NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG THẾ TRẬN VÀ SỬ DỤNG PHÁO BINH TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ

Cách đây 50 năm, lực lượng pháo binh non trẻ của quân đội ta đã lập được thành tích vẻ vang trong chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ, được Đại tướng Võ Nguyên Giáp Tổng chỉ huy chiến dịch kết luận: "Pháo binh ta tuy nhỏ nhưng đã có một tác dụng lớn trong chiến dịch Điện Biên Phủ". Nhớ lại một số kỷ niệm, kinh nghiệm, câu chuyện, kỳ tích chiến đấu của bộ đội pháo binh đã từng tham gia chiến dịch, xin được nói lại đôi điều về "Nghệ thuật xây dựng thế trận và sử dụng pháo binh trong chiến dịch Điện Biên Phủ" mà chủ yếu về trung đoàn pháo xe kéo đầu tiên của quân đội ta - Trung đoàn 45, lần đầu xuất trận.

...Cuối năm 1953, sau khi Na-va sang Đông Dương thay Xa-lăng với mộng tưởng giành lại thế chủ động trên chiến trường, ngày 20 tháng 11 năm 1953 đã cho sáu tiểu đoàn nhảy dù xuống Điện Biên Phủ. Sau đó lực lượng tăng lên tới 17 tiểu đoàn bộ binh, một tiểu đoàn công binh, một đại đội xe tăng, một đại đội xe vận tải khoảng 200 chiếc, một phi đội không quân thường trực khoảng 14 phi cơ các loại với tổng quân số là 16.200 tên. Về lực lượng pháo binh, chúng gồm hai tiểu đoàn pháo 105 ly, một đại đội pháo 155 ly, một tiểu đoàn cối 120 ly, với số pháo trên chúng tập trung bố trí ở Mường Thanh và Hồng Cúm, hai căn cứ này có thể yểm trợ cho nhau và cho các cứ điểm trong tập đoàn phòng ngự tại Điện Biên Phủ. Đạn dược dự trữ tương đối lớn nhưng nguồn bổ sung duy nhất chỉ dựa vào đường hàng không với sân bay dã chiến Mường Thanh. Với lực lượng pháo đạn như vậy cùng với hỏa lực không quân, Sác-lơ Pi-rốt, tên quan năm pháo binh, phó chỉ huy tập đoàn Điện Biên Phủ đã chủ quan về sức mạnh hỏa lực pháo binh của chúng và coi thường khả năng pháo của ta.

Thực hiện chủ trương và kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953 - 1954, Trung ương Đảng đã hạ quyết tâm tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Điện Biên Phủ, coi Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến chiến lược với địch và quyết định tập trung đại bộ phận chủ lực và toàn bộ lực lượng pháo binh dự bị của ta lên Mặt trận Điện Biên.

Tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, bộ đội pháo binh có Trung đoàn 45 (2 tiểu đoàn, 24 khẩu 105 ly); Trung đoàn sơn pháo 75 gồm 6 đại đội; Tiểu đoàn súng cối 120 ly. Cuối chiến dịch có thêm hai Tiểu đoàn pháo ĐKZ75 ly và Tiểu đoàn hỏa tiễn H6 - 12 dàn (mỗi dàn 6 nòng, cỡ đạn 75 ly với tầm bắn gần 10 ki-lô-mét); các đại đoàn bộ binh còn có bốn tiểu đoàn pháo, cối, ĐKZ và các đại đội cối 82 ly của trung đoàn bộ binh, tổng cộng khoảng 240 khẩu pháo, cối, ĐKZ các loại.

Trải qua 55 ngày đêm chiến đấu liên tục đầy gian khổ, ác liệt, Pháo binh Quân đội nhân dân Việt Nam vừa chiến đấu vừa xây dựng trưởng thành, càng đánh càng mạnh, lập nhiều chiến công, tô đẹp truyền thống vẻ vang của pháo binh. Cũng từ chiến dịch này. pháo binh đã mở ra đỉnh cao về nghệ thuật sử dụng pháo binh trong tác chiến hiệp đồng, góp phần đánh thắng quân xâm lược Pháp. ở đây bài viết xin trình bày một số ý kiến về sử dụng pháo binh mà tôi tâm đắc nhất.

I/ KÉO PHÁO VÀO KÉO PHÁO RA BẰNG SỨC NGƯỜI VÀ LÀM ĐƯỜNG ĐỂ XE KÉO PHÁO VÀO CHIẾM LĨNH TRẬN ĐỊA

Điện Biên Phủ cách xa hậu phương trên 500 ki-lô-mét, chỉ có một con đường duy nhất từ Tuần Giáo đến Điện Biên Phủ dài khoảng 80 ki-lô-mét vốn là con đường nhỏ, muốn cơ động pháo xe kéo, đường phải được mở rộng. Tuy nhiên Trung ương đã dự kiến và có kế hoạch bí mật sửa đường để trung đoàn trọng pháo đầu tiên của quân đội ta có thể tham gia chiến đấu được.

Thực hiện nhiệm vụ của trên, pháo mang vác được lệnh hành quân từ đầu tháng 12 năm 1953, còn ngày 22 tháng 12 năm 1953 Trung đoàn 45 mới hành quân từ Tuyên Quang, ngày 7 tháng 1 năm 1954 tới Tuần Giáo và đêm 13 ngày 14 tháng 1 năm 1954 tập kết chiến dịch ở ki-lô-mét 63 đường 42 Tuần Giáo - Điện Biên.

1. Kéo pháo vào chiếm lĩnh trận địa chiến đấu

Ngày 13 tháng 1 năm 1954, Bộ chỉ huy chiến dịch triệu tập hội nghị bàn kế hoạch tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ theo phương châm "đánh nhanh, giải quyết nhanh". Để giữ bí mật việc sử dụng pháo lớn trong chiến dịch, Bộ chỉ huy quyết định dùng sức người kéo pháo vào chiếm lĩnh trận địa bắn. Con đường kéo pháo bắt đầu từ Nà Nham ki-lô-mét 70 vượt qua các dãy núi cao từ 500 mét đến 1.150 mét với chiều dài 15 ki-lô-mét. Kế hoạch tổ chức làm đường và kéo pháo như sau:

- Thành lập ban chỉ huy kéo pháo do các đồng chí Lê Trọng Tấn - Đại đoàn trưởng Đại đoàn 312, Phạm Ngọc Mậu - Chính ủy Đại đoàn công pháo 351, Phạm Kiệt - Cục phó Cục Bảo vệ làm Chỉ huy.

- Lực lượng mở đường là Đại đoàn 308, Trung đoàn công binh 151 của Bộ đảm nhiệm với thời gian một ngày (15-10-1954).

- Lực lượng kéo pháo là cán bộ chiến sĩ Đại đoàn 312 và trung đoàn sơn pháo. Bắt đầu kéo pháo vào chiếm lĩnh trận địa từ đêm 16 tháng 1 năm 1954 với thời gian bảy ngày, để kịp cho ngày "N: 25-1-1954".