MƯỜI BỐN NGÀY Ở HANG PẮC BÓ – CÂU CHUYỆN VỀ MỘT VÙNG ĐẤT GIỮA NÚI RỪNG CAO BẰNG

Mùa xuân năm 1941, giữa núi rừng Cao Bằng, có một người trở về sau nhiều năm bôn ba ở nước ngoài. Người ấy tìm đến một vùng núi đá heo hút bên biên giới Việt – Trung, nơi có những bản làng của đồng bào Tày, Nùng và những con đường nhỏ men theo suối.

Đó là Pác Bó.

Ngày nay, Pác Bó đã trở thành một địa danh lịch sử quen thuộc. Nhưng vào thời điểm ấy, nơi đây chỉ là một vùng núi xa xôi, cuộc sống của người dân còn nhiều khó khăn. Không ai trong những người dân bản địa có thể biết rằng sự xuất hiện của người khách đặc biệt ấy sẽ khiến Pác Bó trở thành một địa danh được nhắc đến mãi trong lịch sử Việt Nam.

Người ấy là Nguyễn Ái Quốc, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Một căn lán nhỏ bên suối

Khi trở về nước vào tháng 1 năm 1941, Nguyễn Ái Quốc chọn Pác Bó làm nơi hoạt động.

Người sống và làm việc trong một hang đá, thường được gọi là hang Cốc Bó. Gần hang có một con suối trong xanh, sau này được gọi là suối Lê-nin, còn ngọn núi phía trước được đặt tên là núi Các Mác.

Những cái tên ấy nghe rất lớn lao, nhưng cuộc sống ở Pác Bó khi đó lại vô cùng giản dị.

Có những ngày Người làm việc trong hang đá.

Có những buổi Người ngồi bên suối.

Có khi Người cùng cán bộ trao đổi công việc dưới tán cây giữa núi rừng.

Không có bàn làm việc sang trọng, cũng chẳng có những điều kiện thuận lợi của một cơ quan lớn. Những công việc quan trọng của cách mạng lại được bàn bạc giữa một vùng núi rừng hẻo lánh.

Một bữa cơm giữa núi rừng

Cuộc sống ở Pác Bó thiếu thốn đến mức bữa ăn nhiều khi chỉ có cháo ngô, rau rừng hoặc những thứ người dân địa phương kiếm được.

Chính trong hoàn cảnh ấy, hình ảnh của Nguyễn Ái Quốc trở nên gần gũi với đồng bào.

Người sống như một người dân miền núi.

Khi cần đi lại, Người đi bộ trên những con đường rừng.

Khi làm việc, Người có thể ngồi bên một tảng đá.

Khi nghỉ ngơi, Người trở về hang.

Những người dân quanh Pác Bó dần biết đến vị cán bộ có dáng người gầy, nói chuyện nhẹ nhàng và luôn quan tâm đến công việc của cách mạng.

Những người dân âm thầm giúp đỡ

Nếu chỉ kể câu chuyện Pác Bó bằng tên tuổi của Hồ Chí Minh thì vẫn chưa đầy đủ.

Bởi để một căn cứ cách mạng tồn tại giữa núi rừng, cần có sự giúp đỡ của rất nhiều người dân.

Đồng bào địa phương dẫn đường.

Có người cung cấp lương thực.

Có người giúp che giấu cán bộ.

Có người báo tin khi phát hiện người lạ xuất hiện trong vùng.

Trong số những người dân ấy có những cái tên được lịch sử nhắc đến, nhưng cũng có rất nhiều người chỉ được nhớ trong ký ức của gia đình và bản làng.

Chính họ đã tạo nên một vòng tay bảo vệ quanh căn cứ cách mạng.

Hội nghị giữa núi rừng

Tại Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc không chỉ sống và làm việc.

Người còn trực tiếp chuẩn bị cho những bước phát triển quan trọng của cách mạng Việt Nam.

Tháng 5 năm 1941, Hội nghị Trung ương lần thứ tám được tổ chức tại Khuổi Nậm, một địa điểm thuộc khu vực Pác Bó.

Giữa núi rừng Cao Bằng, những người lãnh đạo cách mạng bàn về một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt: tập hợp toàn dân để giành độc lập dân tộc.

Từ hội nghị này, chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh được xác định.

Đó là một bước ngoặt quan trọng.

Và thật đặc biệt khi một quyết định lớn của lịch sử lại được bàn bạc giữa một vùng núi rừng xa xôi như Pác Bó.

Những ngày tháng không thể quên

Có lẽ nếu được hỏi điều gì khiến Pác Bó trở nên đặc biệt, câu trả lời không chỉ nằm ở những sự kiện lớn.

Đó còn là hình ảnh một con người ngồi bên dòng suối đọc tài liệu.

Là những cán bộ đi trong rừng giữa đêm.

Là những người dân âm thầm mang cơm đến cho cán bộ.

Là những cuộc trò chuyện nhỏ trong một căn lán đơn sơ.

Là những bước chân đi trên con đường núi mà không ai biết tương lai của đất nước sẽ thay đổi như thế nào.

Nhưng chính từ những điều bình dị ấy, một phong trào lớn đang dần hình thành.

Pác Bó sau này

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào một thời kỳ mới, còn Pác Bó trở thành một địa danh gắn với những năm tháng đầu tiên của cuộc vận động giành độc lập.

Chiến tranh sau đó tiếp tục kéo dài.

Nhiều vùng đất của Cao Bằng lại trở thành chiến trường.

Nhưng Pác Bó vẫn được người dân gìn giữ như một nơi lưu giữ ký ức.

Ngày nay, người ta có thể đến đây, đi qua con đường vào khu di tích, nhìn dòng suối Lê-nin và bước vào hang Cốc Bó.

Khung cảnh vẫn là núi rừng.

Suối vẫn chảy.

Cây cối vẫn xanh.

Chỉ có điều, những người từng sống và làm việc ở nơi này đã trở thành một phần của lịch sử.

Một vùng đất nhỏ và một câu chuyện lớn

Pác Bó khiến người ta nhận ra rằng những bước ngoặt lớn của lịch sử đôi khi không bắt đầu từ những thành phố đông đúc hay những tòa nhà lớn.

Nó có thể bắt đầu từ một căn hang nhỏ.

Từ một bữa cơm giản dị.

Từ một cuộc họp giữa núi rừng.

Và từ sự che chở của những người dân bình thường.

Hơn tám mươi năm đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó. Những người từng sống trong những căn lán năm xưa đã không còn nữa, nhưng dòng suối Lê-nin vẫn chảy qua núi rừng Cao Bằng.

Nó lặng lẽ chảy như một lời nhắc rằng nơi đây từng có một thời, những con người rất bình thường đã cùng nhau nuôi dưỡng một giấc mơ rất lớn: một ngày đất nước được độc lập và người dân được sống trong tự do.