LS Trần Hồng Dân - Chiến đấu đến viên đạn cuối cùng

Trần Hồng Dân sớm giác ngộ cách mạng khi còn là học sinh. Trong những năm 1936–1939, ông đảm nhận nhiệm vụ Hội trưởng Hội Ái hữu học sinh ở quận Phước Long, tập hợp thanh niên tham gia những hoạt động yêu nước. Tháng 5 năm 1937, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 4 năm 1941, trong thời gian công tác tại Cần Thơ, ông bị bắt, kết án 20 năm tù và đày ra Côn Đảo. Trước những đòn tra tấn cùng chế độ lao tù khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo và tích cực tham gia các hoạt động đấu tranh của tù chính trị.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, Trần Hồng Dân trở về đất liền trên chuyến tàu đầu tiên cùng những người tù cách mạng như Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn và Phạm Hùng. Sau đó, ông trở lại Phước Long, đảm nhận chức vụ Bí thư Quận ủy và tiếp tục lãnh đạo nhân dân chống thực dân Pháp.

Ngày 8 tháng 6 năm 1946, quân Pháp mở một trận càn lớn vào các làng Vĩnh Phong và Ninh Thạnh Lợi. Một cánh quân bất ngờ đánh thẳng vào ấp Xẻo Dừng, nơi cơ quan Quận ủy Phước Long đang đóng.

Trước tình thế nguy cấp, Trần Hồng Dân yêu cầu đồng đội nhanh chóng đưa tài liệu và lực lượng rút khỏi vòng vây. Còn ông ở lại, chỉ với một khẩu súng ngắn, vừa chiến đấu vừa thu hút đối phương về phía mình. Một mình ông cầm chân cả trung đội địch cho đến khi đồng đội và tài liệu được đưa đến nơi an toàn.

Khi viên đạn cuối cùng đã bắn hết, ông vẫn không đầu hàng và tiếp tục chống trả cho đến khi bị bắt. Trần Hồng Dân bị sát hại tại chỗ, khi vừa tròn 30 tuổi.

Ghi nhớ sự hy sinh của ông, năm 1947, Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ quyết định lấy tên Hồng Dân đặt cho quận Phước Long. Đến nay, tên ông vẫn hiện diện trên bản đồ miền Tây như lời nhắc nhớ về người chiến sĩ đã lấy mạng sống mình bảo vệ đồng đội và cơ quan cách mạng.