Lý Tự Trọng – Người gieo những hạt mầm tuổi trẻ

Từ một cậu bé Việt kiều đến người thanh niên mang tên Lý Tự Trọng

Lê Hữu Trọng sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 tại Thái Lan, trong một gia đình Việt kiều có truyền thống yêu nước. Năm 1925, khi phong trào cách mạng Việt Nam đang được Nguyễn Ái Quốc từng bước chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức, Lê Hữu Trọng được đưa sang Quảng Châu, Trung Quốc cùng một số thiếu niên Việt Nam để học tập, rèn luyện.

Từ đây, cuộc đời cậu bé Lê Hữu Trọng bắt đầu gắn với cách mạng.

Trong quá trình hoạt động, anh mang tên Lý Tự Trọng.

Điều đáng chú ý là Lý Tự Trọng bước vào cách mạng từ khi còn rất trẻ. Anh không có nhiều năm tháng để trải nghiệm cuộc đời như những người trưởng thành khác. Những gì anh có là sự ham học, ý thức tổ chức và quá trình được rèn luyện trong môi trường cách mạng.

Đó chính là nền tảng để sau này, khi trở về nước, anh có thể đảm nhận những nhiệm vụ mà nhiều người trưởng thành cũng phải hết sức thận trọng mới thực hiện được.

Sài Gòn – Chợ Lớn và nhiệm vụ không mang tên “anh hùng”

Giữa năm 1929, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn.

Nhiệm vụ của anh là làm công tác liên lạc trong và ngoài nước cho Xứ ủy Nam Kỳ và Trung ương Hội.

Nhưng nhiệm vụ quan trọng hơn được giao cho người thanh niên trẻ tuổi ấy là vận động, tập hợp thanh niên trong các nhà máy, trường học để tiến tới xây dựng tổ chức thanh niên cộng sản.

Đọc đến đây, có lẽ nhiều người sẽ thấy công việc ấy rất bình thường.

Nhưng đặt nó vào hoàn cảnh năm 1929–1930, chúng ta sẽ thấy hoàn toàn khác.

Đó là thời kỳ phong trào cách mạng đang phát triển mạnh, đồng thời cũng bị chính quyền thực dân theo dõi, đàn áp gắt gao. Những người hoạt động phải giữ bí mật, phải bảo đảm liên lạc, phải thận trọng trong từng mối quan hệ.

Lý Tự Trọng khi ấy mới khoảng 15–16 tuổi.

Anh phải bước vào cuộc sống của những người lao động, học sinh, thanh niên ở Sài Gòn – Chợ Lớn; tìm hiểu họ, tuyên truyền, vận động họ và từng bước tập hợp những người có tinh thần yêu nước, có ý chí đấu tranh.

Nhiệm vụ của anh không phải tìm kiếm những người đã là cách mạng.

Mà là tìm kiếm những người trẻ có thể trở thành lực lượng cách mạng.

Đó là điểm đặc biệt trong câu chuyện về Lý Tự Trọng mà không phải lúc nào người ta cũng nhắc đến.

Một người trẻ đi tìm những người trẻ

Hãy thử hình dung Sài Gòn – Chợ Lớn những năm ấy.

Nhà máy, trường học, những con phố đông người.

Giữa dòng người ấy có một thanh niên tuổi đời còn rất nhỏ.

Anh không mang theo danh hiệu.

Không có một chức vụ lớn.

Cũng chưa ai biết rằng cái tên Lý Tự Trọng sau này sẽ trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam.

Anh chỉ có nhiệm vụ được tổ chức giao.

Đi tìm những người trẻ.

Tìm hiểu họ.

Nói với họ về con đường cách mạng.

Tập hợp họ.

Và từng bước xây dựng lực lượng.

Tài liệu lịch sử của Bộ Quốc phòng cho biết Lý Tự Trọng vừa làm nhiệm vụ giao thông liên lạc, vừa tuyên truyền, tổ chức cho Đoàn và lao động để kiếm sống trong thời gian hoạt động bí mật.

Chi tiết ấy khiến câu chuyện về anh trở nên gần gũi hơn.

Bởi Lý Tự Trọng không phải một con người sống tách khỏi cuộc sống đời thường.

Anh vừa hoạt động cách mạng, vừa phải tự lo cuộc sống.

Vừa làm nhiệm vụ, vừa học tập và rèn luyện.

Vừa đối mặt với nguy hiểm, vừa phải giữ cho mình một vẻ bình thường để không bị phát hiện.

Sự trưởng thành của Lý Tự Trọng không diễn ra trong một ngày.

Nó được tạo nên từ những nhiệm vụ nhỏ, những chuyến đi, những cuộc gặp và những tháng ngày âm thầm không ai chứng kiến.

Khi tuổi trẻ được đặt trước một nhiệm vụ lớn

Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

Trong yêu cầu xây dựng lực lượng cách mạng, việc tập hợp thanh niên trở thành một nhiệm vụ quan trọng.

