MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ

MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ

1. Người mẹ sinh ra trên quê hương giàu truyền thống cách mạng

Trong lịch sử đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam, có những người mẹ đã dành cả cuộc đời cho gia đình, quê hương và đất nước. Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là một trong những người mẹ tiêu biểu ấy. Cuộc đời mẹ gắn liền với những năm tháng chiến tranh gian khổ, với sự hy sinh của những người thân yêu và với truyền thống cách mạng của quê hương Điện Bàn, Quảng Nam.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Đây là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, nơi nhiều thế hệ nhân dân đã đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Mẹ lớn lên trong cuộc sống lao động bình dị của người dân quê. Như bao người phụ nữ thời bấy giờ, mẹ gắn bó với gia đình, ruộng vườn, chăm lo nuôi dạy con cái. Khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh, cuộc sống bình yên của gia đình mẹ cũng bị cuốn vào dòng chảy của lịch sử.

Mẹ có 12 người con, gồm 11 người con trai và một người con gái. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, 9 người con trai, một người con rể và 2 người cháu ngoại của mẹ đã hy sinh. Người con gái duy nhất của mẹ là bà Lê Thị Trị cũng được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

2. Ngôi nhà nhỏ và những đóng góp thầm lặng cho cách mạng

Nhắc đến mẹ Nguyễn Thị Thứ, nhiều người thường nhớ đến sự hy sinh của những người con, người cháu trong chiến tranh. Tuy nhiên, bên cạnh nỗi đau mất mát ấy, cuộc đời mẹ còn gắn với những đóng góp cụ thể trong việc che chở, nuôi giấu cán bộ, bộ đội và du kích tại quê nhà.

Theo tư liệu được Báo Dân trí ghi lại từ lời kể của ông Lê Tự Hiệp, cháu nội của mẹ, trong khu vườn nhà mẹ có 5 căn hầm bí mật. Cây cối và đàn bò được dùng để ngụy trang, góp phần bảo vệ cán bộ, chiến sĩ, du kích trong những năm tháng chiến tranh. Những tư liệu này cho thấy gia đình mẹ không chỉ chịu nhiều mất mát mà còn trực tiếp góp sức vào việc bảo vệ lực lượng cách mạng.

Những căn hầm bí mật và ngôi nhà nhỏ ở xóm Rừng là những dấu tích gợi nhớ về một thời kỳ mà cuộc sống của người dân luôn gắn với sự hiểm nguy. Lịch sử không chỉ được làm nên bởi những trận đánh trên chiến trường mà còn bởi những gia đình bình dị đã âm thầm che chở, nuôi dưỡng và hỗ trợ cách mạng.

3. Chín người con ra đi và những bộ bát đũa chờ con trở về

Trong hai cuộc kháng chiến, mẹ Nguyễn Thị Thứ lần lượt tiễn những người con lên đường. Sau những lần tiễn biệt là những tin báo hy sinh. 9 người con trai, một người con rể và 2 người cháu ngoại của mẹ đã lần lượt nằm lại trong chiến tranh.

Đằng sau con số 12 là những cuộc đời cụ thể: những người con từng lớn lên trong vòng tay mẹ, từng có một mái nhà, một gia đình và những dự định cho tương lai. Chiến tranh đã khiến những cuộc đoàn tụ gia đình không thể trọn vẹn, để lại những khoảng trống không gì bù đắp được.

Một hình ảnh đặc biệt được lưu giữ trong nhiều tư liệu về mẹ Thứ là bức ảnh do nhà báo Trần Hồng ghi lại năm 2001. Trong ảnh, mẹ ngồi bên mâm cơm có 9 bộ bát đũa dành cho 9 người con trai đã hy sinh. Bức ảnh được biết đến với tên gọi “Đợi con về”, trở thành một hình ảnh giàu sức gợi về tình mẫu tử và những mất mát mà chiến tranh để lại.

