LỊCH SỬ HÌNH THÀNH XÃ BÌNH TRUNG NĂM 1946 (NAY SÁP NHẬP THÀNH XÃ NGHĨA TÁ , TỈNH THÁI NGUYÊN)

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, xã Bình Trung cũng nằm chung trong bối cảnh lịch sử của huyện Chợ Đồn: chính sách bóc lột vơ vét, kìm hãm phát triển sản xuất, phát triển văn hóa - xã hội của thực dân Pháp và phát xít Nhật đã đẩy Bình Trung vào cảnh nghèo nàn lạc hậu. Hơn nữa trong cuộc kháng chiến chống Nhật, nhân dân thực hiện làm “vườn không nhà trống” nên sản xuất trì trệ, khó khăn. Người dân đi sơ tán trở về xây dựng cuộc sống trong hoàn cảnh thiếu thốn, 99% dân số trong xã bị mù chữ, theo đó mê tín dị đoan và các tệ nạn khác đè nặng lên đời sống tinh thần của nhân dân.

Đối với chính quyền, việc quản lý, điều động công việc theo trật tự mới còn nhiều lúng túng nhưng với sự hướng dẫn của chính quyền và Việt Minh huyện, xã đã tổ chức cho nhân dân thực hiện nghị quyết của cấp trên, chỉ đạo nhân dân xây dựng và phát triển kinh tế, ổn định dần đời sống.

Để bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng và cuộc sống cho nhân dân, nhiệm vụ trước mắt của chính quyền và nhân dân xã Bình Trung là thực hiện tốt Chỉ thị của Trung ương Đảng về kháng chiến kiến quốc, chống “giặc đói”, “giặc dốt” và “giặc ngoại xâm”.

Bình Trung là vùng rừng núi rộng, người thưa, diện tích đất canh tác nông nghiệp hạn hẹp, trình độ canh tác lạc hậu, nền kinh tế mang tính tự cung, tự cấp là chủ yếu. Thêm vào đó, khí hậu thất thường hay xảy ra lũ lụt, hạn hán, sâu bệnh, thú rừng phá hoại nên năng suất, sản lượng thu hoạch thấp. Thiên tai và những hậu quả nặng nề của thực dân phong kiến đã khiến tình trạng ăn đói, mặc rét thường xuyên xảy ra. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ hàng đầu của Đảng và chính quyền lúc này là đẩy lùi nạn đói, đảm bảo lương thực cho nhân dân.

Thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Tăng gia sản xuất ngay”, từ các khu đến các thôn bản đều dấy lên phong trào tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm.

Chính quyền và các tổ chức đoàn thể đã vận động nhân dân tích cực sản xuất, khai hoang phục hóa phát nương, làm rẫy, đẩy mạnh gieo trồng lúa và các loại hoa màu, chăm lo bảo vệ chống thú rừng phá hoại, phát triển chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà... Chính quyền tuyên bố miễn thuế cho nhân dân 2 năm liền, các thứ thuế bất công dưới chế độ thực dân phong kiến đặt ra như thuế thân, thuế rừng cùng các khoản nợ trước đây được xóa bỏ.

Cùng với việc đẩy mạnh sản xuất, công tác vận động nhân dân thực hành tiết kiệm được chính quyền đẩy mạnh thực hiện. Phát huy truyền thống tương thân tương ái, nhân dân Bình Trung đã đồng cam cộng khổ, thương yêu đùm bọc lẫn nhau, động viên nhau tham gia hưởng ứng Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh lập “hũ gạo tiết kiệm”, mỗi bữa bốc một nắm gạo bỏ vào ống, 5-7 ngày sau nộp cho thôn để giúp những nơi đang bị đói, nhờ đó nạn đói được đẩy lùi.

Cùng với giặc đói thì giặc dốt cũng là một trong những vấn đề cấp bách nhất của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ. Cuộc vận động xóa nạn mù chữ có ý nghĩa sâu sắc về chính trị, tư tưởng. Được cách mạng đem lại độc lập, tự do, cuộc sống không còn áp bức bóc lột như trước nhưng trong bối cảnh hơn 99% dân số mù chữ, nhân dân các dân tộc ở Bình Trung lại càng thấu hiểu hơn bao giờ hết lời dạy của Bác Hồ: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, “Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ”. Trong các thôn bản, nhân dân rủ nhau đi học rất đông, các lớp học được mở tới tận thôn, bản(buổi sáng dành cho trẻ nhỏ, buổi chiều dành cho người già và phụ nữ có con mọn, buổi tối người lớn đến học). Mọi người thi đua nhau xóa nạn mù chữ.

