Lương Văn Can – Người thầy của Đông Kinh Nghĩa Thục, nhà yêu nước đất Hà Thành

Lương Văn Can – Người thầy của Đông Kinh Nghĩa Thục, nhà yêu nước đất Hà Thành

Lương Văn Can (1854–1927) là nhà yêu nước, nhà giáo dục tiêu biểu đầu thế kỷ XX, một trong những người sáng lập và lãnh đạo Đông Kinh Nghĩa Thục. Ông sinh ngày 25/6/1854 tại làng Nhị Khê, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).

🌿 Người thầy mang chí lớn cứu nước

Lương Văn Can xuất thân trong một gia đình có truyền thống Nho học. Năm 1871, ông đỗ cử nhân và từng làm quan, nhưng không lâu sau xin cáo quan về dạy học.

Trong bối cảnh đất nước chịu ách thống trị của thực dân Pháp, ông nhận thấy muốn giành lại độc lập không chỉ cần đấu tranh bằng vũ lực mà trước hết phải khai dân trí, chấn dân khí, nâng cao dân quyền và phát triển thực nghiệp.

Từ suy nghĩ đó, Lương Văn Can tìm cách truyền bá kiến thức mới, khuyến khích thanh niên học tập và thay đổi tư duy.

📚 Đông Kinh Nghĩa Thục – ngọn lửa khai trí

Năm 1907, Lương Văn Can cùng các nhà yêu nước như Nguyễn Quyền, Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu và nhiều trí thức khác cổ vũ phong trào học tập, mở trường Đông Kinh Nghĩa Thục tại Hà Nội.

Lương Văn Can giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức và điều hành nhà trường.

Đông Kinh Nghĩa Thục chủ trương đưa những kiến thức mới vào giáo dục, khuyến khích học chữ Quốc ngữ, phổ biến khoa học, lịch sử, địa lý và tư tưởng tiến bộ.

Nhà trường không chỉ dạy chữ mà còn hướng thanh niên đến một lý tưởng lớn hơn: học để mở mang dân trí, nâng cao ý thức dân tộc và xây dựng một đất nước mạnh.

Những hoạt động ấy nhanh chóng tạo ảnh hưởng rộng lớn trong xã hội.

🔥 Không khuất phục trước đàn áp

Thực dân Pháp nhận thấy Đông Kinh Nghĩa Thục có ảnh hưởng lớn đến phong trào yêu nước nên tìm cách đàn áp.

Năm 1907, trường bị đóng cửa.

Lương Văn Can tiếp tục hoạt động yêu nước và có liên hệ với các phong trào chống Pháp. Vì những hoạt động này, ông nhiều lần bị chính quyền thực dân theo dõi, đàn áp và cuối cùng bị bắt, đưa đi an trí tại Phnom Penh, Campuchia.

Dù sống trong cảnh lưu đày, ông vẫn giữ lòng hướng về quê hương và tiếp tục suy nghĩ về con đường canh tân đất nước.

🌺 Người đặt nền móng cho tinh thần tự học và thực nghiệp

Lương Văn Can để lại nhiều tác phẩm có ảnh hưởng, trong đó nổi bật là “Thương học phương châm”, đề cao việc học hỏi kiến thức kinh doanh và phát triển kinh tế của người Việt.

Ông cho rằng muốn đất nước mạnh, người dân không chỉ cần học chữ mà còn phải biết làm kinh tế, phát triển nghề nghiệp và xây dựng thực lực quốc gia.

Tư tưởng ấy rất tiến bộ trong bối cảnh đầu thế kỷ XX, khi nền kinh tế Việt Nam còn yếu và hoạt động kinh doanh phần lớn nằm trong tay người Pháp và người Hoa.

Lương Văn Can qua đời ngày 13/6/1927 tại Hà Nội.