Theo hồi tưởng của Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị được lưu tại khu Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng, vào những dịp giỗ, Tết và ngày Thương binh - Liệt sĩ, mẹ Thứ thường thắp hương, thắp nến và xếp bát đũa bên mâm cơm để gọi các con về. Những ký ức ấy giúp thế hệ sau hiểu rằng phía sau mỗi người liệt sĩ là một gia đình, một người mẹ và những nỗi đau kéo dài qua nhiều năm tháng.

4. Danh hiệu cao quý và sự tri ân của các thế hệ

Ngày 17 tháng 12 năm 1994, mẹ Nguyễn Thị Thứ được phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”. Đây là sự ghi nhận đối với những hy sinh, cống hiến đặc biệt của mẹ và gia đình đối với đất nước.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời ngày 10 tháng 12 năm 2010 tại Đà Nẵng, hưởng thọ 106 tuổi. Sau khi mẹ qua đời, những kỷ niệm, hình ảnh và tư liệu về cuộc đời mẹ tiếp tục được lưu giữ tại quê nhà và trong các không gian tưởng niệm.

Quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, được xây dựng theo nguyên mẫu Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Công trình là nơi tưởng niệm và giáo dục truyền thống, ghi nhớ sự hy sinh của các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trên cả nước.

Tại quê hương Điện Bàn, Nhà lưu niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là một địa chỉ giúp các thế hệ tìm hiểu về cuộc đời mẹ, về gia đình và những năm tháng chiến tranh. Những địa chỉ như vậy có ý nghĩa trong việc kết nối quá khứ với hiện tại, để lịch sử địa phương không chỉ nằm trong sách vở.

5. Giá trị lịch sử và bài học đối với thế hệ hôm nay

Cuộc đời Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là một câu chuyện tiêu biểu về lòng yêu nước, sự kiên cường và những hy sinh của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Từ câu chuyện của mẹ, chúng ta hiểu rằng độc lập, tự do của đất nước được đánh đổi bằng sự cống hiến của nhiều thế hệ. Những người trực tiếp chiến đấu đã hy sinh trên chiến trường; những gia đình ở hậu phương cũng chịu nhiều mất mát, đồng thời góp sức người, sức của để hỗ trợ cách mạng.

Việc tìm hiểu về mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ nhằm ghi nhớ một nhân vật lịch sử. Đây còn là dịp để mỗi người hiểu hơn về truyền thống cách mạng của quê hương Điện Bàn, về những gia đình có công với đất nước và về trách nhiệm gìn giữ những giá trị lịch sử.

Đối với thế hệ trẻ, lòng biết ơn có thể được thể hiện bằng những việc làm thiết thực: chủ động tìm hiểu lịch sử địa phương; kính trọng, thăm hỏi người có công; tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa; giữ gìn di tích, tư liệu lịch sử; và sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và quê hương.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã đi xa, nhưng câu chuyện về mẹ vẫn còn nguyên ý nghĩa. Tên tuổi và những hy sinh của mẹ nhắc nhở chúng ta trân trọng cuộc sống hòa bình, biết ơn những người đi trước và có trách nhiệm gìn giữ những giá trị mà các thế hệ đã dày công vun đắp.

Tưởng nhớ Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ cũng là tưởng nhớ những người mẹ Việt Nam đã lặng thầm cống hiến, những gia đình đã chịu nhiều mất mát và những con người đã góp phần làm nên lịch sử của dân tộc.

6. Nguồn tư liệu tham khảo

• Báo Điện tử Chính phủ: “Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ” (2024).

• Báo Điện tử Chính phủ: “Mẹ Thứ, Mây trắng về trời” (2010).

• Báo Dân trí: “9 bộ bát đũa và 9 người con của Mẹ không bao giờ trở về” (2026).

• Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy - Thị ủy Điện Bàn: Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

• Cổng thông tin điện tử UBND thị xã Điện Bàn: thông tin về Nhà Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ và các địa chỉ đỏ trên địa bàn.

• Cơ sở dữ liệu ngành Du lịch Việt Nam: thông tin về Quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng.