Lê Văn Một và 30 tấn vũ khí vào Vàm Lũng – Ngày tuyến biển bí mật lần đầu nối miền Bắc với Cà Mau

Đêm 11/10/1962

Sau nhiều tháng chuẩn bị, khảo sát và tổ chức lực lượng, Đoàn 759 bước vào một nhiệm vụ chưa từng có: đưa vũ khí từ miền Bắc bằng đường biển vào chiến trường Nam Bộ.

Trước đó, những chuyến đi trinh sát đã giúp xác định hướng biển và bến tiếp nhận. Trung tuần tháng 8/1962, Quân ủy Trung ương thông qua nghị quyết mở đường vận chuyển chiến lược trên biển. Đoàn 759 được bàn giao những chiếc tàu gỗ cải hoán, không mang số hiệu cố định, ngụy trang như tàu đánh cá.

Đêm 11/10/1962, một trong những con tàu ấy rời bến K15 ở Đồ Sơn.

Tên của nó là Phương Đông 1.

Thuyền trưởng là Lê Văn Một.

Chính trị viên là Bông Văn Dĩa.

Trên tàu còn có các thủy thủ được lựa chọn từ lực lượng có kinh nghiệm đi biển. Các nguồn chính thống ghi nhận thủy thủ đoàn khoảng 11–13 người tùy cách thống kê cán bộ, thủy thủ.

Trong khoang tàu là 30 tấn vũ khí.

Phía trước họ là hàng nghìn kilômét biển.

Một con tàu không số đi vào vùng biển kiểm soát

Phương Đông 1 không phải một tàu vận tải quân sự thông thường.

Để giữ bí mật, tàu được cải hoán giống tàu đánh cá. Trên biển, nó phải tránh sự phát hiện của các lực lượng tuần tra, đồng thời giữ hướng đi về phía Nam.

Đối với Lê Văn Một, nhiệm vụ không đơn giản là đưa tàu tới một tọa độ.

Ông phải đưa con tàu vượt qua vùng biển mà đối phương đang kiểm soát, tìm đúng khu vực bến đã được chuẩn bị và bảo đảm 30 tấn vũ khí không bị phát hiện.

Ngay trong những ngày đầu hành trình, Phương Đông 1 đã gặp sự cố.

Khi tàu tới khu vực Cù Lao Thu, máy tàu bị hỏng. Con tàu phải thả trôi trong một thời gian để máy trưởng Huỳnh Văn Sao sửa chữa. Sau đó, máy hoạt động trở lại và tàu tiếp tục hướng về phía Nam.

Một sự cố kỹ thuật giữa biển trong một chuyến đi bí mật có thể khiến toàn bộ kế hoạch bị phá vỡ.

Nhưng Phương Đông 1 vẫn tiếp tục.

Những ngày cuối trước Đất Mũi

Đến ngày thứ năm, những dấu hiệu của vùng biển Nam Bộ bắt đầu xuất hiện.

Bông Văn Dĩa, người từng hoạt động và sinh sống ở vùng đất này, nhận ra những dấu hiệu quen thuộc của miền biển phía Nam: hàng đáy, nước biển đổi màu, những đám dừa nước trôi theo dòng.

Tàu đã tiến gần Cà Mau.

Nhưng càng gần bờ, nguy cơ bị phát hiện càng lớn.

Đêm xuống, một trận giông mạnh ập đến. Mưa quật vào tàu, biển động dữ dội. Thủy thủ đoàn phải vừa chống chọi với thời tiết vừa giữ hướng đi.

Sau nửa đêm, biển dịu hơn.

Từ trên tàu, Bông Văn Dĩa nhận ra những dấu hiệu của cửa sông Bồ Đề.

Phương Đông 1 phát tín hiệu.

Nhưng bờ vẫn im lặng.

Không có ghe đón.

Không có tín hiệu trả lời.

Một lúc lâu sau, tín hiệu từ phía bờ mới được đáp lại.

Những người ở bến đã nhận ra con tàu.

Ngày 16/10/1962

Sáng 16/10/1962, Phương Đông 1 đến vùng Đất Mũi.

Đây là thời khắc mà những người trên tàu đã chờ đợi suốt hành trình.

Nhưng chuyến đi vẫn chưa hoàn toàn kết thúc.

Theo một số tư liệu, do đêm tối và điều kiện địa hình, tàu không vào đúng bến Vàm Lũng ngay mà lạc vào Rạch Gốc, thuộc Tân Ân, rồi mắc cạn. Lực lượng địa phương nhanh chóng huy động ghe thuyền tới hỗ trợ.

Trong khoảng thời gian ngắn, người dân và lực lượng bến đã tổ chức đưa số hàng lên bờ, đưa vào khu vực rừng đước cất giấu.

Sau đó, khi nước lên, tàu và hàng tiếp tục được đưa về khu vực bến chính Vàm Lũng.

Một nguồn của Quân đội nhân dân ghi lại rằng sau khi vào cửa Vàm Lũng, đoàn xuồng địa phương đã đón tàu và đưa về nơi tập kết. Công tác bốc dỡ vũ khí được tiến hành khẩn trương, bảo đảm an toàn cho chuyến hàng đầu tiên.

