Má Tám Nghiệp người mẹ anh hùng của hai nhà báo liệt sĩ

Người con gái Hội Cư sớm đi theo cách mạng

Đoàn Thị Nghiệp sinh năm 1925 trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Hội Cư, huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho. Bà lớn lên trong vùng đất có truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm, nơi tinh thần yêu nước được truyền qua nhiều thế hệ.

Ngày 23/9/1945, khi Nam Bộ bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đoàn Thị Nghiệp đã tham gia lực lượng kháng chiến cùng hai người anh là Đoàn Văn Lệ và Đoàn Hữu Huynh. Khi ấy, bà mới ngoài 20 tuổi.

Năm 1946, bà kết hôn với ông Bùi Văn Thô, một chiến sĩ cách mạng. Cuộc sống gia đình của hai người gắn liền với những năm tháng kháng chiến gian khổ. Cuối năm 1947, con trai đầu lòng Bùi Văn Thưởng ra đời; đến năm 1950, bà sinh người con thứ hai là Bùi Văn Tấn trong căn cứ cách mạng Mỹ Phước.

Những năm tháng làm mẹ không khiến bà rời xa hoạt động cách mạng. Ngược lại, gia đình nhỏ của bà tiếp tục gắn bó với phong trào đấu tranh tại địa phương.

Người cán bộ phụ nữ giữa những năm tháng kháng chiến

Sau Hiệp định Genève năm 1954, chồng bà đi tập kết ra miền Bắc. Đoàn Thị Nghiệp đưa hai con nhỏ trở về Đồng Tháp Mười sinh sống. Bà làm nghề may để nuôi con, đồng thời tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng, vận động nhân dân đấu tranh đòi thi hành Hiệp định và thống nhất đất nước.

Khi phong trào cách mạng miền Nam bước vào giai đoạn mới, bà tiếp tục đảm nhận những nhiệm vụ quan trọng tại địa phương. Từ công tác vận động quần chúng, bà trưởng thành trong tổ chức và được giao phụ trách những nhiệm vụ ngày càng nặng nề.

Sau đó, Đoàn Thị Nghiệp trở thành Tỉnh ủy viên, Phó Tỉnh đội trưởng tỉnh Mỹ Tho. Đây là vị trí đòi hỏi người cán bộ vừa có khả năng tổ chức lực lượng, vừa phải nắm chắc tình hình địa bàn và phối hợp với các đơn vị trong điều kiện chiến tranh ác liệt.

Bà không chỉ là người mẹ chăm lo cho hai con mà còn là một cán bộ trực tiếp tham gia chỉ huy lực lượng vũ trang. Hình ảnh Má Tám Nghiệp vì thế gắn với cả công tác vận động cách mạng lẫn hoạt động chiến đấu tại chiến trường Mỹ Tho.

Người mẹ dìu dắt hai con trở thành nhà báo chiến sĩ

Một nét đặc biệt trong cuộc đời Đoàn Thị Nghiệp là vai trò của bà trong việc định hướng hai con trai tham gia hoạt động cách mạng. Từ khi còn nhỏ, Bùi Văn Thưởng và Bùi Văn Tấn đã được mẹ tạo điều kiện tiếp xúc với công việc phục vụ kháng chiến.

Năm 1960, Bùi Văn Thưởng tham gia làm báo trong hệ thống báo chí cách mạng miền Nam. Anh làm công việc truyền tin, tiếp nhận và chuyển tải tin tức, sau đó từng bước viết tin, bài phục vụ các ấn phẩm cách mạng.

Người em Bùi Văn Tấn cũng tham gia công tác báo chí, hoạt động giữa điều kiện chiến trường đầy nguy hiểm. Những công việc ấy đòi hỏi sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm, bởi thông tin báo chí góp phần phản ánh tình hình chiến đấu, cổ vũ phong trào và kết nối các cơ sở cách mạng.

Tháng 3/1967, Bùi Văn Tấn bị thương nặng trong một chuyến công tác. Do điều kiện cứu chữa thiếu thốn, anh hy sinh khi mới 17 tuổi.

Hai năm sau, tháng 6/1969, người anh Bùi Văn Thưởng cũng hy sinh khi tìm cách mở đường cứu đồng đội trong một trận càn tại Mỹ Đức Tây, huyện Cái Bè.

Hai người con trai lần lượt ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Đối với một người mẹ, đó là những mất mát không gì bù đắp được. Nhưng câu chuyện của gia đình Má Tám Nghiệp còn gắn với một nghịch cảnh khác: người mẹ ấy vẫn tiếp tục chiến đấu trong khi hai con đã hy sinh.

Trận chiến cuối cùng của Má Tám Nghiệp

Ngày 6/4/1972, lực lượng đối phương tổ chức tấn công cơ quan Tỉnh đội Mỹ Tho. Trong trận chiến này, Đoàn Thị Nghiệp trực tiếp chỉ huy lực lượng bảo vệ cơ quan.

Tương quan lực lượng và vũ khí rất bất lợi. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chỉ có 13 chiến sĩ tham gia chiến đấu bảo vệ cơ quan trước các đợt tiến công của đối phương. Trận đánh kéo dài trong nhiều giờ với tình hình ngày càng căng thẳng.

Trong quá trình chiến đấu, Đoàn Thị Nghiệp bị thương nặng và rơi vào tay đối phương. Dù bị dụ dỗ và tra khảo nhằm buộc khai báo thông tin về tổ chức cách mạng, bà vẫn không chịu khuất phục.

Bà hy sinh ngày 6/4/1972, khép lại cuộc đời của một người cán bộ đã dành nhiều năm hoạt động và chiến đấu tại chiến trường Mỹ Tho.

Sự hy sinh của bà diễn ra trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Tên tuổi Má Tám Nghiệp sau này được nhắc đến không chỉ vì vai trò chỉ huy lực lượng vũ trang mà còn vì những đóng góp bền bỉ trong phong trào cách mạng ở địa phương.

Sự ghi nhận dành cho người mẹ anh hùng

Ngày 6/11/1978, Đoàn Thị Nghiệp được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1995, bà được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Hai danh hiệu ghi nhận những đóng góp của bà trên hai phương diện: một cán bộ, người chỉ huy trực tiếp chiến đấu và một người mẹ có những người con hy sinh vì sự nghiệp cách mạng.

Câu chuyện của Má Tám Nghiệp còn là câu chuyện về một gia đình mà nhiều thành viên cùng tham gia kháng chiến. Chồng bà là người lính cách mạng; hai con trai trở thành nhà báo – chiến sĩ; bản thân bà vừa nuôi con, vừa hoạt động và chiến đấu cho đến ngày hy sinh.

Ngày nay, khi nhắc đến Đoàn Thị Nghiệp, người ta nhớ đến một người mẹ đã trải qua những mất mát lớn lao nhưng vẫn kiên định với con đường mình lựa chọn. Cuộc đời bà là một phần lịch sử của vùng đất Mỹ Tho, đồng thời góp thêm một câu chuyện về sự hy sinh của phụ nữ và các gia đình cách mạng trong hai cuộc kháng chiến.