Lưu Nhân Chú: Từ Hội Thề Lũng Nhai Đến Đỉnh Cao Sự Nghiệp Lê Sơ
Lưu Nhân Chú (? – 1433) là một trong những vị khai quốc công thần lỗi lạc nhất của vương triều Lê sơ, người có đóng góp vĩ đại trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ở thế kỷ XV. Xuất thân từ vùng đất Đại Từ, Thái Nguyên, ông là một trong 18 nghĩa sĩ tham gia Hội thề Lũng Nhai lịch sử cùng Lê Lợi ngay từ ngày đầu nhen nhóm ngọn lửa cứu nước. Trên chiến trường, ông nổi tiếng với thiên tài quân sự, đỉnh cao là chỉ huy trận Chi Lăng - Xương Giang (1427), chém đầu chủ tướng giặc Liễu Thăng và đập tan 10 vạn quân viện binh nhà Minh. Sau ngày đất nước thái bình, ông giữ chức Đại tư đồ (Tể tướng) nhiếp chính triều đình nhưng sau đó bị quyền thần Lê Sát đố kỵ, ngầm hại chết bằng thuốc độc vào năm 1433. Ông được nhân dân đời đời tôn kính, thờ phụng chính tại Khu di tích quốc gia Núi Văn - Núi Võ dưới chân núi Tam Đảo.
Đại Tư Đồ Lưu Nhân Chú – Mãnh Hổ Vùng Núi Võ, Biểu Tượng Khí Tiết Vương Triều Lê Sơ
Trong trang sử vàng mười năm nếm mật nằm gai của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thế kỷ XV, bên cạnh minh chủ Lê Lợi hay nhà quân sư thiên tài Nguyễn Trãi, lịch sử luôn trang trọng khắc ghi tên tuổi của Đại tư đồ Lưu Nhân Chú. Ông không chỉ là một trong những vị khai quốc công thần lỗi lạc nhất của vương triều Lê sơ, mà còn là niềm tự hào vĩ đại của đồng bào các dân tộc miền sơn cước Thái Nguyên – một bậc trung thần nghĩa sĩ suốt đời tận hiến vì độc lập của giang sơn.
Lưu Nhân Chú sinh ra tại xã Thuận Mỹ, huyện Đại Từ, phủ Phú Lương xưa (nay thuộc xã Văn Yên, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên). Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị giặc Minh tàn bạo đặt ách đô hộ, chứng kiến cảnh nhân dân lầm than, ông đã sớm nuôi chí lớn phá giặc cứu nước. Năm 1416, khi nghe tin Lê Lợi dựng cờ tụ nghĩa ở Thanh Hóa, Lưu Nhân Chú cùng cha và em rể đã không quản ngại dặm trường xa xôi lặn lội vào Lam Sơn. Tại đây, ông vinh dự trở thành một trong mười tám nghĩa sĩ cốt cán tham gia Hội thề Lũng Nhai lịch sử, cùng minh chủ Lê Lợi cắt máu ăn thề, nguyện đồng tâm hiệp lực, sống chết có nhau để giành lại giang sơn xã tắc.
Suốt mười năm kháng chiến trường kỳ, Lưu Nhân Chú luôn là vị tướng tiên phong dũng mãnh, có mặt ở những nơi chiến trận ác liệt nhất. Thiên tài quân sự của ông tỏa sáng rực rỡ nhất trong chiến dịch Chi Lăng - Xương Giang năm 1427. Được giao trọng trách chỉ huy mặt trận Chi Lăng, ông đã mưu trí bày thế trận phục kích, dụ địch vào sâu trận địa và chỉ huy quân sĩ chém bay đầu chủ tướng giặc là Liễu Thăng ngay tại ải Chi Lăng. Chiến công oanh liệt này đã bẻ gãy hoàn toàn ý chí chiến đấu của đạo viện binh mười vạn quân Minh, trực tiếp ép tướng giặc Vương Thông ở thành Đông Quan phải mở cửa thành xin hàng, ký vào tờ hòa ước để rút quân về nước.
Sau ngày đất nước thái bình vẹn cõi, vương triều Lê sơ được thành lập, Lưu Nhân Chú được vua Lê Thái Tổ tin tưởng phong chức Đại tư đồ (Tể tướng), đứng đầu hàng quan võ, giữ trọng trách nhiếp chính điều hành triều đình. Trên cương vị mới, ông tiếp tục dốc lòng cống hiến để phục hồi đất nước sau chiến tranh. Thế nhưng, bi kịch chốn quan trường đã ập đến với vị công thần ngay thẳng. Năm 1433, sau khi vua Lê Thái Tổ băng hà, quyền thần Tư đồ Lê Sát vì ghen ghét tài năng và đố kỵ với quyền lực của Lưu Nhân Chú đã ngầm sai người bỏ thuốc độc hại chết ông. Cái chết của ông là một tổn thất vô cùng lớn lao và để lại niềm tiếc thương vô hạn cho muôn dân. Phải đến năm 1484, dưới triều vua Lê Thánh Tông, ông mới chính thức được minh oan, được truy tặng hàm Thái phó và phong tước Vinh Quốc Công. [1, 2]
Năm tháng qua đi, hình bóng vị danh tướng Lam Sơn đã hòa vào sông núi quê hương Thái Nguyên. Quần thể di tích lịch sử quốc gia Núi Văn - Núi Võ dưới chân núi Tam Đảo – nơi tương truyền ông từng đọc sách binh pháp và luyện tập võ nghệ cho nghĩa sĩ – vẫn sừng sững như một minh chứng cho ý chí và khát vọng của ông. Câu chuyện về cuộc đời, chiến công hiển hách và khí tiết trung trinh của Đại tư đồ Lưu Nhân Chú sẽ mãi là niềm tự hào, là bài học sâu sắc về lòng yêu nước để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp bước noi theo.
