Mầm non Thạch Liên (24)

TIẾNG CƯỜI GIỮA CHIẾN TRANH

Ông tôi từng nói, trong chiến tranh, có những điều người ta tưởng như không còn tồn tại nữa… như tiếng cười. Nhưng thực ra, nó vẫn có, chỉ là rất hiếm, và đến rất bất ngờ.

Ông kể, những ngày hành quân dài trong rừng, bom đạn có thể rơi bất cứ lúc nào. Có những hôm đi suốt cả ngày không nói với nhau một câu nào, chỉ nghe tiếng bước chân lẫn tiếng lá khô dưới dép cao su. Mệt mỏi, đói, và luôn trong trạng thái cảnh giác. Ai cũng im lặng, như thể chỉ cần nói ra điều gì đó là sẽ làm mất đi chút sức lực còn lại.

Nhưng cũng có những đêm hiếm hoi, khi đơn vị dừng lại ở một khoảng rừng tương đối an toàn. Không có tiếng súng, không có ánh pháo sáng, chỉ có tiếng côn trùng và gió thổi qua tán cây. Lúc ấy, con người mới dám thở dài một chút.

Họ ngồi lại với nhau. Không ai bảo ai, nhưng tự nhiên lại tụm thành từng nhóm nhỏ. Có người lấy trong ba lô ra chút lương khô chia nhau. Có người chỉ nằm ngửa xuống đất, nhìn lên trời đen thẫm, im lặng rất lâu.

Rồi bắt đầu có tiếng nói chuyện.

Ban đầu chỉ là vài câu rất nhỏ, kiểu như hỏi thăm quê nhà, hỏi “nhà mày có ai gửi thư chưa?”, hay “hôm trước mày còn nhớ con đường làng không?”. Những câu chuyện rất bình thường, nhưng trong hoàn cảnh ấy lại trở nên quý giá vô cùng.

Rồi không biết từ lúc nào, có người bắt đầu kể chuyện cũ. Chuyện ở làng, chuyện đi học, chuyện những lần nghịch dại hồi nhỏ. Có người kể rất nghiêm túc, nhưng lại có những chi tiết vô lý đến mức khiến người khác bật cười.

Tiếng cười đầu tiên bật ra còn hơi ngượng. Nhưng rồi nó lan dần.

Có người cười đến mức phải lấy tay bịt miệng vì sợ “lộ vị trí”, có người cười đến chảy nước mắt. Những tiếng cười ấy không ồn ào, không rộn rã như ở làng quê ngày hội, mà nhỏ thôi, nhưng ấm lạ kỳ.

Ông tôi nói, đó là thứ tiếng cười rất khác. Nó không phải vì vui thật sự. Mà là vì nếu không cười, người ta sẽ không chịu nổi sự nặng nề đang đè lên mình. Nên họ cười để tự cứu lấy tinh thần của nhau.

Có những người còn bịa chuyện. Bịa một cách rất vụng về, nhưng ai cũng giả vờ tin, rồi lại cùng nhau cười. Trong khoảnh khắc ấy, họ không còn là những người lính đang ở giữa chiến tranh nữa, mà giống như những người bạn lâu ngày gặp lại, đang cố gắng kéo nhau ra khỏi nỗi sợ.

Đêm trôi qua rất chậm.

Tiếng cười rồi cũng tắt dần, nhường chỗ cho im lặng và những suy nghĩ riêng. Có người nằm xuống ngủ ngay, có người còn thức, nhìn lên bầu trời, không nói gì.

Ông tôi nói, chính những đêm như thế là thứ giúp họ đi tiếp. Không phải vũ khí, không phải mệnh lệnh… mà là ký ức về một đêm có tiếng cười, giữa nơi tưởng như chỉ có mất mát và nguy hiểm.

Sáng hôm sau, họ lại khoác ba lô lên vai, tiếp tục hành quân. Rừng vẫn dày, đường vẫn dài, và chiến tranh vẫn còn đó.

Nhưng trong lòng mỗi người, hình như có thêm một chút ấm áp để mang theo. Một chút tiếng cười của đêm qua… đủ để họ không gục ngã trên con đường phía trước.