LỜI THỀ DƯỚI CHÂN NÚI HỒNG: "SỐNG CÙNG NHAU, CHẾT KHÔNG RỜI"

1. Dấu chân nghĩa tình và những chiều nghe ông kể chuyện

Tôi vẫn nhớ như in những buổi chiều tà, khi nắng vàng nhạt dần trên những tán cây sau nhà, ông nội tôi thường pha một ấm chè xanh Thái Nguyên thơm nồng, ánh mắt xa xăm nhìn về phía chân trời. Trong những câu chuyện không đầu không cuối ấy, huyện Định Hóa hiện lên như một vùng đất huyền thoại — nơi từng là "Thủ đô gió ngàn" che chở cho Trung ương Đảng và Bác Hồ trong cuộc kháng chiến chống Pháp trường kỳ. Tại xóm Đồng Lân, xã Đồng Thịnh, ký ức của ông gắn liền với những ngày tháng gian khổ mà hào hùng của Xưởng Quân giới Đội Cấn (K77) hoạt động từ năm 1947 đến 1954.

Ông kể, ngày ấy tình đồng đội thiêng liêng và giản đơn lắm. Giữa "tọa độ lửa" bị giặc càn quét liên miên, các chiến sĩ quân giới đã cùng nhau biến những hang sâu, mái lá thành xưởng chế tạo vũ khí. Dưới sự dẫn dắt của kỹ sư Trần Đại Nghĩa, họ đã làm nên kỳ tích khi chế tạo thành công súng Bazooka vào năm 1947 — một thứ vũ khí làm quân thù phải khiếp sợ. Đằng sau mỗi khẩu súng được đưa ra chiến trường là những đêm thức trắng chia nhau củ sắn lùi, là những bàn tay nắm chặt dưới chân núi Hồng để tiếp thêm sức mạnh cho nhau. Ông bảo tôi: "Lúc ấy đói và rét lắm cháu ạ, nhưng chỉ cần nhìn vào mắt nhau là thấy cả một niềm tin tất thắng".

2. Lời thề "Sống cùng nhau, chết không rời" giữa rừng thiêng nước độc

Trong ký ức của bà tôi — một người con gái Thái Nguyên từng tham gia dân công hỏa tuyến — lời thề dưới chân núi Hồng không phải là những khẩu hiệu đao to búa lớn, mà là những hành động xé lòng của những người lính bảo vệ ATK. Họ đã thề với nhau: "Sống cùng nhau, chết không rời". Lời thề ấy hiện hữu khi họ nhường nhau manh áo mỏng giữa đêm đông đại ngàn, khi họ lấy thân mình che chắn cho đồng đội lúc xưởng quân giới bị oanh tạc, hay khi họ dìu nhau qua những cơn sốt rét rừng.

Bà nghẹn ngào kể về những người lính đã nằm lại dọc đèo De, núi Hồng. Họ ra đi khi tuổi đời còn xanh thẳm, có người nằm xuống vì bom đạn, có người hy sinh vì tai nạn trong lúc thử nghiệm vũ khí mới để chi viện cho tiền tuyến. Đồng đội của họ, dù trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, vẫn quyết không để ai bị bỏ lại phía sau. Họ mai táng nhau dưới những tán cây cổ thụ, đánh dấu vị trí bằng những hòn đá núi nhặt vội, để rồi sau hòa bình, những người còn sống lại lặn lội quay về, bới từng tấc đất để đưa anh em về với đất mẹ. Tình cảm ấy mạnh hơn cả bom đạn, sáng hơn cả ánh lửa lò đúc trong hang sâu, và chính nó đã dệt nên tấm thảm đỏ của ngày độc lập.

3. Di sản sống mãi và khát vọng của thế hệ trẻ

Ngày nay, khi có dịp cùng bạn bè trở lại thăm khu Di tích lịch sử Quốc gia Xưởng Quân giới Đội Cấn, tôi mới thực sự thấu hiểu sự "rút ruột rút gan" trong lời kể của ông bà. Sự tri ân của hậu thế được thể hiện rõ nét qua việc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng đã hoàn thành dự án nâng cấp khu di tích và khánh thành Nhà văn hóa xóm Đồng Lân vào tháng 9/2025. Đứng trước những tấm bia ghi danh, giữa không gian khang trang mà trang nghiêm ấy, tôi như thấy lại hình ảnh Bác Hồ đến thăm xưởng năm 1950, thấy lại bóng dáng những người thợ quân giới năm xưa đang miệt mài bên bễ lò.

Đây không chỉ là nơi lưu giữ những hiện vật lịch sử khô khan, mà là một "trường học" thực tế sinh động nhất về tình người cho những sinh viên như chúng tôi. Hòa bình hôm nay không chỉ được xây dựng bằng súng đạn, mà bằng lời thề son sắt của những người con đã sống và chết cùng nhau vì Tổ quốc. Những câu chuyện của ông bà đã dạy tôi rằng: Di sản quý giá nhất không phải là của cải, mà là tinh thần tự lực tự cường và lòng biết ơn vô hạn đối với những người đã ngã xuống.

Lời kết: Lời thề dưới chân núi Hồng năm xưa vẫn luôn vang vọng trong tâm trí tôi như một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Chúng tôi sẽ tiếp nối ngọn lửa ấy, giữ gìn và phát huy những giá trị thiêng liêng mà ông bà đã truyền lại, để vùng đất Thái Nguyên anh hùng mãi mãi là niềm tự hào của cả dân tộc.