MỘT THỜI ĐỂ NHỚ (1)

Những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước là quãng đời mà ông Phạm Xuân Thái luôn nhắc lại với một niềm xúc động sâu sắc. Đó không chỉ là ký ức về chiến tranh, mà còn là ký ức của lòng người – của tình quân dân gắn bó, của những hi sinh thầm lặng và của ý chí không bao giờ khuất phục.

Ông kể rằng, ngày ấy, khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, mỗi bước chân của người lính đều phải đối mặt với hiểm nguy rình rập. Địch liên tục càn quét, đánh phá, từ trên không cho đến dưới mặt đất. Bom đạn trút xuống không kể ngày đêm, rừng núi bị cày xới, làng mạc tiêu điều. Có những đêm hành quân, cả đơn vị phải đi trong bóng tối, không dám bật một ánh đèn, chỉ dựa vào ánh trăng mờ hoặc cảm nhận đường đi bằng kinh nghiệm. Một tiếng động nhỏ cũng có thể khiến cả đội phải dừng lại, nín thở, lắng nghe từng chuyển động của rừng.

Cuộc sống hàng ngày của quân và dân lúc ấy vô cùng gian khổ. Bộ đội thiếu thốn đủ bề: từ lương thực, thuốc men cho đến quần áo. Có những ngày chỉ ăn cơm độn sắn, rau rừng, uống nước suối, vậy mà ai cũng kiên cường bám trụ. Nhưng chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó, tình quân dân lại càng thêm gắn bó.

Ông Thái nhớ mãi hình ảnh những người dân quê nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Ban ngày, họ vẫn lao động bình thường như chưa từng có chiến tranh. Nhưng đêm xuống, họ âm thầm tiếp tế lương thực, dẫn đường cho bộ đội, thậm chí che giấu cán bộ ngay trong nhà mình. Có những gia đình đào hầm bí mật dưới gầm giường, dưới bếp, nơi bộ đội có thể ẩn náu mỗi khi địch càn.

Ông kể có lần đơn vị ông bị địch phát hiện, phải rút lui gấp. Trong lúc nguy cấp, một cụ già đã dẫn cả tổ luồn qua những lối mòn chỉ người địa phương mới biết, rồi đưa vào một khu hầm bí mật. Cụ chỉ nói ngắn gọn:

“Các chú cứ ở đây, có chúng tôi lo.”

Câu nói ấy, giản dị nhưng chứa đựng cả tấm lòng, khiến ông nhớ mãi không quên.

Những trận đánh diễn ra không chỉ bằng súng đạn, mà còn bằng mưu trí và sự phối hợp chặt chẽ giữa quân và dân. Có khi bộ đội phục kích trong rừng, còn dân làng đóng vai người bình thường để theo dõi, báo tin cho ta về hướng di chuyển của địch. Mỗi chiến thắng, dù nhỏ, đều phải đánh đổi bằng sự hi sinh thầm lặng của biết bao con người.

Nhưng chiến tranh không chỉ có chiến thắng. Đó còn là những mất mát không gì bù đắp được.

Ông Thái trầm giọng khi nhắc đến những đồng đội đã ngã xuống. Có người vừa hôm trước còn ngồi bên nhau chia nhau từng nắm cơm, vậy mà hôm sau đã nằm lại nơi chiến trường. Có người không kịp gửi lại lời nhắn nào cho gia đình. Những nấm mộ vội vàng, những tấm bia không tên… là minh chứng cho một thời máu lửa.

Không chỉ bộ đội, người dân cũng chịu nhiều đau thương. Có những ngôi làng bị bom san phẳng, có những gia đình mất đi người thân chỉ trong một trận càn. Có những người mẹ tiễn con ra trận rồi mãi mãi không được gặp lại. Những giọt nước mắt ấy hòa cùng đất đỏ, trở thành một phần ký ức không thể nào quên.

Ông kể, có lần đơn vị ông quay lại một nơi từng đóng quân, thì ngôi nhà từng che chở họ đã bị địch đốt cháy. Người phụ nữ chủ nhà đã hi sinh khi cố bảo vệ hầm bí mật. Khi đứng trước nền nhà cháy dở, ai cũng lặng đi. Không ai nói với ai, nhưng tất cả đều hiểu: mình phải sống, phải chiến đấu, để xứng đáng với những hi sinh đó.

Chính những mất mát, đau thương ấy đã hun đúc nên ý chí sắt đá của quân và dân ta. Không ai lùi bước. Ngược lại, càng gian khổ, càng quyết tâm. Mỗi trận đánh, mỗi bước tiến đều mang theo niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước được giải phóng.

Và rồi ngày đó cũng đến.

Khi nhắc lại khoảnh khắc đất nước thống nhất, giọng ông Thái vẫn run run. Ông nói, niềm vui không chỉ là chiến thắng, mà còn là sự kết thúc của những năm tháng chia ly, mất mát. Nhưng niềm vui ấy cũng lẫn với nỗi buồn, bởi có quá nhiều người đã không còn để chứng kiến ngày hòa bình.

Giờ đây, khi chiến tranh đã lùi xa, ông vẫn luôn nhắc nhở con cháu phải biết trân trọng những gì mình đang có. Bởi để có được cuộc sống yên bình hôm nay, biết bao người đã ngã xuống, biết bao gia đình đã hi sinh.

“Một thời để nhớ” – không phải để tự hào riêng, mà để nhắc nhớ về lòng yêu nước, về tình người trong gian khó, và về ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam.

Câu chuyện của ông Phạm Xuân Thái không chỉ là ký ức cá nhân, mà là một phần của lịch sử. Một thời gian khổ, nhưng cũng là một thời đẹp nhất – khi con người sống vì nhau, vì đất nước, và vì một ngày mai hòa bình.