Một thời Quảng Trị khói lửa

Tôi trở lại Quảng Trị vào một buổi chiều tháng Bảy. Gió từ sông Thạch Hãn thổi lên mát rượi, mang theo mùi phù sa và cả những ký ức tưởng đã ngủ yên từ rất lâu.

Bây giờ nơi này yên bình đến lạ. Những con đường sạch sẽ, hàng cây xanh rì, tiếng chuông chùa ngân vang trong không gian tĩnh lặng. Nhưng hơn năm mươi năm trước, nơi đây từng là một trong những chiến trường khốc liệt nhất mà tôi đã đi qua.

Năm ấy, tôi vừa tròn hai mươi tuổi.

Chúng tôi hành quân vào Quảng Trị giữa mùa hè đỏ lửa. Cái nóng miền Trung như thiêu đốt da thịt, cộng thêm bom đạn dội xuống ngày đêm khiến đất trời lúc nào cũng mù mịt khói. Có những lúc, tôi không còn phân biệt được đâu là ngày, đâu là đêm – chỉ biết rằng tiếng pháo chưa bao giờ ngừng.

Đơn vị tôi đóng gần bờ sông Thạch Hãn. Dòng sông ấy, nhìn từ xa vẫn hiền hòa, nhưng lại là nơi chứng kiến biết bao sinh tử. Mỗi lần vượt sông là một lần đối mặt với cái chết. Nước cuốn xiết, pháo sáng rực trời, đạn bắn xối xả.

Trong đơn vị tôi có Thành – cậu bạn thân nhất. Thành quê tận miền Bắc, dáng người gầy nhưng nhanh nhẹn. Cậu hay kể về những cánh đồng lúa chín vàng, về tiếng sáo diều buổi chiều quê. Mỗi lần nghe Thành kể, tôi lại thấy lòng mình dịu lại giữa những ngày khói lửa.

Một đêm, chúng tôi nhận lệnh vượt sông.

Trời tối đen như mực. Chỉ có ánh pháo sáng thi thoảng lóe lên, soi rõ từng gương mặt căng thẳng. Tôi và Thành cùng bám vào một chiếc bè nhỏ, lặng lẽ tiến về phía bên kia.

Nước sông lạnh buốt. Tiếng đạn xé gió trên đầu nghe rợn người. Tôi nghe rõ cả nhịp tim mình đập dồn dập.

Giữa dòng sông, bất ngờ pháo sáng bùng lên. Ngay sau đó là tiếng súng dồn dập. Mặt nước tung lên những cột nước trắng xóa.

“Cúi xuống!” – Thành hét lên.

Tôi vừa kịp cúi đầu thì một tiếng nổ chát chúa vang lên. Chiếc bè rung mạnh. Tôi choáng váng, nước tràn vào miệng, vào mũi.

Khi định thần lại, tôi quay sang tìm Thành.

Nhưng… cậu không còn ở đó nữa.

Tôi gọi trong tuyệt vọng, giữa tiếng nước và tiếng súng:
“Thành ơi…!”

Không có câu trả lời.

Chỉ có dòng sông vẫn chảy.

Chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ đêm hôm ấy. Nhưng với tôi, một phần tuổi trẻ đã nằm lại dưới đáy sông Thạch Hãn, cùng với Thành và rất nhiều người đồng đội khác.

Những ngày sau đó, chiến sự càng ác liệt. Đất Quảng Trị bị cày xới bởi bom đạn. Có những ngôi làng chỉ còn lại nền nhà cháy đen. Có những con đường hôm qua còn đi được, hôm nay đã thành hố bom chằng chịt.

Nhưng chúng tôi vẫn bám trụ. Bởi ai cũng hiểu: nếu lùi bước, thì sẽ không có ngày mai.

Rồi ngày ấy cũng đến.

Khi tiếng súng ngừng, khi lá cờ chiến thắng tung bay, chúng tôi ôm nhau mà khóc. Không phải vì yếu đuối, mà vì đã đi qua quá nhiều mất mát.

Tôi trở về… nhưng Thành thì không.

Nhiều năm sau, tôi quay lại nơi này. Đứng bên dòng Thạch Hãn, tôi thả xuống nước một nhành hoa nhỏ.

“Thành à… Quảng Trị bây giờ yên bình rồi. Những cánh đồng đã xanh trở lại. Trẻ con đã cắp sách đến trường. Điều mà cậu từng mong… đã thành hiện thực.”

Gió thổi nhẹ. Mặt sông lăn tăn gợn sóng, như một lời đáp lại từ quá khứ.

Tôi đứng lặng rất lâu.

Một thời Quảng Trị khói lửa đã lùi xa, nhưng ký ức thì vẫn còn đó – không phải để đau buồn, mà để nhắc chúng ta rằng:

Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng máu xương của biết bao con người.

Và những người đã nằm lại… sẽ mãi sống trong từng tấc đất quê hương.