Mẹ VNAH Hồ Thị Há
Đến nhà của Mẹ Hồ Thị Há, quận Bình Thạnh, anh Mai Phước Lâm, nhân viên bảo tàng cho biết, chiếc khăn tang màu trắng mãi là kỷ niệm đáng nhớ nhất. Má Há có chồng và con gái đều là liệt sỹ. Những ngày con hoạt động cách mạng, nhớ con, má Há đã cắt một bộ áo bà ba màu xanh, phòng khi con về thăm nhà, có áo để mặc như người dân bình thường, tránh bị giặc phát hiện.
Khi hay tin chồng hy sinh trên chiến trường, má Há đã cắt vội chiếc khăn tang màu trắng, tìm cách gửi, báo tin cho con. Sau hơn một năm bặt vô âm tín, chiếc khăn tang màu trắng ấy bỗng quay trở lại nhưng do một người đồng đội của người con gái gửi lại cho má. Lúc đó, má Há mới hay, cô con gái duy nhất đã anh dũng chiến đấu và hy sinh. Chiếc khăn tang má Há gửi cho con gái được đồng đội tìm thấy ngay bên trong áo của con.
Chiếc khăn tang màu trắng vẫn được má Há nâng niu, cất giữ như báu vật cuộc đời. “Khi chúng tôi tìm đến nhà má, chia sẻ về dự án, má Há đã không ngần ngại kể lại câu chuyện về chiếc khăn tang. Đồng thời, sẵn sàng gửi tặng chúng tôi kỷ vật này với ý nguyện thay Má bảo quản, giữ gìn như chính má đã làm trong hơn 42 năm qua”, anh Lâm kể lại.
Trong thời gian thực hiện dự án tại các huyện ngoại thành của thành phố như Củ Chi, Hóc Môn, Cần Giờ có hơn 800 Mẹ vẫn còn sống. Hầu hết các Mẹ đều đã bước qua tuổi 80, 90. Có Mẹ sống với con, cháu, có Mẹ sống một mình hiu quạnh… Dù vậy, tất cả các kỷ vật của chồng, con hay của các chiến sĩ bộ đội luôn được Mẹ, người thân trong gia đình gìn giữ rất cẩn trọng. Dù chưa từng gặp mặt nhưng khi nghe có đoàn đến tìm hiểu về gia đình, các Mẹ rất vui mừng, sẵn sàng trò chuyện quên cả thời gian.
Đến khi đoàn công tác bày tỏ mong muốn được tiếp tục thay các Mẹ giữ gìn và bảo quản những di vật quý báu này, các Mẹ đều sẵn sàng trao tặng tận tay cho các thành viên. Đáng nhớ nhất là những lần tiếp nhận các kỷ vật “độc nhất vô nhị” của các Mẹ như chiếc radio bị hỏng của Mẹ Trần Thị Năm (quận 4); tủ sắt đựng đồ của Mẹ Huỳnh Thị Ba (huyện Cần Giờ) được làm từ vỏ quả bom ném từ máy bay B.52; hay bộ ăn trầu bằng đồng của Mẹ Lê Thị Đò (huyện Hóc Môn…
