Lê Thiết Hùng – Người đặt nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng

Lê Thiết Hùng – Người đặt nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng

Trong lịch sử hình thành và phát triển của lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam, Lê Thiết Hùng là một cán bộ quân sự có vai trò đáng chú ý trong thời kỳ chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Ông không chỉ được biết đến với kinh nghiệm quân sự được đào tạo ở nước ngoài mà còn trực tiếp tham gia xây dựng lực lượng vũ trang, huấn luyện cán bộ và mở rộng phong trào cách mạng ở Việt Bắc

(Thiếu tướng Lê Thiết Hùng (1908 – 1986) nhà hoạt động cách mạng, được xem là vị tướng được phong quân hàm đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.)

Những năm đầu hoạt động cách mạng Lê Thiết Hùng, tên thật là Lê Văn Nghiệm, sinh năm 1908 tại Nghệ An. Ông sớm tham gia hoạt động cách mạng và có cơ hội gặp gỡ Nguyễn Ái Quốc. Năm 1925, ông được Nguyễn Ái Quốc giới thiệu vào Việt Nam Cách mạng Thanh niên và sau đó được cử học tại Trường Quân sự Hoàng Phố ở Trung Quốc.

Sau khi hoàn thành việc học, ông được giao một nhiệm vụ đặc biệt: hoạt động trong quân đội của chính quyền Tưởng Giới Thạch. Đây là một khoảng thời gian hoạt động khá đặc biệt, bởi ông phải làm việc trong môi trường quân sự phức tạp, vừa tích lũy kinh nghiệm vừa giữ vững lập trường cách mạng.

Trở về Cao Bằng – bắt đầu một giai đoạn quan trọng năm 1941, theo chỉ thị của Nguyễn Ái Quốc, Lê Thiết Hùng trở về nước và hoạt động tại Cao Bằng. Đây là thời kỳ phong trào Việt Minh đang từng bước được xây dựng và mở rộng, đồng thời việc xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng được đặc biệt coi trọng.

Cuối năm 1941 tại Pác Bó, với bí danh Lê Quốc Vọng, ông được giao cùng Lê Quảng Ba tổ chức một đội vũ trang gồm 12 người, thường được nhắc đến là Đội du kích Pác Bó. Sáu trong số 12 đội viên sau này được tuyển chọn vào Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Đây là một dấu mốc rất đáng chú ý, bởi lực lượng nhỏ bé ấy nằm trong quá trình hình thành lực lượng vũ trang cách mạng, tiền đề quan trọng cho sự ra đời và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam sau này.

Những lớp huấn luyện quân sự giữa núi rừng Việt Bắc ,không chỉ tổ chức lực lượng chiến đấu, Lê Thiết Hùng còn tham gia đào tạo cán bộ quân sự. Cuộc đời Lê Thiết Hùng gắn với một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Việt Nam: từ những năm tháng đấu tranh bí mật, xây dựng phong trào Việt Minh, hình thành lực lượng vũ trang ở Việt Bắc, chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám, đến những năm đầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Điều đáng nhớ ở ông không chỉ là quân hàm hay những chức vụ đã đảm nhiệm, mà còn là quá trình chuẩn bị lực lượng từ khi cách mạng còn trong những ngày gian khó. Ông cùng nhiều cán bộ tiền bối đã góp phần xây dựng những viên gạch đầu tiên cho lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam.

Từ những đội vũ trang nhỏ ở Pác Bó đến những đơn vị quân đội chính quy của một quốc gia độc lập là cả một chặng đường lịch sử. Trong chặng đường ấy, Lê Thiết Hùng là một trong những người đã góp phần đặt nền móng.Đối với Lê Thiết Hùng, những năm tháng chuẩn bị lực lượng, huấn luyện cán bộ, xây dựng căn cứ và mở rộng phong trào ở Việt Bắc đã tạo nên nền tảng quan trọng để ông tiếp tục đảm nhiệm những trọng trách mới. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Lê Thiết Hùng được giao làm Khu trưởng Khu IV, trở thành Tư lệnh đầu tiên của Chiến khu 4.

