Mẹ Suốt - người mẹ anh hùng trên dòng sông Nhật Lệ

Có những con người, tên tuổi của họ đã trở thành biểu tượng, và cuộc đời họ là một bản anh hùng ca bất diệt. Không chỉ là những vị anh hùng được tôn vinh trên sử sách, nhân chứng lịch sử còn là những con người bình dị, đã dâng hiến thanh xuân và máu xương cho độc lập dân tộc. Tìm hiểu về cuộc đời họ, ta không chỉ học được bài học về lịch sử, mà còn nhận được những giá trị sống cao đẹp về lòng yêu nước và sự hy sinh.

"Sông bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu" – câu thơ của Tố Hữu như vẫn còn vang vọng bên dòng Nhật Lệ hiền hòa. Câu thơ ấy đưa ta trở về những năm tháng chiến tranh khốc liệt, nơi có một người mẹ, một người chèo đò bình dị mà anh hùng – Mẹ Nguyễn Thị Suốt. Không súng ống trong tay, chỉ với một con đò và trái tim yêu nước nồng nàn, mẹ đã viết nên huyền thoại "chèo đò trong lửa đạn", khi bom đạn Mỹ cày xới bến đò Bảo Ninh, mẹ Nguyễn Thị Suốt vẫn hiên ngang chèo đò chở bộ đội, vũ khí qua sông Nhật Lệ. Với hơn 1.400 chuyến đò an toàn, mẹ không chỉ chở người, chở đạn mà còn chở cả niềm tin chiến thắng, xứng đáng là Anh hùng Lao động - người mẹ anh hùng của đất Quảng Bình.

I. NGƯỜI MẸ CHÈO ĐÒ GIỮA BIỂN LỬA

Mẹ Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại xóm Vạn chài làng, Phú Mỹ (nay thuộc thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới). Từ thuở nhỏ phải đi ở nuôi thân, cuộc đời của mẹ là những tháng ngày đi ở đợ hết nhà giàu này đến nhà giàu khác, làm thuê làm mướn suốt năm, suốt tháng mà vẫn khổ cực.

Cách mạng Tháng Tám thành công chặt đứt xiềng xích nô lệ, giải phóng quê hương, giải phóng dân tộc và giải phóng chính cuộc đời mẹ. Nhưng chưa kịp vui mừng thì thực dân Pháp lại xâm lược nước ta lần nữa. Cũng như đồng bào cả nước, mẹ phải tiếp tục cuộc đời lầm than, cay đắng.

Hình 1. Hình ảnh Mẹ Suốt trèo đò trên sông Nhật Lệ

Khi giặc Mỹ gây chiến tranh phá hoại miền Bắc, mẹ đã 60 tuổi. Với tình yêu quê hương tha thiết, theo tiếng gọi của cách mạng, của Bác Hồ, mẹ Suốt đã xung phong nhận một công việc tưởng như bình thường nhưng vô cùng nguy hiểm: Chở đò ngang qua sông Nhật Lệ giữa biển trời rực lửa, nồng mùi bom đạn. Đây là một trong ba nhiệm vụ quan trọng của tổ 3 phòng: phòng chữa cháy; cấp cứu, chuyển tải thương binh và giao thông đi lại.

Trên sông Nhật Lệ, những cột nước đen ngòm tung lên dữ dội bởi đạn bom. Bất chấp cả những lần máy bay bổ nhào, phóng róc két, bắn đạn 20 ly ngăn chặn, mẹ Suốt vẫn hiên ngang cầm chắc tay chèo chở bộ đội sang sông, vận chuyển đạn từ bờ ra tàu chiến của ta để ta đánh trả quân thù. Những chuyến đò của mẹ cũng là đường dây thông tin liên lạc giữa thị xã Đồng Hới với Bảo Ninh. Dưới làn mưa bom bảo đạn của kẻ thù, mẹ cùng chiếc đò ngang đưa đón cán bộ, bộ đội, nhân dân qua lại đôi bờ.

