Mẹ Nguyễn Thị Thứ: Huyền Thoại Bất Tử Của Lòng Yêu Nước Và Sự Hy Sinh

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Năm 18 tuổi, Mẹ nên duyên cùng ông Lê Tự Trị. Gia đình nhỏ lần lượt đón 12 người con (gồm 11 con trai và 1 con gái) lớn lên giữa vùng đất nghèo khó nhưng sục sôi tinh thần cách mạng. Khi đất nước lâm nguy trước làn sóng xâm lăng, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Mẹ đã nuốt nước mắt vào trong, lần lượt động viên 9 người con trai lên đường ra mặt trận. Nhưng rồi, chiến tranh tàn khốc đã không cho một ai trong số 9 người con ấy được trở về bên Mẹ.Nỗi đau đớn tột cùng bắt đầu xé rách lòng Mẹ từ năm 1948, khi người con trai thứ hai hy sinh. Cứ thế, những tấm giấy báo tử liên tiếp gửi về xóm Rừng. Nỗi đau chồng chất nỗi đau, khi người chồng (ông Lê Tự Trị) bị địch bắt giam và hy sinh tại nhà lao Hội An vào năm 1957. Chưa dừng lại ở đó, con rể cùng hai người cháu ngoại của Mẹ cũng anh dũng ngã xuống trong khói lửa chiến tranh. Không chỉ chịu đựng nỗi đau mất mát, Mẹ Thứ còn là một chiến sĩ kiên trung ở hậu phương. Ngay trong khu vườn nhà mình, Mẹ cùng người con gái cả là Lê Thị Trị đã đào 5 căn hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, du kích và bộ đội giải phóng. Suốt những năm tháng bị địch bủa vây và bắn phá ác liệt, Mẹ vẫn lặng lẽ nhóm lửa nấu cơm tiếp tế cho quân ta dưới hầm. Trên mái nhà, Mẹ đặt những ngọn đèn làm ám hiệu: khi thấy an toàn, đèn sẽ sáng để bộ đội lên hoạt động; khi có động, đèn tắt để giữ bí mật tuyệt đối an toàn. []Hình ảnh lay động hàng triệu con tim cả nước là bức khoảnh khắc được Đại tá, nhà báo Trần Hồng ghi lại: Mẹ Thứ ngồi lặng lẽ bên mâm cơm với 9 cái bát, 9 đôi đũa bày sẵn để chờ đợi những người con trai của mình về sum họp. Ngày 17/12/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Cuộc đời của Mẹ đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận, là nguyên mẫu để xây dựng Quần thể Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng đặt tại Núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.Mẹ qua đời vào ngày 10/12/2010 tại Đà Nẵng, hưởng đại thọ 106 tuổi. Mẹ ra đi thanh thản, khép lại một thế kỷ đầy gian truân nhưng vô cùng oanh liệt. Vào tháng 5/2025, người con gái cả của Mẹ là Mẹ VNAH Lê Thị Trị cũng đã qua đời ở tuổi 106. Ngôi nhà đơn sơ của Mẹ tại Quảng Nam nay đã trở thành Di tích lịch sử văn hóa, nơi các thế hệ mai sau tìm về để nghiêng mình kính cẩn trước lòng yêu nước bất tử.