Lấy thơ địch vận làm “giấy thông hành”

Trong những năm kháng chiến chống Pháp ở Liên khu 5, đi đôi với việc tiến công địch bằng vũ trang, quân và dân ta còn đẩy mạnh hoạt động binh, địch vận như rải truyền đơn, gửi thư, dùng loa kêu gọi binh lính địch phản chiến, không đi càn quét giết hại đồng bào, đốt phá xóm làng, đặc biệt là kêu gọi quân ngụy bỏ hàng ngũ địch, trở về với nhân dân.

Ở Mặt trận Quảng Nam-Đà Nẵng, nhà thơ Lưu Trùng Dương đã làm bài thơ nổi tiếng “Mấy lời tâm huyết gửi người lính ngụy”, có những câu:

Chim không đánh chim cùng một tổ

Trâu một chuồng không nỡ húc nhau

Cùng chung một giọt máu đào

Anh còn nhớ nước, nước nào

quên anh!...

…

Chỉ vì muốn diệt giặc Tây

Buộc lòng bộ đội phải vây diệt đồn

Nên súng nổ loa còn kêu gọi

Mong các anh cải hối bỏ đồn

Anh về Chính phủ khoan hồng

Ngày đêm làng xóm vẫn mong

anh về!...

Tại tỉnh Phú Yên, khi quân địch mở Chiến dịch Át-lăng, chiếm đóng nhiều nơi trong tỉnh, nhà thơ Nguyên Hồ làm bài thơ địch vận “Chờ mong anh về”, lấy lời người vợ gửi cho chồng là ngụy binh:

Đêm khuya bên ngọn đèn dầu

Em thương vì nước, em sầu vì anh

Nhà còn trang rưỡi giấy manh

Viết thư em gửi cho anh trong đồn

Từ ngày rời bỏ xóm thôn

Anh đi theo giặc, em buồn thâu canh…

Đau lòng em lắm anh ơi

Sao anh nhẹ dạ nghe lời thằng Tây

Anh nhìn khẩu súng trong tay

Bộ đồ anh mặc, đôi giày anh mang

Anh nhầm tưởng vậy là sang

Hay đâu hại nước hại làng anh đây

Khác nào quả ớt chín cây

Càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng…

Nằm đêm em nghĩ cho cùng

Dấn thân theo giặc vào vòng binh đao

Gây nên xương trắng máu đào

Nồi da xáo thịt lòng nào không đau

Chi bằng suy kỹ nghĩ sâu

Nhanh tay anh bắn vào đầu thằng Tây

Rồi anh mang súng về đây

Xóm làng đang đợi, luống cày đang mong

Về đây, Chính phủ khoan hồng

Cho tình em thắm, cho lòng mẹ vui…

Các bài thơ nói trên được in li-tô, quay rô-nê-ô, viết tay, gửi cho lính ngụy, đọc qua loa phát thanh v.v.. rất có tác dụng. Nhiều lính ngụy nghe thơ, nhặt truyền đơn địch vận của ta, trở nên bớt hung hăng khi đi càn quét. Một số đã bỏ hàng ngũ địch về với nhân dân.

Ở Phú Yên, tại các cứ điểm địch Hồ Sơn, Núi Sầm, có một số lính ngụy bỏ đồn địch chạy ra vùng tự do. Một anh bị dân quân xét hỏi, anh ta rút trong túi áo ra một tờ truyền đơn địch vận có in bài thơ “Chờ mong anh về” của Nguyên Hồ. Anh ta nói là nhặt được tờ truyền đơn, anh ta giấu kỹ để chờ dịp mang ra vùng do cách mạng kiểm soát xem như “giấy thông hành” nếu bị xét hỏi. Anh lính ngụy được đón tiếp tử tế. Vài tuần lễ sau, tại các đồn địch ở Phú Yên đã có hàng chục lính ngụy ra vùng tự do, mang theo truyền đơn in thơ địch vận làm “giấy thông hành”.

Khi Tiểu ban địch vận tỉnh Phú Yên báo cáo tình hình này trước Hội nghị địch vận Liên khu 5 họp tại Nghĩa Hành, Quảng Ngãi thì được biết ở Quảng Nam-Đà Nẵng cũng có tình hình như ở Phú Yên.

Việc lính ngụy bỏ hàng ngũ địch mang truyền đơn có in các bài thơ địch vận làm “giấy thông hành” ra vùng tự do trở thành chuyện kể rất thú vị về công tác binh, địch vận ở chiến trường Liên khu 5 thời kháng chiến chống Pháp.