Nhằm giúp đỡ Nhà nước về mặt tài chính, trung tuần tháng 9-1945, đông đảo các tầng lớp nhân dân trong xã hăng hái, tự nguyện hưởng ứng “Tuần lễ vàng”, xây dựng “Quỹ Độc lập” để ủng hộ Chính phủ lâm thời và phục vụ nền công nghiệp quốc phòng. Nhân dân các dân tộc Bình Trung đã tích cực mang tiền mặt, bạc trắng, vòng tay bằng bạc... ủng hộ cho Nhà nước. Trong lúc đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, những đồ dùng này đối với đồng bào được coi là tài sản quý của gia đình, nhưng khi Chính phủ cần, đồng bào sẵn sàng mang đến đóng góp, giúp chính quyền cách mạng vượt qua được những khó khăn trở ngại ban đầu.

Ngày 17-10-1945, Chính phủ ra Sắc lệnh số 51/SL về tổng tuyển cử Quốc hội khóa I. Nhận thức rõ đây là cuộc vận động chính trị rộng lớn có tác dụng giáo dục lòng yêu nước và ý thức làm chủ cho nhân dân. Từ đầu tháng 11-1945, chính quyền và Mặt trận Việt Minh xã Bình Trung đã chỉ đạo tuyên truyền cổ động nhân dân xóm bản, chuẩn bị mọi điều kiện cho cuộc bầu cử.

Ngày 6-1-1946, trong không khí sôi động của ngày hội tổng tuyển cử cùng với cả nước nhân dân các dân tộc Bình Trung nô nức đi bầu Quốc hội. Lần đầu tiên trong đời, đồng bào trong xã được đi bầu cử những đại biểu xứng đáng thay mặt mình tham gia vào việc quản lý Nhà nước. Sau ngày bầu cử Quốc hội, nhân dân các dân tộc Bình Trung lại tiếp tục đi bầu cử Hội đồng nhân dân 2 cấp tỉnh, xã và bầu Ủy ban hành chính.

Sau ngày bầu cử, thực hiện chủ trương của cấp trên, tổng Nghĩa Tá được tách ra thành 2 xã Thắng Lợi và Thành Công. Xã Thành Công gồm các thôn Quảng Bình, Khau Pa, Yên Nhuận, Chỉ Mỹ, Phong Huân. Xã Bình Trung khi đó thuộc xã Thành Công. Ủy ban hành chính xã Thành Công được thành lập gồm 7 người do ông Nguyễn Đình Tịnh làm Chủ tịch, ông Nông Ngọc Tiền làm Bí thư, các ủy viên Ủy ban được phân công phụ trách các ban ngành: Ban bình dân học vụ, Ban canh nông, Ban quân sự, Ban văn hóa thông tin.

Các đoàn thể (phụ nữ, thanh niên, mặt trận) được củng cố và tích cực hoạt động, trước mắt là quản lý hộ tịch, hộ khẩu, người ngoài vào xã được kiểm tra, rà soát ngăn chặn triệt để các tệ nạn xã hội đặc biệt là tình trạng mua bán, sử dụng thuốc phiện và đánh bạc.

Sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập, quân Tưởng kéo vào lấy cớ là giải giáp quân đội Nhật, đóng từ vĩ tuyến 16 trở ra. Ngày 23-9-1945 quân Pháp được quân Anh yểm trợ, bắt đầu nổ súng đánh Sài Gòn, tiếp đó đánh rộng ra các tỉnh ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Bọn phản cách mạng ở trong nước lại càng lộ mặt làm tay sai cho đế quốc chống lại Tổ quốc, chống lại đồng bào.Trên đất nước Việt Nam chưa bao giờ có nhiều kẻ thù như vậy.

Từ cuối năm 1946, tình hình đất nước ngày càng phức tạp. Thực dân Pháp ngày càng có những hành động phá hoại bản Hiệp định sơ bộ và Tạm ước mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký trước đó. Nhận thấy nền hòa bình không thể cứu vãn được, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định tiến hành kháng chiến kiến quốc. Trong 2 ngày 18, 19-12-1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã họp Hội nghị mở rộng và quyết định phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên phạm vi cả nước. Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến được phát đi vào rạng sáng ngày 20-12-1946.

“ Hỡi đồng bào cả nước!

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa!

Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ. Hỡi đồng bào! Chúng ta phải đứng lên! Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp cứu Tổ quốc... Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng cương quyết hy sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta!”

Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với nhân dân cả nước, nhân dân Thành Công (trong đó có Bình Trung) chính thức bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược.