Một góc nhìn – Hai thời điểm – Một chứng nhân lịch sử hơn 120 năm tuổi

Một góc nhìn – Hai thời điểm – Một chứng nhân lịch sử hơn 120 năm tuổi

Từ một bến phà nhỏ đầu thế kỷ XX đến chiếc cầu thép giữa lòng thị xã Bắc Kạn, “cầu Phà” không chỉ là nơi qua lại, mà còn là một phần ký ức của nhiều thế hệ.

Đầu thế kỷ XX, khi Bắc Kạn bước vào cơn lốc khai thác thuộc địa, thực dân Pháp mở Quốc lộ 3 – 3A – 3B, xây đường, xây cầu. Trong các tư liệu Pháp, cây cầu này xuất hiện rất rõ:

• 1904: Dự kiến làm cầu sắt bắc qua sông Cầu tại Bắc Kạn.

• 1905: Cầu sắt dài ~60m, trụ đá, đang hoàn thiện.

• 1906: Xác nhận cầu đã khánh thành, khung thép nhập từ Pháp.

• 1907: Sông Cầu được vượt bằng cầu sắt cố định.

Cầu Phà còn mang tên kỹ thuật là “cầu Pigeaud type n°2”, một kiểu cầu thép lắp ghép tiêu chuẩn thời Pháp thuộc (dài 37m). Tên này xuất hiện trong tài liệu ngân sách Đông Dương 1928–1931 và báo chí đương thời.

Trên Hà Thành ngọ báo (1929), cây cầu được nhắc lại trong chuyến kinh lý của Thống sứ Bắc Kỳ: “…quan Thống sứ xét cái cầu Pigeaud bắc qua sông Cầu”.

Trong văn chương, Ba Bể du ký (1921) mô tả nơi đây từng chỉ là phà – rồi cầu gỗ, cầu sắt, cầu xi-măng… nhưng dân vẫn quen gọi “cầu Phà”. Một cái tên sống cùng ký ức cộng đồng hơn trăm năm.

🔥 Dấu ấn Cách mạng Tháng Tám 1945:

Cầu Phà là điểm mà lực lượng cách mạng đi qua để tiến vào thị xã Bắc Kạn buộc quân Nhật rút lui, theo hồi ký Ánh sáng đây rồi của Nông Văn Lạc.

💥 Kháng chiến chống Pháp – chống Mỹ:

• 1950-52: Pháp ném bom phá cầu.

• 1965: Không quân Mỹ ném bom dữ dội (54 quả/50 phút), khiến 29 người thương vong.

Hai chiến sĩ Dương Văn Lập – Nguyễn Hữu Gần anh dũng lấy thân mình làm giá súng bắn trả máy bay 💔🇻🇳

Nhân dân và bộ đội kiên cường bám cầu: “Địch phá ngày – ta sửa đêm”.

🛠 1985: Cây cầu sắt dài hơn 100m, rộng 4m được xây dựng – khi đó là cầu hiện đại nhất tỉnh Bắc Kạn. Từ ngày cầu Bắc Kạn 2 xuất hiện, cầu Phà lặng lẽ khép lại chặng đường lịch sử – nhưng ký ức về nó vẫn còn nguyên

Hôm nay nhìn lại góc chụp năm 1954 và hiện tại, không chỉ thấy sự đổi thay của thị xã, mà còn thấy sự bền bỉ của một địa danh đã đi cùng bao thế hệ.