Ngày Trở Về (1)

Mùa xuân năm 1976.

Những cơn gió nhẹ từ cánh đồng lúa đang thì con gái thổi qua ngôi làng nhỏ ven sông ở miền Trung. Sau ngày đất nước thống nhất, quê hương dần hồi sinh sau những năm dài chiến tranh. Những ngôi nhà mới được dựng lên trên nền đất cũ. Tiếng trẻ con nô đùa lại vang lên trên những con đường làng từng đầy hố bom.

Trong ngôi nhà tranh cuối xóm, bà Nguyễn Thị Hòa ngồi bên khung cửa sổ nhìn ra con đường đất đỏ.

Năm nay bà đã ngoài sáu mươi tuổi.

Mái tóc bạc gần hết.

Đôi mắt đã mờ đi vì tuổi tác.

Nhưng ngày nào bà cũng ngồi ở đó.

Ngày nào cũng nhìn về phía đầu làng.

Như thể đang chờ đợi một ai đó.

Người ấy là con trai bà – anh Nguyễn Văn Minh.

Minh rời quê năm 1954.

Khi ấy anh mới mười chín tuổi.

Ngày lên đường tập kết ra Bắc, anh đứng bên bến sông nắm chặt tay mẹ.

– Mẹ ở nhà giữ gìn sức khỏe. Con đi rồi sẽ có ngày trở về.

Bà Hòa cố gượng cười.

– Mẹ chờ con.

Chiếc thuyền rời bến.

Người thanh niên đứng trên mũi thuyền không ngừng ngoái lại.

Bà Hòa đứng bên bờ sông cho đến khi bóng con trai khuất hẳn sau màn sương.

Bà không ngờ rằng lời hứa “sẽ trở về” ấy kéo dài hơn hai mươi năm.

Những năm sau đó, chiến tranh ngày càng khốc liệt.

Tin tức về Minh rất ít.

Thỉnh thoảng gia đình nhận được vài lá thư.

Trong thư, anh luôn viết:

“Con vẫn khỏe. Mẹ đừng lo.”

“Con nhớ quê nhiều lắm.”

“Ngày thống nhất đất nước, con nhất định trở về.”

Bà Hòa cất tất cả thư vào một chiếc hộp gỗ nhỏ.

Mỗi lần nhớ con, bà lại mang ra đọc.

Đọc đến thuộc lòng.

Có những lá thư giấy đã ngả vàng.

Có những nét mực đã nhòe vì nước mắt.

Rồi chiến tranh leo thang.

Liên lạc trở nên khó khăn.

Những lá thư thưa dần.

Sau đó hoàn toàn mất tin tức.

Có người nói Minh đã hy sinh.

Có người bảo anh đang chiến đấu ở chiến trường xa.

Không ai biết chính xác.

Nhưng bà Hòa vẫn tin con trai còn sống.

Bà nói với mọi người:

– Chừng nào chưa thấy giấy báo tử thì tôi vẫn chờ.

Và bà chờ thật.

Mùa xuân này qua mùa xuân khác.

Năm này qua năm khác.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Tin miền Nam hoàn toàn giải phóng lan khắp đất nước.

Cả làng mở hội.

Mọi người ôm nhau khóc.

Những lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên khắp các ngả đường.

Bà Hòa cũng khóc.

Nhưng nước mắt bà hôm ấy không chỉ là niềm vui chiến thắng.

Mà còn là hy vọng.

Bà tin rằng giờ đây con trai mình sẽ trở về.

Những tháng đầu sau hòa bình, nhiều người lính lần lượt trở về quê hương.

Ngày nào cũng có gia đình đón người thân.

Có nhà đốt pháo.

Có nhà làm cỗ.

Tiếng cười vang khắp xóm làng.

Bà Hòa vui cho mọi người.

Nhưng mỗi lần nhìn thấy ai đó đoàn tụ với gia đình, lòng bà lại nhói lên.

Con trai bà vẫn chưa về.

Một buổi chiều cuối tháng ba năm 1976.

Khi bà đang nhặt rau ngoài sân thì có tiếng gọi:

– Bác Hòa ơi!

Đó là anh cán bộ xã.

Trên tay anh cầm một phong thư.

– Thư từ Hà Nội gửi về cho bác.

Bà run run nhận lấy.

Đôi tay già nua không ngừng run rẩy.

Bà mở thư.

Những dòng chữ hiện ra trước mắt.

“Má kính yêu!

Con là Minh đây.

Con vẫn còn sống.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, con sẽ về quê trong tháng tới...”

Bà đọc chưa hết thư thì nước mắt đã trào ra.

Lá thư rơi xuống lòng.

Bà ôm mặt khóc nức nở.

Khóc như một người vừa tìm lại điều quý giá nhất cuộc đời.

Cả làng nghe tin đều vui mừng.

Ai cũng mong chờ ngày Minh trở về.

Sáng ngày 15 tháng 5 năm 1976.

Con đường làng ngập nắng.

Bà Hòa dậy từ rất sớm.