Lý Tự Trọng là một trong những người được giao nhiệm vụ tuyên truyền, vận động và tổ chức thanh niên.

Đây là điều có ý nghĩa đặc biệt.

Bởi nếu cách mạng chỉ có những người đi trước mà không có thế hệ trẻ kế tục, phong trào sẽ khó có thể phát triển lâu dài.

Lý Tự Trọng khi ấy chính là một trong những người đặt những viên gạch đầu tiên cho quá trình tổ chức, tập hợp thanh niên cách mạng.

Có thể nói, trước khi trở thành biểu tượng của tuổi trẻ, Lý Tự Trọng đã từng trực tiếp làm công tác thanh niên.

Anh hiểu rằng muốn có tương lai cho cách mạng phải có những người trẻ sẵn sàng tiếp bước.

Và công việc ấy bắt đầu từ việc rất giản dị:

Tìm một người trẻ có lòng yêu nước, giúp họ hiểu lý tưởng, rồi cùng họ tìm thêm những người trẻ khác.

Từ những con người riêng lẻ, hình thành một lực lượng.

Từ một lực lượng, hình thành một tổ chức.

Và từ tổ chức ấy, phong trào thanh niên cách mạng từng bước phát triển.

Ngày 8 tháng 2 năm 1931

Ngày 8 tháng 2 năm 1931, tại Sài Gòn diễn ra một cuộc tuyên truyền nhân dịp kỷ niệm một năm Khởi nghĩa Yên Bái.

Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ bảo vệ cho cuộc tuyên truyền.

Khi lực lượng mật thám và cảnh sát xuất hiện, anh đã hành động để bảo vệ đồng chí Phan Bôi. Sau đó anh bị bắt.

Từ thời điểm ấy, người thanh niên từng lặng lẽ đi giữa Sài Gòn – Chợ Lớn để làm công tác liên lạc và vận động thanh niên phải đối mặt với nhà tù thực dân.

Anh mới 17 tuổi.

Nhưng những gì diễn ra sau đó đã chứng minh rằng những năm tháng rèn luyện trước khi bị bắt không hề vô nghĩa.

Lý Tự Trọng vẫn giữ vững khí tiết.

Vẫn tin tưởng vào con đường mình đã lựa chọn.

Và cuối cùng, ngày 21 tháng 11 năm 1931, anh hy sinh khi mới 17 tuổi.

Điều còn lại sau một tuổi đời ngắn ngủi

Nếu chỉ nhìn vào ngày 21 tháng 11 năm 1931, người ta có thể nói Lý Tự Trọng có một cuộc đời quá ngắn.

Nhưng lịch sử không đo một con người bằng số năm họ sống.

Lịch sử còn đo bằng những gì họ đã làm trong những năm tháng ấy.

Lý Tự Trọng chỉ sống 17 năm.

Nhưng trong quãng đời ngắn ngủi đó, anh đã học tập, rèn luyện, hoạt động cách mạng, làm công tác liên lạc và đặc biệt là tham gia vận động, tập hợp thanh niên.

Vì thế, điều đáng nhớ về Lý Tự Trọng không chỉ nằm ở phút giây anh đối mặt với kẻ thù.

Đằng sau người thanh niên bất khuất ấy là một người cán bộ trẻ đã từng âm thầm đi tìm những người trẻ khác cho cách mạng.

Đó là một câu chuyện không ồn ào.

Không có những chiến công được ghi bằng những con số lớn.

Chỉ có những bước chân đi giữa phố phường Sài Gòn – Chợ Lớn, những nhiệm vụ được hoàn thành, những người trẻ được vận động và một niềm tin ngày càng lớn vào tương lai của đất nước.

Có lẽ đó chính là điều đáng để thế hệ trẻ hôm nay suy ngẫm nhất.

Lý Tự Trọng không chờ đến khi trở thành anh hùng mới cống hiến.

Anh bắt đầu từ khi còn là một thiếu niên.

Không chờ một nhiệm vụ lớn mới hành động.

Anh bắt đầu từ những công việc được tổ chức giao.

Không chờ đến khi có người biết tên mình.

Anh âm thầm làm việc khi chưa ai biết mình sẽ trở thành ai.

Và có lẽ, giá trị lớn nhất của câu chuyện Lý Tự Trọng nằm ở đó:

Một tuổi trẻ có lý tưởng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao. Nó có thể bắt đầu bằng việc làm tốt một nhiệm vụ được giao, sống có trách nhiệm với tập thể và biết đặt tương lai của đất nước lên trên lợi ích của riêng mình.

Lý Tự Trọng đã đi qua cuộc đời như thế.

Một người thanh niên đi tìm những người trẻ.

Và rồi, chính anh trở thành người mà hàng triệu thế hệ trẻ Việt Nam tìm thấy trong đó một tấm gương để noi theo.