Lê Bình

Là một người sống ở Cần Thơ, tôi đã quen với cái tên Lê Bình theo một cách rất đời. Cái tên ấy năm trên bằng tên phường, trên con đường tôi vẫn đi ngang mỗi ngày, trong những câu chuyện rời rạc của người lớn tuổi mỗi khi nhắc lại thời chiến. Nhưng càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra rằng, đằng sau cái tên quen thuộc ấy là một cuộc đời rất ngắn và một lựa chọn rất lớn của một người trẻ trong những ngày đầu đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Với người dân Cần Thơ, Lê Bình không phải là một cái tên xa lạ trong sách vở. Ông gần với vùng đất này như một phần ký ức lặng lẽ của thành phố, không ồn ào, không phô trương, nhưng bên bị. Sinh ra và trưởng thành trong bối cảnh đất nước còn chìm trong ách thống trị từ rất sớm Lê Bình đã chọn con đường cách mạng. Khi phong trào đấu tranh lan rộng, ông được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ xây dựng và chỉ huy lực lượng tự vệ vũ trang tại Cần Thơ - một địa bàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với toàn vùng miền Tây Nam Bộ lúc bấy giờ.

Anh hùng liệt sĩ Lê Bình, tên thật là Lê Văn Bình, sinh năm 1924 tại xã Sơn Tân, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Ông là người chỉ huy Đội cảm tử quân năm 1945, một biểu tượng bất khuất của vùng đất Tây Đô trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược. Tình hình ở Tây Đô trở nên vô cùng căng thẳng. Lực lượng cách mạng còn mông, vũ khi thiểu thốn, kinh nghiệm chiến đấu gần như chưa có, trong khi đối phương có ưu thế lớn về quân số, hóa lực và tổ chức. Chính trong hoàn cảnh ấy, Lê Bình đã lựa chọn con đường khó nhất. Ông chủ trương tổ chức một đơn vị chiến đấu đặc biệt - Đôi cảm từ quân - quy tụ những chiến sĩ sẵn sàng nhận nhiệm vụ nguy hiểm nhất, với ý thức rất rõ ràng rằng có thể sẽ không có ngày trở về,

Không có lễ xuất quân rầm rộ, không có những lời hô hào vang dội, Lê Bình cùng đồng đội lặng lẽ chuẩn bị cho trận đánh. Ông trực tiếp trình sát địa bàn, nằm từng lối đi, từng vị trí đóng quân của địch, rồi ngồi lại với anh em để bàn bạc từng phương án nhỏ. Đối với ông, một trận đánh không chỉ để tiêu diệt sinh lực đối phương, mà quan trọng hơn là phải tạo được niềm tin cho nhân dân, để mọi người hiểu rằng trên mảnh đất Cần Thơ này, cách mạng chưa bao giờ lùi bước

Trận đánh cảm từ năm 1945 diễn ra trong thế vô cùng chênh lệch. Không có vũ khí hiện đại, họ chiến đấu bằng mưu trí, bằng sự táo bạo và bằng niềm tin sắt đá vào thắng lợi của cách mạng. Trong cuộc chiến ấy, người chỉ huy Đội cảm tử quân - Lê Bình - đã chiến đấu đến giây phút cuối cùng. Sự hy sinh của ông và đồng đội không làm phong trào lắng xuống, mà trái lại lan rất nhanh trong dân chúng. Từ các xóm nhỏ ven sông, từ bến ghe, bến chợ, người ta truyền tai nhau câu chuyện về một nhôm thanh niên đã dám bước thẳng vào nơi nguy hiểm nhất để giữ cho phong trào kháng chiến ở Tây Đô không bị đẩy lùi. Nhiều năm sau, khi hỏi chuyện những cụ già từng sống qua thời ấy, tôi vẫn thường nghe một cách kế rất giản dị: "Bữa đó, tụi nhỏ gan lắm. Dám làm những chuyện mà người bình thường không dám nghĩ tới

Ở Lê Bình, người ta không chỉ nhớ một người chỉ huy, mà còn nhớ một con người rất Nam Bộ - thẳng thần, quyết liệt trong chiến đấu, nhưng sống tình nghĩa và gần gũi trong đời thường, Với chiến sĩ, ông như một người anh, Ra trận, ông đi trước. Bàn việc, ông lắng nghe từng ý kiến. Với bà con, ông giữ trọn chữ tình, xem sự chở che. của nhân dân là chỗ dựa lớn nhất để vượt qua hiểm nguy. Chính sự gần gũi ấy đã làm cho anh em tin ông, dân thương ông, và cũng vì thế mà khi ông ngã xuống, nỗi mất mát lạn rất sâu trong lòng cộng đồng.

Ngày nay, câu chuyện về người chỉ huy Đội cảm tử quân năm xưa không chỉ còn nằm trong hồ sơ lịch sử, mà hiện diện ngay trong đời sống của thành phố. Trên địa bàn Phường Lê Bình, quận Cái Răng, cái tên Lê Bình được giữ lại như một dấu mốc ký ức của địa phương. Nhiều người trẻ lớn lên ở đây quen miệng gọi tên phường, mà đôi khi chưa kịp biết rằng đó là tên một người đã hy sinh trong những ngày đầu kháng chiến. Cũng tại khu vực này có Đường Lê Bình, quận Cái Răng, một con đường không dài, nhưng lúc nào cũng đông người qua lại. Mỗi ngày, biết bao lượt xe cộ đi ngang qua, cuộc sống vẫn tiếp diễn rất bình thường, còn cái tên trên tấm bảng xanh thì lặng lẽ nhắc lại một thời rất khác.

Đặc biệt, Khu di tích Trận Lê Bình là nơi ghi dấu trực tiếp trận đánh cảm từ năm 1945 do Lê Bình chỉ huy. Đây là địa điểm thường được chọn để học sinh, sinh viên, đoàn viên và các lực lượng trẻ đến dâng hương, sinh hoạt truyền thống. Không gian ấy hiện nay do Công an thành phố Cần Thơ quản lý và gìn giữ, như một cách tiếp nối tình thần bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân mà những người đi trước đã khởi đầu. Ở trung tâm thành phố, tại Quân Ninh Kiều, cái tên Lê Bình cũng được đặt cho những không gian sinh hoạt đô thị, đề giữa những con phố đông đúc hôm nay vẫn còn hiện diện một ký ức của thời khói lửa.

Với thế hệ trẻ Cần Thơ hôm nay, câu chuyện về Lê Bình không chỉ để đọc rồi khép lại. Nó đồng được nhờ theo một cách rất gần gũi, như khi ta đi ngang qua con đường mang tên ông, hay đứng lặng vài phút trước khu di tích của một trận đánh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Bởi sự bình yên mà chúng ta đang có những buổi tối dạo phố, những phiên chợ đông vui, những ngày học tập và làm việc rất đỗi bình thường - đã được đánh đổi bằng máu, bằng tuổi hai mươi và bằng cả mạng sống của những con người như Lê Bình. Tình thần bất khuất của ông trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, vì thế không dừng lại ở năm 1945, mà tiếp tục sống trong cách thành phố gìn giữ tên đất, tên đường và những không gian ký ức của mình, để nhắc mỗi người trẻ hôm nay một điều rất giản dị: sống tử tế, sống có trách nhiệm với mảnh đất này cũng là một cách lặng lẽ để tri ân những người đã nằm lại cho Cần Thơ