Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ - biểu tượng của lòng yêu nước, đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam (phần 3)

6 năm sau những ngày tang tóc của năm 1948, thêm một lần nữa Mẹ Nguyễn Thị Thứ quặn lòng khi người con trai Lê Tự Lem hy sinh ngày 1-4-1954. Rồi kháng chiến kéo dài, những tờ giấy báo tử tiếp tục lần lượt gửi về ngôi nhà nhỏ ở xóm Rừng: Lê Tự Nự hy sinh ngày 5-9-1966; Lê Tự Mười hy sinh ngày 14-4-1972; Lê Tự Trịnh hy sinh ngày 12-9-1972; Lê Tự Thịnh hy sinh ngày 28-8-1974... Ngày 30-4-1975, đúng ngày non sông thống nhất, mẹ lại nhận tin dữ về người con trai Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động thành, đã anh dũng ngã xuống ngay cửa ngõ Sài Gòn trước giờ chiến thắng. Nỗi đau của Mẹ đã cạn đến tận cùng nước mắt.

Mẹ Lê Thị Trị cũng trải qua biết bao mất mát trong chiến tranh. Chồng Mẹ là ông Ngô Tưởng bị địch bắt giam và hy sinh trong nhà lao Hội An (Quảng Nam) năm 1957. Hai người con gái của Mẹ cũng ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Đó là các chị Ngô Thị Điểu (hy sinh năm 1970), Ngô Thị Cúc (hy sinh năm 1973).

Nhưng điều khiến nhiều người xúc động là trong suốt những năm tháng đau thương mất mát bởi bom đạn kẻ thù, bà Trị luôn là chỗ dựa tinh thần cho Mẹ Thứ. Mỗi lần nghe tin các em trai hy sinh, bà thường giấu Mẹ, đợi lúc tinh thần Mẹ khá hơn mới báo vì sợ Mẹ không chịu nổi. Mẹ Lê Thị Trị thường bảo, nỗi đau riêng của mình nhỏ hơn nhiều so với mất mát quá lớn mà Mẹ Thứ phải gánh chịu.

Tháng 5-2023, chúng tôi có dịp gặp ông Lê Tự Thận, người con trai thứ 11 của Mẹ Thứ. Ở tuổi ngoài 81, ông vẫn nhớ rất rõ những năm tháng chiến tranh và lời căn dặn của Mẹ. Ông Thận kể, mỗi lần nhận tin các con hy sinh, Mẹ chỉ lặng lẽ nói: "Nỗi đau như dao cắt từng khúc ruột, nhưng vì độc lập dân tộc, vì thống nhất nước nhà, Mẹ chịu được".

Nghe lại câu nói ấy hôm nay, vẫn cảm nhận được rõ khí phách và lòng yêu nước của người mẹ nông dân xứ Quảng. Ẩn sau dáng vẻ hiền từ là ý chí kiên cường của một người mẹ luôn đặt lợi ích của dân tộc, của đất nước, của nhân dân lên trên tình cảm riêng của mình.

Biểu tượng bất tử của lòng yêu nước

Còn nhớ năm 2008, trong chuyến thăm tỉnh Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng), Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã đến thăm Mẹ Nguyễn Thị Thứ tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt 2. Cầm tay Mẹ, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh xúc động nói: “Mẹ đã tiếp thêm nghị lực cho chúng con vững bước. Mẹ là Mẹ Việt Nam Anh hùng”.

Từ lâu, Mẹ Thứ đã trở thành một biểu tượng đặc biệt trong lòng đồng bào và chiến sĩ cả nước. Mẹ là một trong những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng có sự hy sinh lớn nhất và cũng sống thọ nhất. Cuộc đời của Mẹ đã đi vào thơ ca, nhạc họa và nhiều tác phẩm nghệ thuật khác. Nhà thơ Lê Anh Dũng từng viết:

“Thời gian xin đừng trôi mau

Mẹ bây chừ mây trắng trên đầu...”