Mười nữ tình nguyện viên trẻ tuổi tại ngã tư Đòng Lộc - Mười Bông Hoa Bất Tử

Ngã tư Đồng Lộc, nằm trên tuyến đường Hồ Chí Minh xuyên qua dãy núi Trường Sơn thuộc tỉnh Hà Tĩnh, là điểm giao nhau giữa Quốc lộ 15A và Tỉnh lộ 2 của Hà Tĩnh, thuộc thị trấn Đồng Lộc, huyện Cần Lộc. Vào thời điểm đó, biết đây là khu vực trọng điểm có vai trò quan trọng như điểm tiếp tế cho hậu phương, quân đội Mỹ đã tập trung lực lượng không quân với một lượng lớn bom đạn để tấn công dữ dội vùng đất này, với hy vọng tiêu diệt nó.
Theo ghi chép lịch sử, trong thời chiến, ngã tư Đồng Lộc là một tuyến giao thông huyết mạch giúp hậu phương tiếp tế nhân lực và nguồn lực cho miền Nam. Từ năm 1964 đến năm 1972, khu vực này liên tục bị ném bom, năm 1968 là năm dữ dội nhất. Chỉ trong 240 ngày đêm, từ tháng 3 đến tháng 10 năm 1968, Không quân Mỹ đã thả 43.600 quả bom xuống ngã tư hẹp này, trong đó có 6.000 quả bom từ tính và bom hẹn giờ.

Với tinh thần "Sống bám cầu đường, chết anh dũng kiên cường", quân đội và nhân dân Hà Tĩnh cùng cả nước đã dốc toàn lực, kiên quyết bảo vệ Đồng Lộc, giữ vững tuyến giao thông huyết mạch này. Lực lượng tình nguyện thanh niên, công nhân giao thông, cảnh sát, pháo binh, dân quân và người dân địa phương đã làm việc ngày đêm, túc trực tại khu vực, chịu đựng các cuộc oanh tạc, mất mát và đau khổ, đẩy lùi máy bay địch, cứu vãn xe cộ và đường sá, lập nên những chiến công hiển hách.

Trong số đó có 10 cô gái đến từ ngã tư Đồng Lộc, Tiểu đoàn 4, Đại đội 552 – một trong những đơn vị chính được giao nhiệm vụ lấp hố bom và sửa chữa đường sá sau các cuộc oanh tạc của địch. Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, trong cuộc oanh tạc thứ 15, một nhóm máy bay Mỹ lao xuống và thả một loạt bom dữ dội, nhắm vào khu vực nơi các cô gái đang làm việc trên con đường phía dưới. Mười cô gái không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tạm trú trong hầm trú ẩn gần nhất bên đường, chờ máy bay đi qua trước khi tiếp tục làm việc trên đoạn đường còn lại. Bất ngờ, một loạt bom rơi xuống, làm sập hầm trú ẩn và chôn vùi tất cả bọn họ. Hầm trú ẩn sụp đổ, và cả 10 cô gái đều thiệt mạng ở độ tuổi còn rất trẻ, chưa ai trong số họ lập gia đình.

Để tưởng nhớ những đóng góp và chiến công hiển hách của các anh hùng trẻ tuổi tại ngã tư Đồng Lộc, ngày 7 tháng 6 năm 1972, Chủ tịch nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho đội 10 nữ chiến sĩ tình nguyện trẻ tuổi. Ngày 9 tháng 12 năm 2013, Di tích lịch sử ngã tư Đồng Lộc cũng được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt trên đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại. Trải qua thời gian, nơi từng được biết đến là "vùng chết" đã trở thành "địa chỉ đỏ", nơi giáo dục các thế hệ người Việt Nam về lòng yêu nước và cách mạng.

