LƯƠNG VĂN CÙ – NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG HIẾN DÂNG TRỌN ĐỜI CHO ĐỘC LẬP DÂN TỘC
Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, nhiều người con ưu tú đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại cho các thế hệ mai sau những tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất. Trong số đó, Lương Văn Cù, tên thật là Nguyễn Văn Tây, là một trong những nhà lãnh đạo cách mạng tiêu biểu của quê hương An Giang. Dù chỉ sống trọn vẹn 26 năm, cuộc đời và sự nghiệp của ông đã trở thành biểu tượng của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Lương Văn Cù sinh năm 1915 tại ấp Mỹ An, làng Mỹ Hòa, tổng Định Hòa, tỉnh Long Xuyên (nay thuộc xã Nhơn Mỹ, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang). Ông lớn lên trong bối cảnh đất nước đang chịu ách thống trị của thực dân Pháp, đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, người nông dân phải gánh chịu sưu cao, thuế nặng và nhiều hình thức áp bức bất công. Chính hoàn cảnh ấy đã sớm hun đúc trong người thanh niên Nguyễn Văn Tây lòng yêu nước, tinh thần căm thù giặc và khát vọng giải phóng dân tộc.
Tháng 5 năm 1930, khi mới 15 tuổi, Lương Văn Cù đã tham gia cuộc biểu tình chống sưu cao, thuế nặng tại Chợ Mới do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Cùng người cậu của mình hòa vào dòng người đấu tranh, chàng thiếu niên năm ấy đã sớm lựa chọn đứng về phía Nhân dân, về phía lý tưởng cách mạng. Đây là dấu mốc quan trọng mở đầu cho con đường hoạt động cách mạng đầy gian khổ nhưng cũng rất vẻ vang của ông.
Với lòng nhiệt huyết, bản lĩnh và tinh thần cống hiến, năm 18 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Đó là sự ghi nhận đối với một người thanh niên giàu lý tưởng, luôn tận tụy với phong trào cách mạng. Chỉ hai năm sau, vào năm 1935, ông được bầu vào Quận ủy Chợ Mới, trở thành một trong những cán bộ trẻ tiêu biểu của địa phương.
Trong giai đoạn 1936–1939, phong trào cách mạng ở Nam Kỳ phát triển mạnh mẽ nhưng cũng phải đối mặt với sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp. Lương Văn Cù được giao phụ trách cơ sở Đảng tại tỉnh lỵ Long Xuyên và là Ủy viên Liên Tỉnh ủy Long Xuyên, trực tiếp tổ chức, xây dựng và duy trì hoạt động bí mật của các cơ sở cách mạng. Dù thường xuyên đối mặt với sự truy lùng của mật thám và nguy cơ bị bắt giữ, ông vẫn kiên trì bám cơ sở, giữ vững phong trào, góp phần củng cố niềm tin của quần chúng đối với cách mạng.
Tháng 3 năm 1940, trước yêu cầu của phong trào đấu tranh, Xứ ủy Nam Kỳ đã chỉ định Lương Văn Cù giữ chức Bí thư Liên Tỉnh ủy Long Xuyên, trực tiếp phụ trách địa bàn Long Xuyên. Đây là trọng trách lớn đối với một cán bộ mới ngoài hai mươi tuổi, thể hiện sự tin tưởng của tổ chức vào năng lực lãnh đạo, bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm của ông.
Cuối năm 1940, hưởng ứng chủ trương của Xứ ủy Nam Kỳ, phong trào chuẩn bị Khởi nghĩa Nam Kỳ được triển khai khẩn trương. Đêm 22 rạng sáng 23 tháng 11 năm 1940, khi nhiều địa phương ở Nam Bộ đồng loạt nổi dậy, Liên Tỉnh ủy Long Xuyên đã họp khẩn cấp và quyết định phát động khởi nghĩa vào đêm mùng 1 rạng sáng ngày 2 tháng 12 năm 1940, lựa chọn các địa bàn trọng điểm là Chợ Mới, Châu Đốc và Tân Châu.
Trong kế hoạch ấy, Lương Văn Cù được giao trực tiếp chỉ đạo điểm khởi nghĩa tại Chợ Mới. Với tinh thần quả cảm và niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi của cách mạng, ông cùng các đồng chí tích cực chuẩn bị lực lượng, vận động quần chúng và tổ chức đấu tranh. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và tương quan lực lượng quá chênh lệch, cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ không thành công. Sau đó, thực dân Pháp mở những đợt khủng bố trắng vô cùng khốc liệt nhằm đàn áp phong trào cách mạng.
Trong làn sóng khủng bố ấy, Lương Văn Cù bị địch bắt và đưa về giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Dù phải chịu nhiều hình thức tra tấn tàn bạo, ông vẫn một lòng son sắt với Đảng, tuyệt đối không khai báo, không khuất phục trước kẻ thù. Khí tiết của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi đã trở thành biểu tượng của lòng trung thành và ý chí bất khuất.
Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đưa Lương Văn Cù ra xử tử tại Ngã Ba Giồng, Hóc Môn – nơi đã chứng kiến sự hy sinh của nhiều chiến sĩ cách mạng trong thời kỳ Khởi nghĩa Nam Kỳ. Ông ngã xuống khi mới 26 tuổi, khép lại cuộc đời ngắn ngủi nhưng vô cùng vẻ vang của một người cộng sản kiên trung.
Sự hy sinh của Lương Văn Cù là mất mát to lớn đối với phong trào cách mạng Nam Bộ, nhưng đồng thời đã trở thành nguồn động viên mạnh mẽ cho các thế hệ cán bộ, đảng viên và Nhân dân tiếp tục đứng lên đấu tranh giành độc lập. Tên tuổi của ông gắn liền với tinh thần bất khuất của Khởi nghĩa Nam Kỳ và truyền thống cách mạng vẻ vang của quê hương An Giang.
Ngày nay, trên quê hương Chợ Mới anh hùng, tên tuổi Lương Văn Cù luôn được trân trọng và ghi nhớ. Nhiều công trình, trường học được mang tên ông như một sự tri ân đối với người chiến sĩ cộng sản đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho đất nước. Cuộc đời của ông là bài học sâu sắc về lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và tinh thần dám hy sinh vì lợi ích của dân tộc.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tấm gương của Lương Văn Cù là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ thành quả cách mạng mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng máu xương. Dù không còn phải cầm súng chiến đấu, mỗi người trẻ đều có thể tiếp nối tinh thần ấy bằng việc không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức, sống có lý tưởng và cống hiến cho sự phát triển của quê hương, đất nước.
Cuộc đời của Lương Văn Cù tuy ngắn ngủi nhưng đã tỏa sáng như một ngọn đuốc giữa đêm dài nô lệ. Tinh thần bất khuất, lòng trung thành với Đảng và sự hy sinh cao cả của ông sẽ mãi là niềm tự hào của quê hương An Giang, là nguồn cảm hứng để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục viết nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.