Bà quét sân.

Lau bàn thờ tổ tiên.

Nấu nồi cơm mới.

Mặc bộ áo dài đã cất giữ nhiều năm.

Từ sáng đến trưa.

Từ trưa đến chiều.

Bà cứ thấp thỏm đi ra đi vào.

Mỗi tiếng chó sủa ngoài cổng đều khiến bà giật mình.

Đến gần chiều tối.

Từ đầu làng xuất hiện một người đàn ông mặc bộ quân phục bạc màu.

Chiếc ba lô cũ khoác trên vai.

Bước đi chậm rãi.

Người ấy dừng lại trước cổng nhà.

Nhìn vào sân.

Đôi mắt đỏ hoe.

Bà Hòa đang tưới cây bỗng đứng sững.

Chiếc gáo nước rơi xuống đất.

Bà không tin vào mắt mình.

Người đàn ông ấy cũng đứng lặng.

Hai mẹ con nhìn nhau.

Khoảng cách chỉ vài bước chân.

Nhưng là hơn hai mươi năm xa cách.

– Mẹ...

Tiếng gọi nghẹn lại.

Bà Hòa run run bước tới.

– Minh... phải con không?

– Con đây mẹ!

Anh lao tới ôm chầm lấy mẹ.

Bà Hòa bật khóc.

Hai mẹ con ôm nhau thật chặt.

Như sợ rằng chỉ cần buông tay, người kia sẽ lại biến mất.

Không ai nói được lời nào.

Chỉ còn tiếng nấc nghẹn ngào.

Những người hàng xóm đứng quanh cũng rưng rưng nước mắt.

Có người quay đi lau vội giọt lệ.

Bởi ai cũng hiểu giây phút ấy đã phải đánh đổi bằng biết bao năm chờ đợi.

Tối hôm đó, cả ngôi nhà sáng đèn.

Bà Hòa ngồi nhìn con trai không chớp mắt.

– Để mẹ nhìn cho kỹ.

Mẹ sợ mình đang mơ.

Minh cười mà nước mắt lăn dài.

Anh kể cho mẹ nghe những năm tháng đã qua.

Những ngày huấn luyện ngoài Bắc.

Những năm chiến đấu ở chiến trường miền Nam.

Những lần đối mặt với bom đạn.

Những đồng đội đã mãi mãi nằm lại.

Có những đoạn anh phải dừng lại thật lâu.

Bởi ký ức quá đau thương.

Bà Hòa lặng lẽ nghe.

Đôi lúc đưa tay lau nước mắt.

– Con vất vả quá...

Minh nắm lấy bàn tay nhăn nheo của mẹ.

– Mẹ mới là người khổ nhất.

Hai mươi năm qua mẹ chờ con.

Bà Hòa mỉm cười.

– Chỉ cần con trở về là được.

Những ngày sau đó, Minh đi thăm khắp làng.

Nhiều người bạn năm xưa không còn nữa.

Có người đã hy sinh.

Có người mất vì bom đạn.

Có người đi xa lập nghiệp.

Anh đứng trước nghĩa trang liệt sĩ rất lâu.

Những hàng bia trắng nằm lặng im dưới nắng chiều.

Anh đặt bó hoa lên mộ người bạn thân nhất.

Người đã cùng anh nhập ngũ năm ấy.

– Mình về rồi.

Còn cậu ở lại.

Giọng anh nghẹn lại.

Gió chiều thổi qua những hàng phi lao.

Như lời đáp của những người đã khuất.

Mùa thu năm ấy, làng tổ chức lễ đón những người lính trở về.

Minh được mời phát biểu.

Anh đứng trước bà con.

Nhìn những gương mặt thân quen.

Rồi chậm rãi nói:

– Chúng tôi trở về hôm nay là nhờ sự hy sinh của biết bao đồng đội. Có những người đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường để đất nước có ngày hòa bình.

Cả sân làng im phăng phắc.

– Chúng ta hãy sống thật tốt để xứng đáng với những người đã ngã xuống.

Tiếng vỗ tay vang lên thật lâu.

Nhiều năm sau.

Mỗi khi có ai hỏi điều gì là hạnh phúc nhất trong cuộc đời mình.

Minh luôn trả lời:

– Là ngày trở về.

Không phải vì những tấm huân chương.

Không phải vì chiến công.

Mà vì ngày ấy anh được gặp lại mẹ.

Được bước trên con đường quê hương.

Được nghe tiếng gà gáy mỗi sáng.

Được nhìn thấy những cánh đồng lúa xanh.

Được sống trong hòa bình mà biết bao người đã đánh đổi bằng máu và tuổi trẻ.

Và với bà Hòa, ngày hạnh phúc nhất cuộc đời cũng chính là ngày ấy.

Ngày người con trai bà chờ đợi hơn hai mươi năm cuối cùng đã trở về.

Ngày lời hứa bên bến sông năm nào được thực hiện.

Ngày chiến tranh thực sự khép lại trong trái tim một người mẹ Việt Nam.