Vẫn lưu giữ những câu chuyện lịch sử vẻ vang của dân tộc mỗi khi du khách đến dâng hương và tham quan, ngã tư Đồng Lộc ngày nay đã được đầu tư 12 hạng mục xây dựng bao gồm: Cổng vào di tích lịch sử; tượng đài chiến thắng; bia tưởng niệm các liệt sĩ tình nguyện thanh niên quốc gia; khu mộ 10 liệt sĩ nữ tình nguyện thanh niên ngã tư Đồng Lộc; bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ ngành giao thông vận tải hy sinh tại Hà Tĩnh; cột biểu tượng ngành giao thông vận tải; tháp chuông ngã tư Đồng Lộc; đền thờ ngã tư Đồng Lộc; cụm tượng 10 thiếu nữ tình nguyện thanh niên ngã tư Đồng Lộc; đồi La Thị Tâm; nhà truyền thống của Đoàn Thanh niên Tình nguyện Việt Nam; nhà truyền thống ngã tư Đồng Lộc.

Ông Trần Hữu Hùng, hướng dẫn viên du lịch đến từ Ban Quản lý Di tích Lịch sử Ngã tư Đồng Lộc, đã mô tả sự tàn khốc của quá khứ trên con đường huyết mạch này cho du khách: “Tôi vô cùng vinh dự được đứng ở đây, hướng dẫn và kể cho du khách nghe những câu chuyện anh hùng của các anh hùng dân tộc. Vì vậy, dù mỗi ngày có rất nhiều đoàn khách đến dâng hương, nhưng cảm xúc của tôi khi đứng trước hàng chục, thậm chí hàng trăm người để kể về câu chuyện của 10 nữ tình nguyện viên trẻ tuổi vẫn luôn sâu sắc, xúc động và sống động như lần đầu tiên tôi kể cho họ nghe. Qua những câu chuyện này, tôi hy vọng có thể truyền tải niềm tự hào, lòng kính trọng và lòng biết ơn vô bờ bến đối với những người lính huyền thoại này, không chỉ đến người dân Việt Nam mà còn đến những người bạn quốc tế đến thăm nơi đây.”

Trong khung cảnh yên bình ngày hôm nay, thật khó tưởng tượng rằng 56 năm trước, ngã tư Đồng Lộc là một chiến trường khốc liệt, nơi chiến sĩ và thường dân phải chịu đựng những trận oanh tạc và bắn phá không ngừng nghỉ. Thắp một nén hương thành kính, cô gái trẻ Trần Thị Diệu Linh đến từ Nghệ An nghẹn ngào nói: "Chúng tôi, những người trẻ tuổi, luôn biết ơn những liệt sĩ anh hùng đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc. Và tôi càng cảm thấy sâu sắc và tự hào hơn khi được nghe câu chuyện về 10 cô gái Đồng Lộc. Tôi nghĩ không chỉ riêng tôi, mà mỗi người trẻ đến đây sẽ càng ý thức hơn về trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc, rằng họ phải sống một cuộc đời hữu ích, xứng đáng với thế hệ đi trước và truyền thống cách mạng của dân tộc."

Chiến tranh đã qua lâu rồi, nhưng huyền thoại về ngã tư Đồng Lộc vẫn còn mãi. Dưới đây là một đoạn trích từ bài hát "Đồng Lộc, tên tuổi người sẽ mãi đẹp" của Dương Toàn Thiên để bày tỏ nỗi buồn, tưởng nhớ những hy sinh và khơi dậy ngọn lửa yêu nước trong lòng người Việt Nam ngày nay khi nhắc đến ngã tư Đồng Lộc: "Một ngàn năm nữa, ta vẫn nhớ mãi mười cô gái trẻ hai mươi tuổi, những người đã hy sinh vì đoàn xe. Không nao núng trước hỏa lực pháo binh và bom đạn, trái tim họ vẫn kiên cường. Vì Tổ quốc, họ đã cống hiến tuổi trẻ cho những chiến thắng vẻ vang. Trên vô số con đường thẳng tắp dẫn ra chiến tuyến, tên tuổi họ tỏa sáng rực rỡ cho dân tộc. Đồng Lộc, người yêu dấu, Đồng Lộc, chiến thắng..."