Mẹ VNAH Lê Thị Sô (1)
Mẹ Sô năm nay tròn 100 tuổi. Đi lại không còn nhanh nhẹn nhưng đôi mắt mẹ vẫn còn sáng, trí nhớ của mẹ vẫn còn minh mẫn. Mẹ kể, gia đình mẹ có 3 mẹ VNAH (mẹ chồng, chị dâu mẹ Sô và mẹ Sô); 7 người hy sinh trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, trong đó có chồng và 1 người con trai của mẹ.
Chồng mẹ, liệt sĩ Võ Toàn những năm 1967 - 1968 là Phó Chủ tịch kiêm tài chính-kinh tế xã Hải Tân (cũ). Những năm kháng chiến, căn nhà tranh vách đất 4 gian, gian trong cùng trên trần nhà có làm cái trát dùng để cất trữ lương thực đồng thời là nơi giúp cán bộ trú ẩn. Nhờ vậy, nhiều lần, địch đến kiểm tra, lùng sục khắp nhà nhưng vẫn không phát hiện cán bộ. Dù con đông, lương thực thiếu thốn nhưng vợ chồng mẹ luôn tiết kiệm, dành lúa, gạo để tiếp tế cho bộ đội.
Hoạt động cách mạng bí mật, bị chỉ điểm nên năm 1967, ông Võ Toàn, chồng mẹ Sô bị địch bắt giam tại Lao Xá Quảng Trị. Sau nhiều trận tra tấn dã man, không khai thác được thông tin gì, gần một năm từ ngày bắt giam, địch buộc phải thả ông về. Dù trên cơ thể chằng chịt thương tích do bị tra tấn nhưng ông vẫn kiên trì tham gia cách mạng. Ngày 11/9/1968, ông Võ Toàn và đồng đội đang trên đường đi thu mua gạo cho bộ đội ở xã Hải Tân (cũ) nay là xã Nam Hải Lăng thì bị địch càn quét.
Từ dưới hầm lên, ông cùng đồng đội kiên quyết không chịu đầu hàng nên bị chúng bắn xuyên ngực và hy sinh tại chỗ. Vì biết trước sẽ khó thoát, quá trình lẩn trốn, ông Toàn và đồng đội đã đào đất lấp giấu tài liệu mật nên quân địch không thể tìm thấy, bảo đảm an toàn cho cán bộ cách mạng địa phương. Liệt sĩ Võ Toàn hy sinh khi người con út vừa mới lên 2 tuổi, để lại mẹ Sô và đàn con thơ.
