Một lần đóng vai ngư dân

Sau khi tham gia Chiến dịch Đường 9-Nam Lào, cuối tháng 4-1971, đơn vị tôi ra Bắc và đóng quân ở Nông trường Việt-Trung (Quảng Bình). Ngày ấy, Trạm sửa chữa xe-máy của Lữ đoàn 45 (Binh chủng Pháo binh) chúng tôi tận dụng bóng cây cao su của nông trường để “mổ xẻ” các loại xe máy bị hỏng để kiểm tra, sửa chữa. Hôm ấy là một ngày đầu tháng 5-1971, trong lúc tôi đang làm việc thì thấy có một người đàn ông trung niên đứng xem rất tập trung. Tưởng là người của Nông trường, tôi ngẩng đầu lên chào và vừa làm vừa trò chuyện. Anh tự giới thiệu là Chủ nhiệm Hợp tác xã Quảng Phú, đến thăm người nhà ở Nông trường, thấy chúng tôi sửa chữa ô tô, máy nổ nên có ý muốn nhờ đơn vị sửa chữa giúp mấy cái máy phát điện của Hợp tác xã. Tôi vội ngừng công việc và mời anh vào gặp anh Nguyễn Văn Bàn, Trạm trưởng.

Theo anh chủ nhiệm, vì máy nổ hỏng nên mấy hôm nay, một số đội sản xuất không ra khơi được. Nghe vậy, anh Bàn đã giao nhiệm vụ cho tôi đi cùng với anh chủ nhiệm về Hợp tác xã Quảng Phú sửa chữa máy nổ cho bà con để kịp ra khơi. Ngay sau buổi trưa, tôi cùng anh chủ nhiệm đi hơn chục cây số tới Hợp tác xã. Tôi không kịp uống nước, bắt tay ngay vào sửa chữa. Mất gần một giờ đồng hồ, tiếng máy nổ giòn giã, bà con vui mừng cảm ơn tôi. Một lát sau, mấy thanh niên lực lưỡng khiêng một cái máy phát điện đến đề nghị tôi sửa giúp. Tôi kiểm tra và bắt đúng “bệnh”, ít phút sau đã có tiếng máy “phành phạch” cất lên. Mọi người không ai bảo ai cùng reo hò: “Bộ đội giỏi quá!”. Tuy nhiên, do bộ điều tốc của máy bị hỏng, tôi lại không có phụ tùng để thay thế nên đã hướng dẫn anh em tạm thời cố định ga và tùy theo phụ tải mà điều chỉnh tốc độ của máy cho phù hợp.

Tuy hướng dẫn cặn kẽ nhưng không có thanh niên nào dám đảm nhận phụ trách vận hành máy, vì nếu ra khơi, máy trục trặc hay hỏng thì không tự tin xử lý được. Thấy vậy, tôi xung phong đi cùng để kèm cặp, hướng dẫn anh em, nếu có trục trặc thì đã có tôi trợ giúp. Thấy các anh lưỡng lự, tôi liền hỏi lý do, một thanh niên bảo: “Có anh đi cùng, bà con rất phấn khởi và yên tâm. Nhưng trên vùng biển của ta vẫn thỉnh thoảng có tàu bọn biệt kích hoạt động, nếu có gặp bà con ngư dân chúng tôi thì chúng chỉ gây sự, quấy rối một lúc rồi bỏ đi. Nhưng anh là bộ đội, nhỡ có chuyện gì, chúng tôi không biết ăn nói với đơn vị thế nào”.

Tôi liền bảo: “Anh cho tôi mượn bộ quần áo của các anh và đội chiếc mũ vào thì làm sao chúng biết tôi là bộ đội được?”.

Tôi báo cáo anh Bàn, anh gật đầu và dặn tôi cố gắng giúp bà con. Vậy là trong chốc lát, tôi đã thành một ngư dân. Khi hoàng hôn buông xuống, đoàn thuyền đánh cá của Hợp tác xã Quảng Phú nhổ neo ra khơi, trong đó có tôi là anh bộ đội trong vai một người thợ máy. Tôi lên thuyền với tâm trạng vừa vui, vừa lo... Không khí trên thuyền rất vui, giúp tôi vượt qua được cả say sóng, bà con khen tôi lần đầu tiên đi biển mà không bị say, nhất là mấy o còn nói trêu tôi nữa! Cũng phải nói thêm, đi biển vậy mà o nào cũng trắng trẻo, xinh xắn chứ không “ngăm ngăm” như tôi nghĩ! Đi được khoảng vài chục hải lý thì đoàn thuyền dừng lại giăng lưới bắt cá. Tôi giúp bà con khởi động máy phát điện, lắp đèn chiếu sáng để nhử đàn cá đi vào vùng lưới mà các thuyền khác đã giăng sẵn. Vui mắt nhất là khi đàn cá đã bị lưới quây kín, dưới ánh đèn điện thấy cá lúc nhúc như ở trong chậu...

Khi bình minh xuất hiện trên biển thì cũng là lúc mẻ lưới cuối cùng kết thúc, đoàn thuyền trở về đất liền. Trừ thợ máy và lái thuyền làm nhiệm vụ, còn lại mọi người tận dụng các chỗ trống trên thuyền tranh thủ lăn ra ngủ, cũng không cần giữ ý nữa! Mặc dù thức trắng cả đêm nhưng tôi không thấy buồn ngủ, ngồi một mình bên mạn thuyền thưởng thức bình minh trên biển tuyệt đẹp.

Gần trưa thì đoàn thuyền về đến bến. Trạm trưởng Nguyễn Văn Bàn và mấy anh em đang đợi sẵn. Anh cho biết, Chủ nhiệm Hợp tác xã và bà con rất khen tôi và cảm ơn Trạm sửa chữa xe-máy đã giúp đỡ Hợp tác xã trong lúc khó khăn. Lúc chia tay, bà con còn bắt chúng tôi phải đem về ít cá để cải thiện...

HOÀNG QUÝ LÊ

(Ghi theo lời kể của Đại tá Nguyễn Tất Thắng, nguyên cán bộ Cục Hậu cần, Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam)