Lửa ấm trên đỉnh mây ngàn Bát Xát

Sáng sớm ngày 17 tháng 2, sương mù trên đỉnh Bát Xát còn chưa tan thì tiếng pháo giặc đã nổ rền vang dọc dải biên thùy. Tôi khi ấy là đội trưởng đội tự vệ bản, cùng anh em phối hợp với Đồn biên phòng đóng tại địa phương để ngăn bước tiến của địch.

Tôi nhớ nhất là mế nương tên là Pàn, một phụ nữ người Dao tuyển chọn làm nhiệm vụ tiếp tế. Mế đã gần 60 tuổi, đôi chân vốn chỉ quen đi nương, đi rẫy, vậy mà khi tiếng súng nổ ra, mế gùi trên lưng những gùi cơm nắm, những can nước vượt qua bao dốc đá tai mèo sắc lẹm để mang lên chốt cho bộ đội.

Có lần, pháo giặc bắn rát quá, tôi bảo mế: "Mế ơi, đạn nổ kinh lắm, mế về hầm trú đi!". Mế nhìn tôi bằng đôi mắt đục mờ nhưng cương nghị, mế nói bằng tiếng kinh chưa thạo: "Cán bộ à, bộ đội đói thì không bắn được súng đâu. Mế còn cái chân, còn cái tay là mế còn mang cơm được. Đất của tổ tiên mình, không cho chúng nó giẫm lên đâu!".

Trong một đợt tấn công ác liệt của địch vào cao điểm gần bản, tiểu đội tôi bị bao vây. Giữa lúc đạn dược cạn kiệt, chính mế Pàn và các chị em trong đội tải thương đã không quản hiểm nguy, bò qua những đoạn đường bị cày xới để tiếp đạn cho chúng tôi. Hình ảnh mế Pàn gầy gò, đôi vai gầy rung lên dưới sức nặng của thùng đạn nhưng bước chân vẫn vững chãi giữa làn mưa bom bão đạn đã tiếp thêm sức mạnh cho tất cả anh em.

Trận đánh ấy, chúng tôi đã giữ vững bản làng, nhưng mế Pàn đã mãi mãi nằm lại bên một gốc đào rừng sau một đợt pháo kích. Khi chúng tôi tìm thấy mế, bàn tay mế vẫn còn nắm chặt quai gùi, trong đó vẫn còn một nắm xôi ngũ sắc gói trong lá chuối còn hơi ấm.

Chiến tranh qua đi, Bát Xát giờ đây đã xanh mướt những nương chè, nương thảo quả. Nhưng mỗi khi nhìn lên những đỉnh núi mờ sương, tôi lại như thấy bóng mế Pàn và các đồng đội năm xưa đang đứng đó canh giữ sự bình yên cho bản làng. Máu của quân và dân Bát Xát đã hòa vào đất đá biên cương, viết nên một huyền thoại về lòng yêu nước giản dị mà phi thường.