30 tấn vũ khí từ miền Bắc cuối cùng đã đến được chiến trường Nam Bộ.

Khoảnh khắc một tuyến đường trở thành hiện thực

Ý nghĩa của chuyến Phương Đông 1 không chỉ nằm ở 30 tấn vũ khí.

Trước đó, việc vận chuyển bằng đường biển từ miền Bắc vào Nam vẫn là một nhiệm vụ đang được thử nghiệm và khảo sát.

Sau chuyến đi này, điều tưởng như chỉ nằm trên kế hoạch đã trở thành hiện thực.

Một con tàu có thể rời miền Bắc.

Vượt biển.

Đến được Nam Bộ.

Giao hàng.

Và bảo toàn lực lượng.

Báo Nhân Dân gọi chuyến đi của Phương Đông 1 là chuyến tàu mở ra luồng tàu bí mật nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng xác định chuyến tàu ngày 11/10/1962 là chuyến hàng đầu tiên thắng lợi của Đường Hồ Chí Minh trên biển, với 30 tấn vũ khí được đưa an toàn vào Vàm Lũng.

Từ đây, những chuyến tàu khác bắt đầu nối tiếp.

111 tấn vũ khí trong bốn chuyến đầu tiên

Phương Đông 1 không đi một mình mãi mãi.

Sau thành công của chuyến đầu tiên, các tàu Phương Đông 2, Phương Đông 3 và Phương Đông 4 lần lượt lên đường.

Trong vòng vài tháng cuối năm 1962, bốn chuyến tàu gỗ không số đã đưa tổng cộng 111 tấn vũ khí vào Khu 9.

Điều đó có nghĩa là chuyến đi của Lê Văn Một đã tạo ra một tiền lệ thực tế cho cả hệ thống vận tải.

Một chuyến thành công tạo điều kiện cho chuyến thứ hai.

Một bến giữ được bí mật giúp những chuyến sau tiếp tục.

Một con tàu vượt qua được vùng biển kiểm soát giúp những người đi sau có thêm kinh nghiệm.

Từ một con tàu gỗ, một tuyến vận tải chiến lược bắt đầu hình thành.

Người thuyền trưởng của chuyến mở luồng

Lê Văn Một không phải người duy nhất làm nên chuyến đi ấy.

Bên cạnh ông là Bông Văn Dĩa và các thủy thủ; trên bờ là lực lượng bến, dân quân và những người tổ chức tiếp nhận hàng.

Mỗi người đảm nhiệm một mắt xích.

Nhưng ở vị trí thuyền trưởng, Lê Văn Một chịu trách nhiệm đưa con tàu đi qua hành trình dài trên biển, xử lý những sự cố trên đường và đưa Phương Đông 1 tới vùng bến đã được chuẩn bị.

Sau chuyến đầu tiên, ông tiếp tục tham gia nhiệm vụ của tuyến vận tải biển. Năm 1963, ông lại làm thuyền trưởng tàu 41 trong chuyến mở bến Lộc An, Bà Rịa.

Như vậy, từ Cà Mau đến miền Đông Nam Bộ, Lê Văn Một tiếp tục gắn tên mình với những chuyến đi mở đường đầu tiên của tuyến biển.

Từ một chuyến tàu đến Đường Hồ Chí Minh trên biển

Sau năm 1962, Đoàn 759 tiếp tục mở rộng hoạt động. Đến năm 1964, Đoàn 759 được đổi tên thành Đoàn 125 Hải quân. Những năm sau đó, tuyến vận tải trên biển phát triển thành một hệ thống chi viện chiến lược quy mô lớn.

Nhưng khi nhìn lại, tuyến đường ấy có một điểm khởi đầu rất cụ thể.

Một con tàu gỗ.

Một đêm xuất phát từ Đồ Sơn.

Một hành trình vượt biển.

Và 30 tấn vũ khí được đưa tới Cà Mau.

Phương Đông 1 đã chứng minh rằng tuyến biển bí mật có thể vận hành.

Sau chuyến đi ấy, những con tàu khác tiếp tục lên đường.

Lời kết

Đêm 11/10/1962, Lê Văn Một đứng ở vị trí thuyền trưởng của Phương Đông 1 khi con tàu rời Đồ Sơn.

Trong khoang là 30 tấn vũ khí.

Phía trước là biển.

Không có một tuyến vận tải hoàn chỉnh để họ dựa vào. Không có kinh nghiệm của hàng trăm chuyến tàu đi trước.

Chỉ có nhiệm vụ phải đưa hàng tới Nam Bộ.

Ngày 16/10, Phương Đông 1 đến vùng Cà Mau. Sau những khó khăn cuối cùng ở cửa biển và bến bãi, số vũ khí được đưa an toàn vào khu vực Vàm Lũng.

Chuyến đi ấy đã biến một ý tưởng chiến lược thành một con đường có thật.

Từ Đồ Sơn đến Cà Mau, một tuyến biển bí mật đã được nối liền.

Và Lê Văn Một là người đứng ở buồng lái của con tàu đầu tiên đi trên tuyến đường ấy.