Lê Phước Thọ (Sáu Hậu)

Miền Tây những năm khói lửa có một thứ âm thanh rất riêng: tiếng mái chèo gõ nhẹ vào mạn xuồng, tiếng gió quẩn trong rặng dừa nước, tiếng bước chân vội trên bờ ruộng còn ướt sương… và đôi khi là một tiếng “lặng” rất dài – lặng để nghe ngóng, lặng để giữ bí mật, lặng để sống còn.

Trong cái nền sông nước ấy, người ta lớn lên nhanh hơn tuổi. Lớn lên không phải vì được “dạy” nhiều, mà vì thời cuộc bắt buộc phải biết chọn: chọn đứng về phía ai, chọn tin điều gì, chọn chịu đựng thế nào. Và có những người chọn xong là đi một mạch, không quay đầu. Sáu Hậu – Lê Phước Thọ là một người như vậy.

Người ta hay kể về cách mạng như một ngọn lửa rực. Nhưng ở miền Tây, lửa thường không rực ngay. Nó là lửa âm ỉ, giữ trong tro bếp, chờ lúc cần mới bùng lên. Con đường hoạt động của Sáu Hậu cũng giống thế: bắt đầu từ những năm tháng rất sớm, khi tuổi đời còn non mà lòng đã “già” vì chứng kiến mất mát. Tham gia cách mạng, vào Đảng, rồi đi qua những chặng đường mà mỗi chặng đều có cái giá của nó: giá của sự kiên trì, của sự kín kẽ, của sự bền lòng.

Chiến tranh làm con người ta quen với hai chữ “vội vàng”. Nhưng có một kiểu vội vàng khác: vội vàng để kịp cứu một cơ sở, kịp đưa một người ra khỏi vòng vây, kịp nối lại một mắt xích bị đứt. Những việc ấy không lên báo, không thành huyền thoại, nhưng nó giữ cho phong trào không gãy. Và cũng từ những việc lặng lẽ như thế, người ta nhận ra ai là người có thể “gánh”.

Rồi đất nước sang trang. Sau 1975, miền Tây bước vào một thời kỳ khác: không còn tiếng súng dồn dập, nhưng lại có vô vàn việc phải dựng lại, sắp lại, giữ lại. Ở những vùng đất rộng và nhiều biến động như Hậu Giang – Cần Thơ khi ấy, người lãnh đạo không chỉ cần nhiệt huyết, mà cần khả năng làm cho bộ máy đứng vững, làm cho dân tin rằng ngày mai sẽ khá hơn hôm nay. Người ta nhớ Sáu Hậu ở cái dáng “Nam Bộ” rất thật: quyết liệt khi làm việc, ít màu mè, trọng cái hiệu quả và cái tình.

Và rồi có một chặng đường mà nghe qua tưởng như khô khan, nhưng thật ra lại là một dạng “hoa lửa” khác: công tác tổ chức.

Làm tổ chức là làm việc với con người. Mà con người thì có đủ vui buồn, mạnh yếu, đúng sai, sáng tối. Người làm tổ chức phải nhìn ra năng lực, nhìn ra phẩm chất, nhìn ra điểm rơi – và quan trọng nhất là giữ cho hệ thống không bị kéo lệch bởi những thứ dễ làm người ta ngả nghiêng: nể nang, cảm tính, lợi ích, phe phái. Vì thế, cái “lửa” của người làm tổ chức không phải lửa bùng, mà là lửa kỷ luật.

Kỷ luật ở đây không chỉ là nguyên tắc trên giấy. Nó là sự tự giữ mình trước tiên: không dễ dãi với sai, không nóng nảy với đúng; không để tình riêng che mất việc chung, nhưng cũng không để nguyên tắc trở thành lạnh lùng. Cái khó của công tác tổ chức là vừa phải “cứng” để giữ chuẩn, vừa phải “mềm” để giữ người. Và trong những năm tháng giữ trọng trách ở Trung ương, Sáu Hậu được nhắc như một người coi trọng nguyên tắc, nghiêm trong chuyện cán bộ – bởi ông hiểu một điều rất giản dị: cán bộ là gốc của mọi việc, gốc mà nghiêng thì cây đổ, gốc mà mục thì rừng cũng tàn.

Có khi người ta chỉ thấy “chức vụ” mà quên mất thứ vô hình hơn: niềm tin. Niềm tin không tự nhiên có, nó được làm ra từ sự công tâm và từ những quyết định đúng lúc. Một người làm tổ chức nếu làm người ta tin, thì cả bộ máy sẽ có thêm sức. Còn nếu làm người ta hoài nghi, thì mọi chính sách dù hay cũng khó đi vào cuộc sống. Cái “lửa” mà Sáu Hậu để lại, vì thế, không chỉ là lửa của những năm chiến tranh, mà là lửa của việc giữ cán bộ, giữ kỷ cương, giữ cho niềm tin không bị rạn trong những thời điểm dễ rạn nhất.

Và rồi, như một vòng tròn khép lại, những năm cuối đời, ông trở về Cần Thơ – vùng đất vừa thân vừa nghĩa, nơi nhịp sống không quá vội mà cũng không hề chậm, nơi có bến sông để người ta nhớ, có đường phố để người ta đi tiếp. Người ta trở về quê hương khi đã đi hết một đời thường không phải để kể công, mà để được sống trong cái “thật” ban đầu: một chén trà, một câu thăm hỏi, một chiều gió sông Hậu.

Có những ngọn lửa cháy rực rồi tắt. Có những ngọn lửa cháy lâu đến mức người ta quên nó đang cháy – chỉ tới khi trời trở lạnh mới nhận ra nó vẫn âm ấm ở đó. Câu chuyện về Sáu Hậu, nếu kể theo kiểu tản mạn miền Tây, chắc là một câu chuyện như vậy: bắt đầu từ khói lửa, đi qua gập ghềnh, rồi lặng lẽ trở về. Không ồn ào. Nhưng đủ ấm để người ta tin rằng: có những đời người sinh ra là để giữ lửa.