Không hình ảnh nào đẹp hơn một bà mẹ đã ngoài 60 tuổi mà vẫn bất chấp hiểm nguy, hiên ngang ngẩng cao đầu trước hàng loạt đạn bom của Mỹ luôn khống chế và ngăn chặn. Những người đã từng qua đò của mẹ trong những giờ phút nóng bỏng đó vô cùng khâm phục trước lòng quả cảm, gan dạ của một bà mẹ đã biến căm thù thành hành động phi thường. Cho đến nay, những người đã từng trực tiếp chiến đấu và chứng kiến sáng 7/2/1965 vẫn không thể lý giải và hiểu nổi vì sao giữa dòng Nhật Lệ nước sôi, đạn bỏng mà mẹ Suốt vẫn anh dũng xông pha và hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc đến thế.

II. THI CA “MẸ SUỐT” CỦA TỐ HỮU - MỘT MÌNH MỘT THUYỀN, THÁCH THỨC CẢ TRỜI BOM

Hình 2. Bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu

Mẹ Suốt đã trở thành đề tài xúc động và hào sảng cho biết bao tác phẩm văn học - nghệ thuật, về một người phụ nữ, một người mẹ chỉ với mái chèo và trái tim yêu nước, thương nhà mà quyết sống mái với quân thù, tiêu biểu trong đó là bài thơ "Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu, người được Giáo sư Hà Minh Đức xem là "miêu tả thành công hình ảnh người mẹ trong thơ Việt Nam hiện đại":

“...

Một tay lái chiếc đò ngang
Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày
Sợ chi sóng nước tàu bay
Tây kia ta đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua

Kể chi tuổi tác già nua
Chống chèo xin cứ thi đua đến cùng!
Ngẩng đầu mái tóc mẹ rung
Gió lay như sóng biển tung, trắng bờ…

...”

Bài thơ “Mẹ Suốt” khắc họa tình yêu thương vô bờ bến và sự hy sinh thầm lặng của người mẹ. Những hình ảnh giản dị nhưng sâu sắc gợi nhớ về kỷ niệm ấm áp. Đọc bài thơ, bạn sẽ cảm nhận được giá trị của tình mẫu tử trong cuộc sống.

III. TÌNH CẢM CỦA BÁC HỒ VÀ ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

Những chiến công thầm lặng của người mẹ chèo đò bên sông Nhật Lệ không chỉ được nhân dân cả nước biết đến mà còn được các lãnh đạo Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Ngày 1/1/1967, Mẹ Suốt được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong kháng chiến chống Mỹ.

Hình 3. Hình ảnh Mẹ Suốt cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Trong dịp tham dự Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc, mẹ đã được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hình ảnh người mẹ ở làng chài Bảo Ninh với mái tóc bạc, áo nâu giản dị đứng bên Bác Hồ đã trở thành một kỷ niệm sâu sắc đối với những người có mặt hôm ấy.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người con của quê hương Quảng Bình, cũng dành cho Mẹ Suốt một tình cảm đặc biệt. Ông luôn nhắc tới bà như một biểu tượng của tinh thần kiên cường của người dân vùng “đất lửa”.

IV. SỰ HY SINH CỦA MẸ SUỐT

Chiến công của mẹ Suốt cùng bao chiến công thầm lặng khác của quân và dân Đồng Hới đã lập nên một kỳ tích vang dội: Chỉ trong hai ngày 7 và 8/2/1965, quân dân Đồng Hới đã bắn rơi 14 máy bay Mỹ. Từ ngày 14/2 đến 28/4/1965, 5 tàu chiến Mỹ bị bắn chìm, bắn cháy tại biển Nhật Lệ - mở đầu cho thắng lợi rực rỡ của quân và dân ta.

Sau trận chiến đấu ác liệt ấy, con đò mẹ Suốt lại tiếp tục đưa đón cán bộ, bộ đội sang sông trong những ngày đánh Mỹ. Với những chiến công của mẹ, ngày 1/1/1967, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã được Đảng và Nhà nước ta phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước.

