LƯƠNG NGỌC QUYẾN VÀ ĐỘI CẤN: HAI LINH HỒN CỦA CUỘC KHỞI NGHĨA THÁI NGUYÊN 1917

Tiểu sử và quê hương

Lương Ngọc Quyến (1885 – 1917) quê Hà Tây, con trai Lương Văn Can, nhà cách mạng tài năng; Đội Cấn (Trịnh Văn Cấn, 1881 – 1918) quê Vĩnh Yên, Đội trưởng lính khố xanh yêu nước. Hai ông là những người đồng sáng lập và chỉ huy Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917 – cuộc binh biến oanh liệt nhất của binh lính người Việt trong quân đội Pháp.

Bước vào con đường đấu tranh / Bối cảnh lịch sử

Năm 1917, Chiến tranh thế giới thứ nhất diễn ra ác liệt. Thực dân Pháp bốc lột tàn bạo nhân dân Việt Nam và đối xử dã man với binh lính người Việt. Lương Ngọc Quyến bị Pháp bắt đày ở nhà tù Thái Nguyên. Tại đây, ông đã bí mật tuyên truyền tư tưởng yêu nước cho Đội Cấn và các binh lính khố xanh gác ngục.

Quá trình hoạt động và những chiến công nổi bật

Đêm 30/08/1917, Đội Cấn cùng Lương Ngọc Quyến phát động binh biến. Nghĩa quân giết tên Giám ngục Noel, giải phóng hơn 300 tù nhân chính trị, chiếm tỉnh lỵ Thái Nguyên, thành lập Quang phục quân và giơ cao ngờ ngũ sắc. Cuộc khởi nghĩa làm chủ tỉnh lỵ Thái Nguyên suốt 5 ngày đêm, làm rúng động chính quyền đô hộ Pháp.

Thực dân Pháp điều động lực lượng hùng hậu phản công. Lương Ngọc Quyến bị liệt chân do đòn thù nhà tù từ trước, không muốn làm vướng chân đồng đội, ông đã nhờ Đội Cấn bắn vào ngực mình để tuẫn tiết ngày 05/09/1917. Đội Cấn tiếp tục rút quân vào rừng chiến đấu du kích đến tháng 1/1918 thì tự sát để không rơi vào tay giặc.

Ý nghĩa lịch sử và bài học cho thế hệ trẻ

Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên và sự hy sinh kiên cường của Lương Ngọc Quyến, Đội Cấn là minh chứng hùng hình cho tinh thần yêu nước và khả năng biến quân đội kẻ thù thành lực lượng cách mạng của nhân dân Việt Nam.