MẸ TRỊNH THỊ ĐỄ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng có những nỗi đau dường như không bao giờ cũ. Bởi phía sau mỗi người lính hy sinh là một gia đình, phía sau mỗi tấm giấy báo tử là một người mẹ đã mất đi người con mà mình mang nặng đẻ đau. Trên mảnh đất Hải Dương – Hải Phòng, có những người mẹ đã âm thầm chịu đựng những mất mát như thế. Mẹ Trịnh Thị Đễ, quê tại vùng An Phụ, Kinh Môn, Hải Dương, là một người mẹ như vậy.

Mẹ Trịnh Thị Đễ sinh năm 1926. Cuộc đời mẹ gắn với một giai đoạn lịch sử đầy biến động của đất nước. Những năm chiến tranh, khi quê hương còn nhiều gian khó, những người con trai trong các gia đình lần lượt lên đường làm nhiệm vụ. Với mẹ Đễ cũng vậy. Hai người con của mẹ là Nguyễn Văn Sinh và Nguyễn Văn Tĩnh đã trở thành những người lính, rời quê hương để thực hiện nghĩa vụ với Tổ quốc.

Đối với một người mẹ, những ngày con lên đường chắc hẳn luôn để lại những ký ức sâu đậm. Con đi, mẹ ở lại. Người con mang theo tuổi trẻ và khát vọng cống hiến; còn người mẹ mang theo nỗi nhớ và sự mong ngóng. Trong những năm tháng chiến tranh, một lá thư từ chiến trường có thể trở thành niềm vui lớn nhất của cả gia đình. Một tin báo bình an có thể khiến người mẹ nhẹ lòng sau những ngày thấp thỏm.

Nhưng với mẹ Trịnh Thị Đễ, sự chờ đợi ấy cuối cùng đã trở thành nỗi đau.

Hai người con của mẹ là Nguyễn Văn Sinh và Nguyễn Văn Tĩnh đã hy sinh. Hai cái tên ấy được ghi nhận trong danh sách những người con đã hiến dâng tuổi trẻ cho đất nước. Còn đối với người mẹ, đó là hai khoảng trống không gì có thể lấp đầy.

Người ta thường nói rằng thời gian có thể làm dịu đi những nỗi đau. Nhưng đối với người mẹ mất con, có lẽ thời gian chỉ làm cho nỗi nhớ trở thành một phần của cuộc đời. Những người con có thể không còn trở về, nhưng hình bóng của họ vẫn ở lại trong ký ức gia đình, trong những kỷ niệm của quê hương và trong những nén hương được thắp lên mỗi dịp lễ, Tết.

Mẹ Trịnh Thị Đễ qua đời năm 2014. Mẹ không còn để chứng kiến những đổi thay của quê hương, cũng không còn được nhìn thấy Hải Dương và Hải Phòng hôm nay đang từng ngày phát triển. Nhưng sự hy sinh của mẹ và gia đình vẫn được Nhà nước ghi nhận.

Năm 2026, thành phố Hải Phòng thực hiện thủ tục lấy ý kiến Nhân dân về việc đề nghị truy tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” đối với mẹ Trịnh Thị Đễ, bởi mẹ có hai người con là liệt sĩ Nguyễn Văn Sinh và Nguyễn Văn Tĩnh.

Danh hiệu ấy đến với mẹ khi mẹ đã không còn. Nhưng sự ghi nhận không bao giờ là muộn đối với những người đã hy sinh cho Tổ quốc. Bởi mỗi danh hiệu được trao không chỉ dành cho một cá nhân, mà còn là sự tri ân đối với cả một gia đình đã chịu đựng mất mát trong những năm tháng chiến tranh.

Quê hương An Phụ hôm nay đã đổi thay. Những con đường mới, những ngôi nhà mới và cuộc sống thanh bình đã thay thế phần nào dấu vết của chiến tranh. Thế hệ trẻ được sinh ra trong hòa bình có thể khó hình dung được những năm tháng mà mỗi gia đình đều có thể có người ra trận, mỗi người mẹ đều có thể phải sống trong nỗi lo sợ một ngày nhận tin dữ.

Nhưng câu chuyện của mẹ Trịnh Thị Đễ nhắc chúng ta rằng, lịch sử không chỉ được viết bằng những trận đánh lớn hay những chiến công vang dội. Lịch sử còn được viết bằng những người mẹ ở hậu phương, bằng những căn nhà thiếu đi tiếng cười của người con, bằng những nén hương và những năm tháng chờ đợi.

Hai người con của mẹ đã hy sinh. Mẹ cũng đã đi xa. Nhưng tên tuổi của mẹ và các con vẫn còn đó, như một phần ký ức của quê hương Hải Dương – Hải Phòng.

Ngày hôm nay, khi chúng ta được sống trong hòa bình, được học tập, lao động và tự do lựa chọn tương lai, càng cần hiểu rằng cuộc sống bình yên ấy đã được đánh đổi bằng biết bao hy sinh.

Mẹ Trịnh Thị Đễ đã gửi hai người con cho Tổ quốc. Hai người con ấy không trở về, nhưng sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên ngày hôm nay. Và câu chuyện của mẹ sẽ còn được kể lại để thế hệ trẻ hiểu hơn về giá trị của hòa bình, về lòng biết ơn và về những người đã dành cả cuộc đời mình cho đất nước.