Chiến tranh ngày càng ác liệt, bị thua đau ở miền Nam, đế quốc Mỹ lại tăng cường đánh phá miền Bắc và Đồng Hới lại tiếp tục hứng chịu cảnh đạn bom. Ngày 11/10/1968, trong lúc làm nhiệm vụ, mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh bởi một trận bom đạn của kẻ thù.

V. TƯỢNG ĐÀI “MẸ SUỐT” - BIỂU TƯỢNG BẤT KHUẤT CỦA QUẢNG BÌNH

Hình 4. Tượng đài Mẹ Suốt tọa lạc ngay bên dòng sông Nhật Lệ

Tượng đài Mẹ Suốt tọa lạc ngay bên dòng sông Nhật Lệ thơ mộng, thuộc thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Vị trí này thuận tiện cho du khách có thể tiếp cận bằng nhiều phương tiện từ trung tâm thành phố. Chỉ cần đi dọc theo bờ sông, bạn sẽ thấy ngay hình tượng người mẹ Việt Nam anh hùng đứng sừng sững bên dòng Nhật Lệ lịch sử.

Được quyết định xây dựng để tôn vinh người mẹ vĩ đại này, Tượng đài Mẹ Suốt là một phần của chuỗi các công trình kỷ niệm tại Quảng Bình. Thiết kế của tượng đài tái hiện lại hình ảnh Mẹ Suốt trong tư thế chèo đò, tượng trưng cho sự kiên cường, bất khuất. Công trình đã được khởi công vào năm 2007 và hoàn thành vào tháng 7 năm 2010, công trình do tác giả, nhà điêu khắc Phan Đình Tiến thực hiện. Tượng đài được đặt tại bờ sông Nhật Lệ, mang đậm ý nghĩa tôn vinh người mẹ anh hùng, trở thành một biểu tượng của lòng yêu nước, là điểm đến văn hóa và lịch sử nổi bật.

VI. BÀI HỌC CHO THẾ HỆ THỜI NAY VỀ SỰ HY SINH CỦA MẸ SUỐT

Sự hy sinh anh dũng của Mẹ Suốt trên bến đò Nhật Lệ không chỉ là một trang sử vàng mà còn là bài học vô giá về trách nhiệm và lòng quả cảm cho thế hệ trẻ hôm nay. Hình ảnh người mẹ tuổi 60 vững tay chèo giữa mưa bom bão đạn nhắc nhở chúng ta rằng: lòng yêu nước không nằm ở những lời nói sáo rỗng, mà kết tinh trong từng hành động bình dị nhưng can trường.

Trong thời bình, "bom đạn" có thể đã lùi xa, nhưng những thử thách về áp lực cuộc sống, sự cám dỗ và gian khó vẫn luôn hiện hữu. Bài học từ Mẹ Suốt dạy chúng ta biết kiênđịnh với lý tưởng, không lùi bước trước nghịch cảnh và luôn sẵn sàng cống hiến dù ở bất cứ độ tuổi hay vị trí nào. Đồng thời, sự ngã xuống của mẹ là lời nhắc nhở đắt giá về cái giá của hòa bình, thôi thúc mỗi đoàn viên, sinh viên phải sống trách nhiệm hơn, biết trân trọng giá trị lịch sử và nỗ lực học tập để tiếp nối hành trình "chèo lái" đưa đất nước vươn xa.

Mẹ Suốt đã chèo con đò qua sông trong khói lửa, còn chúng ta phải chèo con đò tri thức để xây dựng quê hương giàu mạnh, xứng đáng với sự hy sinh của những người đi trước.

NGUỒN TÀI LIỆU

Hình ảnh “Mẹ Suốt trèo đò trên sông Nhật Lệ” : Báo Công an nhân dân

Hình ảnh “Bài thơ “Mẹ Suốt” của nhà thơ Tố Hữu” : Facebook

Hình ảnh “Mẹ Suốt cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp” : Báo Công an nhân dân

Hình ảnh “Tượng đài Mẹ Suốt tọa lạc ngay bên dòng sông Nhật Lệ” : Bảo tàng Lịch sử quốc gia