Năm 1946 – vị tướng đầu tiên của Quân đội Việt Nam, khi tình hình giữa Việt Nam và Pháp có nhiều diễn biến phức tạp, Lê Thiết Hùng được giao làm Tổng chỉ huy Tiếp phòng quân. Sau Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3/1946, ông được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành vị tướng đầu tiên của Nhà nước và Quân đội Việt Nam.

Đây là một bước ngoặt đặc biệt trong cuộc đời ông: từ một cán bộ hoạt động bí mật trong những năm trước Cách mạng Tháng Tám, ông trở thành một trong những tướng lĩnh đầu tiên của một nhà nước Việt Nam độc lập. Từ người chỉ huy đến người đào tạo quân đội từ năm 1947 trở đi, Lê Thiết Hùng tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong quân đội, trong đó có công tác huấn luyện và đào tạo cán bộ. Ông từng làm Tổng Thanh tra Quân đội, phụ trách công tác huấn luyện quân sự và giữ chức Hiệu trưởng Trường Lục quân.

Đến năm 1956, khi Binh chủng Pháo binh được thành lập, ông trở thành Tư lệnh đầu tiên của Binh chủng Pháo binh, đồng thời giữ vai trò Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Pháo binh. Từ năm 1963, ông chuyển sang công tác đối ngoại, làm Đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, sau đó tiếp tục công tác tại Ban Đối ngoại Trung ương.

Ông mất năm 1986, hưởng thọ 78 tuổi. Ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.Tháng 2/1944, tại Vạ Phá, khu vực Nguyên Bình, Cao Bằng, ông cùng Võ Nguyên Giáp phụ trách một lớp huấn luyện quân sự. Những lớp học như vậy nhằm đào tạo cán bộ, bổ sung nhân lực cho phong trào và chuẩn bị lực lượng cho các hướng phát triển của cách mạng.

Tại Cao Bằng, các lớp quân sự được tổ chức liên tiếp trong những năm 1942–1944. Lê Thiết Hùng là một trong những cán bộ có kinh nghiệm quân sự tham gia giảng dạy. Những học viên sau khi được huấn luyện lại trở về địa phương để tiếp tục xây dựng phong trào.

Có thể thấy, đóng góp của ông trong giai đoạn này không chỉ nằm ở việc cầm quân, mà còn ở việc đào tạo người biết tổ chức và chỉ huy lực lượng. Mở đường Nam tiến – xây dựng hành lang cho phong trào cách mạng một nhiệm vụ quan trọng khác là hoạt động Nam tiến.

Đầu năm 1942, Lê Thiết Hùng cùng Võ Nguyên Giáp được giao phụ trách hướng Nam tiến, mở đường từ Cao Bằng qua Ngân Sơn, Chợ Rã, nối về Chợ Đồn, Chợ Chu và khu vực Thái Nguyên. Mục tiêu là từng bước mở rộng căn cứ, đưa phong trào cách mạng từ Cao Bằng xuống miền xuôi. Đây không đơn thuần là một hoạt động quân sự. Đó còn là quá trình xây dựng cơ sở chính trị, vận động nhân dân và kết nối các địa bàn cách mạng. Những tuyến đường ấy sau này trở thành những hành lang quan trọng để phong trào Việt Minh và lực lượng vũ trang phát triển. Sau sự kiện Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, tình hình chính trị ở Đông Dương thay đổi nhanh chóng. Lực lượng cách mạng đẩy mạnh hoạt động, chuẩn bị cho thời cơ giành chính quyền. Trong giai đoạn này, Lê Thiết Hùng chỉ huy một đội vũ trang tiến hành giành chính quyền tại Thất Khê, Đồng Đăng và Na Sầm ở Lạng Sơn.

Đây là một trong những hoạt động quân sự tiêu biểu gắn với tên tuổi ông trong giai đoạn trước và trong Cách mạng Tháng Tám.