Mẹ Nguyễn Thị Thứ – Người mẹ của một thời hoa lửa

Mẹ Nguyễn Thị Thứ – Người mẹ của một thời hoa lửa

Có những người mẹ đi qua chiến tranh bằng những năm tháng chờ đợi. Có những người mẹ tiễn một người con ra trận rồi mong một ngày con trở về. Nhưng trên mảnh đất Quảng Nam giàu truyền thống cách mạng, có một người mẹ đã phải tiễn đi hết người con này đến người con khác, để rồi những người mẹ khác của đất nước gọi tên bà bằng tất cả sự kính trọng: Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn. Mẹ sinh ra trong một vùng quê giàu truyền thống yêu nước. Năm 18 tuổi, mẹ lập gia đình và sau đó sinh 12 người con, gồm một con gái và 11 con trai. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, 9 người con trai của mẹ đã hy sinh. Gia đình mẹ còn có con rể và hai cháu ngoại hy sinh vì Tổ quốc.

Nhưng câu chuyện về Mẹ Thứ không chỉ là câu chuyện về những người con đã ra đi. Đó còn là câu chuyện về chính người mẹ ở lại.

Trong những năm chiến tranh, quê hương Quảng Nam là một trong những chiến trường ác liệt. Gia đình mẹ vẫn bám đất, bám làng. Ngay trong khu vườn nhà mẹ có những căn hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, bộ đội. Mẹ và con gái âm thầm bảo vệ những người hoạt động cách mạng ngay giữa sự truy lùng của quân địch.

Có thể hình dung một người mẹ giữa những năm tháng ấy: ban ngày lo cuộc sống gia đình, đêm xuống lại cùng chồng con xay lúa, giã gạo, góp sức nuôi quân; trong khu vườn, những căn hầm bí mật trở thành nơi che chở cho cán bộ, chiến sĩ. Và ngoài kia, những người con của mẹ lần lượt lên đường.

Mỗi lần tiễn một người con, có lẽ trong lòng mẹ đều có một niềm mong mỏi giản dị: mong con trở về.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng trả lại những người con cho mẹ.

Tên của những người con trai lần lượt đi vào lịch sử qua những dòng báo tử: Lê Tự Chuyển, Lê Tự Xiến, Lê Tự Hàn, Lê Tự Lem, Lê Tự Nự, Lê Tự Mười, Lê Tự Trinh, Lê Tự Thịnh… Những người con đã ra đi và không trở lại căn nhà quê hương. Mẹ Thứ đã phải nhận những hung tin nối tiếp nhau trong suốt những năm chiến tranh.

Có một hình ảnh về Mẹ Thứ khiến nhiều người xúc động: bức ảnh mẹ ngồi bên mâm cơm, phía trước là những chỗ ngồi dành cho những người con đã hy sinh. Mâm cơm ấy không chỉ là một bức ảnh. Nó giống như một khoảng trống của chiến tranh hiện lên trong một gia đình. Những chiếc ghế không còn người ngồi, nhưng ký ức về những người con vẫn ở đó.

Mẹ đã mất đi quá nhiều người thân, nhưng không vì thế mà những năm tháng chiến tranh làm mẹ khuất phục. Mẹ vẫn sống, vẫn giữ quê hương, vẫn âm thầm góp sức cho cách mạng.

Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng. Hình ảnh của mẹ sau này trở thành nguyên mẫu cho tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam – một công trình tưởng niệm mang ý nghĩa tri ân những người mẹ đã hy sinh cho Tổ quốc.

Ngày 10 tháng 12 năm 2010, Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời tại Đà Nẵng, hưởng thọ 107 tuổi. Mẹ được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Điện Bàn, trở về với chính quê hương nơi mẹ đã sinh ra những người con anh hùng.

Hôm nay, quê hương Mẹ Thứ đã đổi thay. Những chiến trường năm xưa đã trở thành đường phố, trường học, khu dân cư. Những hố bom ngày nào đã được phủ lên màu xanh của cuộc sống. Nhưng câu chuyện về Mẹ vẫn còn đó.

Bởi chiến tranh không chỉ được kể bằng những trận đánh, những chiến thắng hay những con số. Chiến tranh còn được kể bằng ánh mắt của một người mẹ đứng trước cửa nhà chờ con; bằng những lá thư, những dòng báo tử; bằng những căn hầm bí mật trong vườn; bằng những mâm cơm thiếu người.

Và trong câu chuyện của Mẹ Nguyễn Thị Thứ, chúng ta nhìn thấy hình ảnh của biết bao người mẹ Việt Nam khác – những người đã âm thầm chịu đựng nỗi đau riêng để đất nước có được ngày hòa bình.

Thời hoa lửa đã đi qua. Mẹ Thứ cũng đã về với những người con của mình. Nhưng hình ảnh người mẹ Quảng Nam ấy vẫn còn sống mãi trong ký ức dân tộc.

Nếu hôm nay chúng ta được sống trong một đất nước hòa bình, được trở về nhà sau một ngày làm việc, được quây quần bên mâm cơm gia đình, thì xin hãy nhớ rằng đã từng có những người mẹ không bao giờ còn đủ những người con để ngồi quanh mâm cơm ấy.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ là một người mẹ như thế.

Và câu chuyện về Mẹ nhắc chúng ta một điều giản dị mà sâu sắc: hãy biết trân trọng hòa bình, bởi phía sau hai tiếng “hòa bình” là những cuộc chia ly, những sự hy sinh và những người mẹ đã dành cả cuộc đời để đất nước được bình yên.