Liệt sĩ Tô Vĩnh Diện - Người anh hùng lấy thân mình chèn bánh pháo
(TTĐN) - Đồng chí Tô Vĩnh Diện (1924-1954) là người anh hùng của lực lượng pháo cao xạ đầu tiên ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ, được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi hy sinh, đồng chí là Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn phòng không 367
mộc mạc, nhỏ bé nhưng chứa đựng giá trị lịch sử và tình cảm thiêng liêng.- Con dao: được làm bằng thép, có kích thước dài 40cm, rộng bản 5.2cm. Đây là di vật đã gắn liền với đồng chí Tô Vĩnh Diện. Theo lời kể của đồng chí Trần Quốc Trân nguyên Trung đội trưởng của đồng chí Tô Vĩnh Diện thì vào chiều ngày 1/2/1954, đồng chí Tô Vĩnh Diện đã sử dụng con dao này vào rừng để chặt cây ngụy trang cho pháo tránh sự phát hiện của máy bay Pháp.- Bi đông: có kích thước cao 18cm, đường kính miệng 3,3cm, chu vi 37cm được làm bằng nhôm màu xanh quân sự. Trên bi đông có chữ Phạm 83. Đây là chiếc bi đông được cấp phát trong thời gian đồng chí Tô Vĩnh Diện tham gia khóa học về pháo tại Nam Ninh - Trung Quốc.- Bát sắt: cũng giống với chiếc bi đông, chiếc bát sắt này cũng được cấp phát trong thời gian đồng chí Tô Vĩnh Diện tham gia khóa học về pháo tại Nam Ninh - Trung Quốc.- Áo bông: đây là chiếc áo đồng chí Tô Vĩnh Diện đã mặc trong suốt thời gian kéo pháo. Mặc dù thời tiết vào mùa đông lạnh giá nhưng chiếc áo đã thấm đẫm những giọt mồ hôi trong khi kéo pháo. Áo đã bạc màu nhưng giá trị lịch sử của nó vẫn còn nguyên vẹn như minh chứng cho lòng quyết tâm, quả cảm của đồng chí nói riêng và của các chiến sĩ Điện Biên nói chung.Hiện nay, hài cốt của liệt sĩ Tô Vĩnh Diện được Nhà nước quy tập và an táng tại nghĩa trang đồi A1, thành phố Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Di tích Đường kéo pháo bằng tay năm xưa đã được xây dựng, ở đó có đặt một tượng đài kéo pháo hoành tráng mô phỏng cảnh trung đội pháo của đồng chí Tô Vĩnh Diện đang kéo khẩu pháo xuyên rừng, vượt dốc vào trận địa. Nơi đồng chí Tô Vĩnh Diện hy sinh cũng được đặt bia nhằm tôn vinh sự hành động “Vì nước quên mình” của đồng chí.-Khẩu pháo 37mm, mang số hiệu 510681 do Liên Xô sản xuất năm 1939, (hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân) gắn liền với tấm gương hy sinh của liệt sĩ Tô Vĩnh Diện được Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định công nhận là Bảo Vật quốc gia đợt 1 (ngày 1/10/2012) cùng 29 hiện vật tiêu biểu khác trong hệ thống bảo tàng, di tích quốc gia Việt Nam. - Tên của Liệt sĩ Tô Vĩnh Diện đã được đặt cho nhiều tên đường và tên trường học ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. [Nguồn: Chân dung anh hùng thời đại Hồ Chí Minh, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2002, tr. 162; Chuyện kể Chiến thắng Điện Biên Phủ, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2024, tr. 190, 191].


