Lý Tự Trọng-là một thanh niên yêu nước tiêu biểu của Việt Nam đầu thế kỷ XX

Trong lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam, tuổi trẻ luôn là lực lượng tiên phong, đứng mũi chịu sào trước giông bão. Có những người anh hùng đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng chí khí của họ lại cao lớn tựa núi non. Người thiếu niên anh hùng Lý Tự Trọng chính là một tượng đài như thế. Anh ra đi ở tuổi mười bảy, cái tuổi đẹp nhất của đời người, để lại cho hậu thế một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước và lời tuyên ngôn bất tử về lý tưởng sống của thanh niên.

Anh Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20-10-1914 trong một gia đình yêu nước quê gốc ở Hà Tĩnh, nhưng sinh ra tại Thạch Bản, Thái Lan. Ngay từ thuở nhỏ, anh đã được nuôi dưỡng trong lòng yêu nước và sớm bộc lộ tư chất thông minh, lanh lợi. Năm 1926, anh là một trong những thiếu niên ưu tú được tổ chức lựa chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập và được đồng chí Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, giáo dục. Tại đây, anh tham gia nhóm Hướng đạo sinh và làm nhiệm vụ liên lạc, chuyển phát tài liệu cho Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Với bí danh Lý Tự Trọng, người thiếu niên ấy đã bắt đầu dấn thân vào con đường cách mạng đầy gian khổ bằng sự mưu trí và lòng dũng cảm phi thường.

Năm 1929, Lý Tự Trọng được phái về nước hoạt động tại Sài Gòn - Chợ Lớn, một trong những địa bàn đầu não của thực dân Pháp. Trách nhiệm của anh là làm liên lạc, vận động công nhân và thanh niên tham gia cách mạng. Giữa vòng vây kìm kẹp, lùng sục gắt gao của kẻ thù, anh đã cải trang thành nhiều thân phận khác nhau, khi là người bán than, lúc là bồi bàn, nhanh nhẹn len lỏi qua các ngõ ngách để truyền tin an toàn.

Bước ngoặt anh hùng diễn ra vào ngày 8-2-1931, trong một buổi mít tinh chớp nhoáng của thanh niên cứu quốc tại Sài Gòn. Khi đồng chí diễn thuyết đang kêu gọi quần chúng đấu tranh, tên thanh tra mật thám khét tiếng người Pháp là Le Grand ập đến định bắt giữ. Không một chút do dự, để bảo vệ đồng đội và duy trì cuộc mít tinh, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám ngay tại chỗ. Anh bị giặc bao vây và bắt giữ sau đó, nhưng hành động dũng cảm ấy đã kịp thời cứu thoát người đồng chí của mình.

Trong lao tù tối tăm của thực dân Pháp, Lý Tự Trọng phải chịu đựng những trận đòn tra tấn dã man, tàn khốc nhất. Chúng dùng đủ mọi cực hình từ tra điện, đóng đinh đến dụ dỗ mua chuộc, nhưng tất cả đều bất lực trước tinh thần thép của người chiến sĩ trẻ. Anh không khai nửa lời, một mực bảo vệ tổ chức. Ngay cả những tên cai ngục và quan tòa thực dân cũng phải kinh ngạc và nể phục trước thái độ hiên ngang, bản lĩnh chững chạc của anh. Khi ra tòa án thực dân, người thiếu niên 17 tuổi đã dõng dạc tuyên bố trước kẻ thù: "Tôi hành động có suy nghĩ, tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác".

Không thể khuất phục được anh, thực dân Pháp đã hèn nhát kết án tử hình. Ngày 21-11-1931, trước máy chém của kẻ thù, Lý Tự Trọng vẫn hiên ngang, chủ động hát vang bài quốc tế ca, giữ vững khí tiết cho đến hơi thở cuối cùng.

Lý Tự Trọng ngã xuống khi cuộc đời mới chỉ vừa chớm nở, nhưng ngọn lửa cách mạng mà anh thắp lên đã bùng cháy mạnh mẽ trong lòng hàng triệu thanh niên Việt Nam. Anh là biểu tượng của tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Câu nói và cuộc đời của anh đã trở thành kim chỉ nam, nhắc nhở thế hệ trẻ ngày nay phải biết sống có lý tưởng, biết cống hiến và sẵn sàng gánh vác trách nhiệm xây dựng, bảo vệ quê hương đất nước.