Mẹ Nguyễn Thị Thứ- Biểu tượng thiêng liêng, bất tử của hình ảnh Bà Mẹ Việt Nam anh hùng

Mẹ Nguyễn Thị Thứ (sinh năm 1904, quê tại Quảng Nam) là biểu tượng thiêng liêng, bất tử của hình ảnh Bà Mẹ Việt Nam anh hùng.Năm 18 tuổi, mẹ nên duyên cùng ông Lê Tự Trị, một người đàn ông chất phác cùng quê. Cuộc đời của mẹ gắn liền với ruộng đồng, nắng cháy và bom đạn. Mẹ sinh hạ được 12 người con, gồm 11 người con trai và 1 người con gái đầu lòng là bà Lê Thị Trị.

Giữa vùng đất Quảng Nam trung dũng kiên cường nhưng luôn là trọng điểm đánh phá của địch, gia đình mẹ Thứ trở thành một cái nôi cách mạng. Ngay từ những ngày đầu, các con của mẹ đã lớn lên cùng những câu chuyện về tự do, độc lập và đều một lòng đi theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Hiếm có người mẹ nào trên thế giới phải gánh chịu sức nặng của sự mất mát liên tiếp như mẹ Thứ. Suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ kéo dài gần 30 năm (từ 1948 đến 30/4/1975), mẹ lần lượt nhận về 9 mảnh giấy báo tử của các con trai:

• Năm 1948 – Nỗi đau nhân ba khủng khiếp: Chỉ trong vòng 4 tháng của năm 1948, mẹ mất liên tiếp 3 người con trai. Ngày 18/6/1948, người con Lê Tự Xuyến – chiến sĩ giao liên – bị giặc Pháp bắn chết đầu làng. Chưa đầy bốn tháng sau, ngày 5/10/1948, người con Lê Tự Hàn Anh ngã xuống khi làm nhiệm vụ tải thương. Đúng 10 ngày sau đó, người con Lê Tự Hàn Em tiếp tục hy sinh trong một trận chiến ác liệt.

Chín người con trai ra đi, không một ai trở về. Người ta kể rằng, những lần đầu nhận giấy báo tử, mẹ khóc nghẹn ngào. Nhưng đến những lần sau, nước mắt mẹ như lặn hết vào trong, mẹ thẫn thờ quẩn quanh trong vườn như người mê sảng, cắn răng chịu đựng để làm chỗ dựa cho các con còn lại.

Không chỉ dâng hiến những người ruột thịt, mẹ Thứ và người con gái cả Lê Thị Trị đã biến chính ngôi nhà và khu vườn của mình thành một căn cứ cách mạng kiên trung. [1, 2]

Ngay dưới những gốc mít, gốc chuối trong vườn nhà, mẹ và con gái đã âm thầm đào 5 căn hầm bí mật. Suốt những năm tháng giặc đóng đồn bốt ngay cạnh, càn quét sục sạo liên miên, mẹ Thứ vẫn bình tĩnh đối phó. Hằng ngày, mẹ vờ ra vườn cắt cỏ, hái rau để làm tai mắt, cảnh giới cho cán bộ dưới hầm. Đêm đến, mẹ lại hé nắp hầm đưa cơm, nước uống và thuốc men cho các chiến sĩ du kích. Suốt cuộc đời mình, mẹ đã nuôi giấu, che chở cho hàng trăm cán bộ, chiến sĩ cách mạng một cách an toàn tuyệt đối.

Sát cánh cùng mẹ Thứ qua bão đạn là người con gái cả – Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị (còn gọi là Hai Trị, 1923–2025). Cuộc đời bà Hai Trị cũng là một lát cắt đau thương không kém:

• Chồng bà là ông Ngô Tưởng (con rể mẹ Thứ) bị địch bắt giam, tra tấn dã man và hy sinh tại nhà lao Hội An năm 1957.

Bản thân bà Hai Trị là một thương binh. Tuy gánh trên vai nỗi đau mất chồng, mất con, bà luôn cố gắng giấu mẹ Thứ mỗi khi có tin các em trai hy sinh. Bà đợi lúc mẹ tỉnh táo, khỏe khoắn nhất mới dám thủ thỉ báo tin vì sợ trái tim người mẹ già không chịu nổi. Hai người mẹ, một già một trẻ, nương tựa vào nhau, gạt nước mắt để nuôi giấu bộ đội qua những mùa đông khói lửa.

Sau năm 1975, đất nước thanh bình, căn nhà của mẹ Thứ trở thành một "địa chỉ đỏ" lay động triệu trái tim. Khi tuổi xế chiều, trí nhớ của mẹ lúc nhớ lúc quên, nhưng ký ức về các con thì vẹn nguyên như mới.

Hình ảnh mẹ Thứ ngồi bên mâm cơm với 9 bộ bát đũa chờ con đã truyền cảm hứng cho bức ảnh lịch sử "Đợi con về" của Đại tá Trần Hồng và bài thơ "Người mẹ Quảng Nam". Bạn có thể tìm đọc chi tiết những nội dung nghệ thuật và lời ca đầy đủ trong tài liệu.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ tạ thế ngày 10/12/2010, thọ 106 tuổi. Sự hy sinh của mẹ là nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam – quần thể tượng đài lớn nhất Đông Nam Á.