Bom đạn xuất hiện trên những cánh đồng.
Những con đường làng không còn bình yên.
Nhưng người dân Cẩm Sa vẫn bám đất, bám làng.
Nhiều người tham gia lực lượng cách mạng.
Nhiều gia đình trở thành cơ sở nuôi giấu cán bộ.
Những người thanh niên lần lượt rời quê lên đường chiến đấu.
Những người con ra đi
Trong một ngôi làng nhỏ, mỗi người ra đi đều để lại một khoảng trống.
Một người con lên đường.
Một người mẹ ở lại chờ.
Một người vợ tiễn chồng.
Một đứa trẻ lớn lên thiếu bóng cha.
Nhưng chiến tranh ngày càng khốc liệt.
Rồi những tin báo tử lần lượt trở về.
Người này hy sinh.
Rồi người khác.
Có gia đình mất một người.
Có gia đình mất nhiều người.
Cẩm Sa dần trở thành một ngôi làng có quá nhiều mái nhà phải chịu tang.
503 người con nằm lại
Sau những năm tháng chiến tranh, Cẩm Sa có 503 liệt sĩ.
Đằng sau con số ấy là 503 cuộc đời.
Có người ra đi khi còn rất trẻ.
Có người chưa kịp lập gia đình.
Có người để lại cha mẹ già.
Có người để lại vợ và những đứa con nhỏ.
Có người hy sinh khi tuổi đời còn chưa kịp đi qua những mùa lúa của quê hương.
Họ không trở về.
Nhưng tên tuổi của họ trở thành một phần lịch sử của Cẩm Sa.
111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng
Nếu 503 liệt sĩ là những người con đã nằm lại, thì 111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng là những người mẹ đã phải sống với nỗi đau mất mát.
Một trăm mười một người mẹ.
Một trăm mười một câu chuyện.
Có mẹ mất con.
Có mẹ mất chồng và con.
Có mẹ mất nhiều người thân trong gia đình.
Mỗi người mẹ là một cuộc đời riêng.
Nhưng họ có chung một nỗi đau:
Những người con yêu thương nhất đã không trở về.
Những người mẹ bên dòng sông
Có thể hình dung những buổi chiều sau chiến tranh.
Dòng Vĩnh Điện vẫn chảy.
Cánh đồng vẫn xanh.
Những con đường làng dần trở lại bình yên.
Nhưng trong nhiều căn nhà, chiếc giường của người đã mất vẫn còn đó.
Một bức ảnh được đặt trang trọng trên bàn thờ.
Một bộ quần áo cũ được giữ lại.
Một người mẹ ngồi lặng trước di ảnh con.
Thời gian có thể làm làng quê thay đổi.
Nhưng không thể xóa ký ức của những người mẹ.
Sự hy sinh của cả một cộng đồng
Điều làm Cẩm Sa trở nên đặc biệt không chỉ là số lượng liệt sĩ hay số lượng Mẹ Việt Nam Anh hùng.
Đó là câu chuyện về sự hy sinh của cả một cộng đồng.
Một ngôi làng nhỏ đã có quá nhiều người tham gia kháng chiến.
Quá nhiều gia đình chịu mất mát.
Quá nhiều người mẹ phải tiễn con.
Và quá nhiều người con không có ngày trở về.
Cẩm Sa vì thế trở thành một minh chứng cho cái giá mà người dân Việt Nam đã phải trả để giành và giữ độc lập.
Từ làng chài đến vùng đất hòa bình
Chiến tranh đã đi qua.
Những tiếng súng không còn vang lên trên cánh đồng Cẩm Sa.
Trẻ em được đến trường.
Người dân trở lại với công việc.
Những con đường mới nối các khu dân cư.
Cuộc sống từng bước đổi thay.
Nhưng lịch sử không bị lãng quên.
Những nghĩa trang liệt sĩ, bia tưởng niệm và những gia đình chính sách vẫn nhắc mọi người về một thời kỳ đau thương nhưng anh dũng.
Câu chuyện còn mãi
Làng Cẩm Sa – 503 liệt sĩ, 111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Đó không chỉ là những con số.
Đó là 503 người con của quê hương.
Là 111 người mẹ đã chịu đựng những nỗi đau không thể gọi thành lời.
Là những người cha, người vợ, người con đã chờ đợi.
Là những căn nhà từng có tiếng cười nhưng rồi trở nên vắng lặng.
Và là một ngôi làng đã đi qua chiến tranh bằng sự hy sinh của chính những người dân nơi đây.
Hôm nay, Cẩm Sa đã bước vào cuộc sống mới.
Dòng Vĩnh Điện vẫn lặng lẽ chảy qua quê hương.
Những đứa trẻ lớn lên trong hòa bình có thể không còn hình dung được tiếng bom đạn năm xưa.
Nhưng mỗi khi nhắc đến 503 liệt sĩ và 111 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, chúng ta cần nhớ rằng:
Hòa bình không phải món quà miễn phí.
Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ của những người đã nằm xuống và nước mắt của những người mẹ đã tiễn con đi mãi mãi.
Cẩm Sa – ngôi làng bên dòng Vĩnh Điện – sẽ mãi là một địa chỉ đỏ của lòng yêu nước, nơi mỗi tấc đất đều mang theo ký ức về những người con đã hy sinh cho quê hương, đất nước.


